Búgin Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti Májilisinde «AÓK-ti damytý Kartalary – aýyl sharýashylyǵyn damytýdy memlekettik qoldaý» taqyrybynda Úkimet saǵaty ótti. Bul týraly Qamshy.kz aqparat agenttigi QR ASHM Baspasóz qyzmetine súıene otyryp jazady.
Ózderińiz biletindeı, Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes, aǵymdaǵy jyldyń aqpan aıynan bastap AÓK-ti damytýdyń 2021 jylǵa deıingi baǵdarlamasy tolyq aýqymda iske asyryla bastady.
AÓK úshin memlekettik qoldaý jáne Baǵdarlamany júzege asyrý úshin Mınıstrlikte aýyl sharýashylyǵynyń basty baǵyttary boıynsha AÓK-ti damytý Kartalary jasaldy.
Damý Kartalary negizgi máselelerge tolyq qandy taldaý júrgizile otyryp jasalyp, damytý boıynsha kelesi naqty sharalar qarastyrylǵan:
– aýyl sharýashylyǵy kooperasıasy;
– agrarlyq qaıta óńdeý;
– AÓK-ni qarqyndy tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý;
– tuqym sharýashylyǵy;
– fıtosanıtarıalyq is-sharalardyń tıimdiligin arttyrý;
– agrohımıa;
– azyq óndirisi (azyq teńgerimi);
– kóterme-taratý ortalyqtary;
– egistikti aınalymǵa tartý;
– shalǵaıdaǵy qoı sharýashylyǵy;
– agrarlyq ǵylymdy túbegeıli jańǵyrtý;
– sıyr eti óndirisi;
– memlekettik qoldaý sharalaryn jetildirý.
Depýtattyq korpýsy aldynda QR Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Myrzahmetov: «AÓK-ti ári qaraı damytý úshin mańyzdy máseleler anyqtalyp, júıelengen naqty ındıkatorlary Karta túrinde ázirlendi» – dep atap ótti.
Máselen, aýyl sharýashylyǵy kooperasıasy Kartasy qabyldanyp, ony iske asyrýdyń arqasynda aǵymdaǵy jyly mal sharýashylyǵynda alǵashqy nátıjelerge qol jetkizildi. Mal sharýashylyǵy óniminiń óndirisi 3,3 %-ǵa: et óndirisi 5,7%-ǵa, sút óndirisi 2,8%-ǵa ulǵaıdy.
2017 jylǵy 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 56 myńnan asa jeke qosalqy sharýashylyq pen usaq sharýa qojalyqty qamtyǵan 745 kooperatıv quryldy.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar men jumyssyzdar jeke kásipker bolyp qaıta tirkelip, 5 968 bordaqylaý alańyn qurdy. Atalǵan bordaqylaý alańdarynyń qýattylyǵy – 102,5 myń basty quraıdy.
Agrarlyq qaıta óńdeýdi damytý úshin egjeı-tegjeıli taldaý júrgizilip, alǵash ret qaıta óńdeý kásiporyndarynyń Derekter bazasy qalyptastyryldy.
Import úlesiniń joǵarylyǵyn, júktelmegen qýattylyqty jáne shıkizattyq áleýetti eskere otyryp, qaıta óńdeýdiń 9 basym túri aıqyndaldy.
Kartaǵa sáıkes 79 jańa zaýyt salý jáne 80 zaýytty jańǵyrtý kerek.
Kartany iske asyrý barysynda qaıta óńdeletin ónimderdiń jalpy óndirisin 1,9-dan 3 trln. teńgege deıin ulǵaıtýǵa jáne 7 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi.
AÓK-ti damytýdyń ózekti máseleleriniń biri aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń tehnıkalyq jaraqtanýy bolyp tabylady.
Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń parkine júrgizilgen taldaý barysynda tehnıkalardy qoldaný merzimi 17 jyldan asyp ketkenin kórsetip otyr. Bul rette, atalǵan traktorlardy jóndeý men janar-jaǵarmaı shyǵyny 20%-ǵa ósip, astyq jınaý barysynda zıanyn tıgizetinin kórsetti.
Kartany júzege asyrý mashına-traktorly parkterdi jańalaý qarqynyn arttyryp, otandyq aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn óndirý kólimin ulǵaıtýǵa jáne ımporttyq tehnıkalar kólemin azaıtýǵa múmkindik beredi.
Ókinishke oraı, sońǵy jyldary astyq sapasynyń jyl saıyn tómendep kele jatqany baıqalady.
Negizgi sebebi 2015 jyly elıtalyq tuqymdardy sýbsıdıalaý toqtatylyp, olardy sýbsıdıalaý kezindegi eń tómengi normalardyń belgilenýi bolyp tabylady.
Nátıjesinde sebilgen elıtalyq tuqym úlesi 2014 jylǵy 6,3%-dan 2016 jyly 3,5%-ǵa deıin tómendedi.
Tuqym sharýashylyǵyn qoldaý jáne mıneraldy tyńaıtqyshtar qoldaný boıynsha qabyldanǵan sharalardyń arqasynda aǵymdaǵy jyly bul jaǵdaıdy durystaı aldyq. Bıylǵy astyq túsiminiń sapasy ótken jyldyń óniminen birneshe esege ósti.
Tuqym sharýashylyǵy Kartasynda sýbsıdıalaý mehanızmin jetildirý, taýarly egisterge 1-reprodýksıadan tómen emes tuqymdardy paıdalanýǵa birtindep kóshý usynyldy.
Tuqym sharýashylyǵy Kartasyn jetildire otyryp, suryp almastyrý men suryp jańartýdy jyldamdatýǵa, ónimniń túsimdiligi men sapasyn arttyrýǵa jáne jalpy jınalymǵa 8,3 mln. tonnanyń qosylýyn qamtamasyz etýge múmkindik berdi.
Sonymen qatar, Kartada ósimdikterdi qorǵaý, agrohımıa, jem-shóp óndirý, egistik alqabyn ulǵaıtý, shalǵaıdaǵy qoı sharýashylyǵy, kóterme-taratý ortalyqtary, agrarlyq ǵylymdy jańǵyrtý men memlekettik qoldaý sondaı-aq, AÓK-ti damytýdyń ár salasyna naqty sharalar qarastyrylǵan.
Qazirgi tańda, Kartalar Mınıstrliktiń, «Atameken» UKP-nyń alańynda, sondaı-aq óńirlerde salalyq qaýymdastyqtar jáne odaqtar, qoǵamdyq keńester, agrobıznes jáne ǵylymı uıymdar ókilderimen talqylandy jáne barlyq múddeli taraptardy eskere otyryp pysyqtaldy.
Damý Kartasy AÓK-ti jańa sapaly deńgeıge kóterýge, onyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa, ishki azyq-túlik naryǵy turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa jáne salanyń eksporttyq baǵdaryn kúsheıtýge múmkindik beredi.
Depýtattyq korpýs ókilderi aýyl sharýashylyǵy salalaryn damytýǵa arnalǵan Karatalardy biraýyzdan qoldap, alǵash ret AÓK-tiń negizgi máselelerine naqty taldaý júrgizilip, ony sheshý joldary qarastyrylǵanyn aıtty.
