Balalardy qorǵaý kúnine oraı TikTok Ortalyq Azıaelderine arnalǵan aqparattyq-bilim berý naýqanyn iske qosty. «Qaýipsiz ınternet úshin birge!» bastamasy sıfrlyq ortadaǵy qaýipsiz minez-qulyq týraly habardarlyqty arttyryp, salaýatty onlaın daǵdylardy qalyptastyrýǵa jáne ata-ana men jasóspirimder arasyndaǵy ashyq dıalogtyń mańyzyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Paıdalanýshylardyń, ásirese kámeletke tolmaǵan paıdalanýshylardyń qaýipsizdigi - TikTok úshin basty basymdylyqtardyń biri. Sondyqtan platforma qaýipsizdik quraldary men saıasattaryn jetildirýmen qatar, aýdıtorıanyń sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrýǵa da erekshe kóńil bóledi. Bilim berý naýqany aıasynda jasóspirimderdiń sıfrlyq qaýipsizdigi men otbasylardyń onlaın ortadaǵy ózara jaıly qarym-qatynasy máselelerine arnalǵan qazaq, qyrǵyz, ózbek, tájik jáne túrikmen tilderindegi anımasıalyq beınerolıkter daıyndaldy.
Bilim berý rolıkteri toptamasynda kelesi taqyryptar qamtylǵan:
«Otbasylyq parametrler» ata-analarǵa óz akkaýntyn jasóspirimniń akkaýntymen baılanystyryp, onyń qupıalyq jáne sıfrlyq ál-aýqaty parametrlerin basqarýǵa múmkindik beredi. Bul quraldyń paıdaly múmkindikteriniń biri – ekran aldynda ótkiziletin ýaqytty shekteý. TikTok-ta 13-17 jas aralyǵyndaǵy paıdalanýshylar úshin kúnine bir saǵattyq lımıt ornatylǵan, alaıda ata-analar bul shekteýdi ózqalaýy boıynsha ózgerte alady. Sondaı-aq baptaýdausynystar lentasyna arnalǵan kiltsózder súzgisi de qol jetimdi, ol kontent sıpattamasyndaǵy tańdalǵan sózderden turatyn beıneler kórsetilimin shekteýge kómektesedi. Ata-analar pikirlerdi baqylaý quraldaryn, onyń ishinde jasóspirim jarıalanymyna jazylatyn pikirlerdi tolyǵymen óshirý múmkindigin de paıdalana alady. Buǵan qosa ata-analar jasóspirim akkaýntynyń jeke nemese jarıa bolatynyn anyqtaı alady, sondaı-aq bala akkaýnty jaıly aqparatty, máselen jasóspirim buǵattap tastaǵan jazylym, jazylýshylar jáne paıdalanýshylar tizimin kóre alady. Budan bólek, TikTok «Otbasylyq parametrler» bóliminde jasóspirimder úshin barynsha jaıly ári qaýipsiz sıfrlyq orta qalyptastyrýǵa arnalǵan ózge de qaýipsizdik jáne qupıalyq quraldaryn usynady.
TikTok platformasyn 13 jastan asqan paıdalanýshylar ǵana qoldana alady. Jas talaptaryn saqtaý – platformany paıdalanýdyńnegizgi sharttarynyń biri, sondyqtan TikTok ruqsat etilgen jastan kishi paıdalanýshylar ashqan akkaýnttardy anyqtaý jáne joıý tehnologıasyn turaqty túrde jetildirip keledi. Sonymen qatar, paıdalanýshylar akkaýnt ıesi 13 jasqa tolmaǵan dep eseptese, oǵan shaǵym túsire alady.
Jasóspirim 13 jasqa tolǵanda, onyń sıfrlik álemi keńeıedi jáne senimdi túrde qorǵalady. TikTok platforma fýnksıonalyn paıdalanýshynyń jas ereksheline qaraı bóledi, sondyqtan jasóspirimder akkaýnty úshin kúsheıtilgen qaýipsizdik parametrlerimen joǵary qupıalylyq deńgeıi ornatylǵan. Mysaly, 16 jasqa tolmaǵan paıdalanýshylar júktegen vıdeolar usynystar lentasyna shyqpaıdy, olardy júktep alý múmkin emes jáne sol vıdeolarmen dýetjasaýǵa ruqsat etilmeıdi. Sonymen qatar TikTok-ta 16 jasqa tolmaǵan barlyq paıdalanýshylar úshin jeke habarlamalar fýnksıasy óshirilgen, bul beıtanys adamdarmen qajetsiz hat almasý qaýpin boldyrmaıdy.Tikeleı efırge shyǵý jáne TikTok LIVE arqyly vırtýaldy syılyqtar jiberý tek 18 jasqa tolǵan jasóspirimderge ǵana qol jetimdi.
TikTok platformada til tıgizý men kemsitýge jol bermeıdi. Qaýymdastyq erejeleri boıynsha kópshilik aldynda kemsitýge, kelisimsiz jeke aqparattyjarıalaýǵa jáne paıdalanýshylarǵa zıan keltirýi múmkin kontentterge tyıym salynady. Vıdeoda paıdalanýshylarǵa aýdıtorıamen ózara qarym-qatynasty baqylaýǵa kómektesetin fýnksıalar týralyaıtylady. Mysaly, jaǵymsyz pikirlerdi súzgileýfýnksıasy qosýly bolsa, pikirler vıdeonyń astyndaavtor maquldaǵannan keıin ǵana kórinedi. Sondaı-aq kıberbýllıng nemese platforma erejeleriniń buzylǵanyna kýá bolǵan paıdalanýshylar TikTokishindegi quraldar arqyly qupıa túrde shaǵymdana alady.
TikTok aýdıtorıaǵa salaýatty sıfrlyq ádetterdiqalyptastyrýǵa kómektesetin fýnksıalardy usyna alady. Mysaly, 16 jasqa tolmaǵan paıdalanýshy saǵat 22:00-den keıin TikTok-qa kiretin bolsa, platforma úzilis jasaýdy usynyp, uıqyǵa daıyndalýǵa arnalǵan tynys alý jattyǵýlaryn kórsetedi. Al 18 jasqa tolmaǵan jasóspirimderdiń ata-analary «Otbasylyq parametrler» arqyly kórsetilgen ýaqytta, mysaly, sabaq oqý nemese uıqy kezinde qoldanbaǵa kirýdi shekteıtin belsendi emes ýaqyt kestesin baptaı alady. Sondaı-aq TikTok túngi ýaqytta habarlandyrýlardy avtomatty túrde óshirip, jasóspirimderdiń tynyǵýyna qoldaý kórsetedi.
Jasóspirimderdiń qaýipsizdigi dıalogtan bastalady
Jasóspirimderdiń sıfrlyq qaýipsizdigi – platformanyń, ata-analar men paıdalanýshylardyń ortaq jaýapkershiligi. Sondyqtan da naýqannyń basty ıdeıalarynyń biri – jasóspirimderdiń sıfrlyq ómiri, onlaın ádetteri men ınternettegi emosıalyq ahýaly týraly otbasy ishindegi ashyq ári senimdi dıalogmádenıetin damytý. TikTok sıfrlyq ortadaǵy jasóspirimderdi tıimdi qoldaý tek tehnıkalyq shekteýlermen emes, otbasyndaǵy senimge, qamqorlyqqa ári jyly qarym-qatynasqa da negizdelgenin atap ótedi.
Platforma ata-analarǵa jasóspirimderdiń qandaı kontent qaraıtynyna, olardy qandaı taqyryp qyzyqtyratynyna nemese alańdatatynyna nazar aýdarýǵa, sondaı-aq ınternetti paıdalaný erejelerin birge talqylaýǵa keńes beredi. Mundaı tásil baqylaý sezimin qalyptastyrmaı, jasóspirimderdiń sıfrlyq ortada sanaly ári jaýapty minez-qulyq daǵdylaryn damytýǵa yqpal etedi.
Sıfrlyq ortanyń qarqyndy damýy jaǵdaıynda TikTok shyǵarmashylyq pen ózin-ózi kórsetýge arnalǵan keńistik qalyptastyryp qana qoımaı, paıdalanýshylardyń ınternette ózin qaýipsiz ári senimdi sezinýine jaǵdaı jasaýǵa umtylady. Osy maqsatta platforma qaýipsizdik quraldaryna, sıfrlyq ál-aýqatqa jáne bilim berý bastamalaryn ınvestısıalaýdy jalǵastyra beredi.
TikTok týraly
TikTok – qysqa vıdeorolıkterge arnalǵan jetekshi platforma. Bizdiń mısıamyz – adamdardy shyǵarmashylyqqa shabyttandyrý jáne olarǵa qýanysh syılaý.
