Jyndar, perishteler jáne shaıtandardyń bar bolýyna senýge bolady ma? Shynaıy ómirde ózge álem turǵyndarymen  qanshalyqty baılanysqa túse alamyz? Eki ómirdi de birdeı syılaıtyn Allah Taǵala «adamdy ne maqsatpen jaratty?» degen suraq bizden de buryn talaı jandy tolǵandyrǵan. Bul saýaldardy dinı aǵartý isine óz úlesin qosyp kele jatqan Nur Múbarak Egıpet Islam mádenıeti ýnıversıtetiniń oqytýshysy, teologıa ǵylymdarynyń doktory Muhıtdın Isauly Patteevten qoıǵan edik…

-Dúnıe ne úshin jaralǵan? Adam, jyndar álemi, perishteler jóninde aıtyp berseńiz:

-Allah dúnıeni ne úshin jaratty? Eń aldymen ol óziniń qudirettiligin, ónerin kórsetý maqsatymen tabıǵatty úlken kórme etip, jer betine tirshilik dánin ekti. Osynyń barlyǵyn túsine alatyn, sezinetin aqyldy jandardy kórgisi keldi. Sodan ol perishtelerdi  jaratty, olarda erik bar, biraq  jamanshylyqqa emes, 99,9% jaqsylyqqa burylady.

Odan keıin jyndar bar, olar ottan jaratylǵandyqtan, metafızıkaǵa kóbirek beıimdeledi jáne kózge kórinbeıdi. Úshinshi, adam Halıfa bolyp jaratyldy, sóıtip jyndy oǵan tabyndyryp qoıdy. İbilis ózinen artyq eshkimdi qabyldaǵysy kelmedi, onyń aldynda ol taqýalyǵymen aty shyqqan perishtelerdiń ustazy edi. «Men adamnan bıikpin, ústemmin!» dep moıyndamaǵannan keıin Allah ony jumaqtaǵy ornynan qýyp jiberdi.

Keıin ol Ǵaziret adam men Haýa anany jer betine túsirgennen soń, olardy azǵyrýǵa kiristi. Osydan adam men shaıtannyń arasyndaǵy máńgilik talas bastaldy. İbilis jumaqtan aıyrylyp, tozaqqa baratyn bolǵandyqtan, ózimen adamnyń urpaǵyn da alyp ketkisi keldi.

Adamnan qaı ýaqytta bala týylsa, shaıtan onyń artyna óziniń shákirtterin qoıyp qoıdy. Osy jerde shákirtter qaıdan paıda boldy?-degen suraq týýy múmkin. Onyń jaýaby: adam paıda bolmas buryn jer betinde jyndar ómir súrdi. Allah taǵala  «Zárıát» súresiniń 56-aıatynda: «Men jyndar men adamdardy ózime qulshylyq qylýy úshin jarattym» degen. Baıqasańyz, jyndy birinshi atap kórsetedi. Olar jer betin jaılaǵan ýaqytta aralarynda qatty qaqtyǵys shyǵyp, buzyqshylyq jasady.

Jaratýshy aspannan Jebireıil perishteni áskerimen jiberip, jer betinen qýdy, jazalady. Birazyn taýǵa, birazyn teńizge tastady. Sodan beri jyndar kádimgideı alshaqta tursa da, adamdarmen etene aralasyp ketti. Olardyń ózderi qurǵan ortalyqtary bar, Bermýd ushtaǵany týraly habardar bolarsyz, jerdiń sol aımaǵynda jumbaq oqıǵalar bolyp jatady.

Jyndardyń ómir súrý uzaqtyǵy 2000 jyldan 6000 jylǵa sheıin jalǵasa beredi. Bizbenen paralleldi túrde ómir súrgendikten, belgili bir ýaqyt aralyǵynda olardyń Allanyń esimderi arqyly jiberilgen kodyn paıdalanyp, bizdiń álemge ótetin ýaqyty bolady. Olar  bizdiń ómirimizge ár túrli keıipte ótedi: shybyn ne jylan sıaqty jan-janýarlardyń túrinde kórinedi. Paıǵambarymyz Muhammed (s.ǵ.s): «Eger shybyn nemese jylandy kóre qalsańdar, aldymen 3 ret «Alla razylyǵy úshin ket!» dep aıtyńdar. Sebebi jyn senderdiń baýyrlaryń bolýy múmkin» deıdi. «Jyn baýyrlaryń bolýy múmkin» degeni jyndar musylman jáne kápir bolyp ekige bólinetindiginen. Sol sıaqty olar adam keıpinde de kelýi múmkin.

Dejavú jáne tús kórýdi qalaı túsindirýge bolady?  

Keıde, adam bir mezet ózi kórip otyrǵan sátti burynyraqta bir jerden kórgen sıaqty sezimde bolady, ol «tús álemi» dep atalady.  Tús paıǵambar ómiriniń 46/1 bóligin qamtyǵan. Oǵan kúndiz bolatyn barlyq áreketter túsinde 6 aı boıy qaıtalanyp otyrǵan.  Adamda da keıde túsinde kórgeni tikeleı bolmasa da qaıtalanatyn kezderi bolady. Tipti, osydan 10 jyl buryn kórgen tús, tanymaıtyn adamdardy dál qazir kórýińiz múmkin. Adam uıqyda jatqanda jany saıahattap, dem alady. Sol kezde aspannan taǵdyr sáýleleri shashyrap, adam sanasyna túsedi.

-Qazirgi kezde adamdar turmystaǵy urys-keris, qıynshylyqtarǵa tap bola qalsa, baqsy-balgerlerge barady. Keıde olardyń aıtqany kelip jatady, muny qalaı túsindirer edińiz?

-Baqsy-balgerler sol jyndarmen baılanys ornatady. Jyndar perishtelerdiń adam taǵdyry jaıynda aıtyp jatqan áńgimesinen tyń tyńdaıdy. Sol kezde olardy perishteler baıqap qalyp, juldyz pishindes shoqtarmen atqylaı bastaıdy. Bir shyndyqty estigen jyn oǵan 99 ótirik qosyp, átesh shaqyrǵandaı baqsynyń qulaǵyna sybyrlaıdy. Oǵan sengen adam kúnáǵa batady. Taǵdyrǵa ne jazylǵany Allahtyń ózine ǵana aıan, bolashaqty bilý adamǵa qajet emes. Onyń ómiri óziniń erkine baılanysty etip jasalady. Sondyqtan ol óz qalaýymen ómir súredi. Biraq barlyq isteri aldyn ala mınýt-sekýndyna deıin bekitilip qoıylǵan.

-Adam ómiriniń máni nede? Jánnat pen tozaq týraly oılaryńyzben bólisseńiz:

-Dúnıeniń úsh betke qaraǵan júzi bar. Birinshisi Allaǵa qaraǵan beti - esimderdiń aınasy bul sulýlyqtyń, tazalyqtyń, barlyq ǵylymdardyń kórsetkishi. Ekinshisi, aqyretke qaraǵan beti. Adam eńbekke umtylý arqyly, izgilikke boı usynyp, ózgelerge meıirimdi bolýynyń arqasynda máńgilik ómirine saýap jınaıdy. Úshinshisi, dúnıeniń ózine ózi qaraǵan beti – jalǵan dúnıe, sum dúnıe, qý dúnıe, baılyq, qumar oıyndar, nápsi barlyǵy da ótkinshi ómirdiń baıansyz ári ókinishke toly kórinisi. 

Adam ananyń qursaǵynda paıda bolǵan shaqtan bastap, san túrli álemderge ótedi. Nárestege ana ishinde jatqan ýaqytynda: «budan da úlken álem bar» dese ol senbeıdi eken. Al bul ómirde bizge: «budan da úlken álem bar» dese biz senbes edik.

Adam dúnıeden ótkennen keıin rýhtar álemine barady. Ol tozaqqa barmas buryn aldymen jerdiń qat-qabattarynyń astyna túsedi. Odan tozaqqa jiberiledi. Jánnatta ómir súredi. O dúnıege ótken kezde adamnyń boıy 30 arshyn bolady eken, ol shamamen 20 metr jáne jasy ómiriniń qaq ortasyndaǵy 33 jasta bolady. Áıelder 18 jasta bolady dep te aıtylady.

Adam topyraqtan jaratylyp, súıegi qaıta jerge berilip, ómirge qaıta keledi. Ol qurannyń «Al-bakara» súresiniń 28-shi aıatynda aıtylady. Ómirde adamdar keıde ózderi tanymaıtyn janmen tanysa qalsa, erekshe jaqyn tartyp tez dostasyp ketedi. Onyń sheshýi bul jandar rýhtar áleminde jaqyn bolǵan.

-Allahtyń jer betine túsirgen 4 kitaby jóninde aıtyp berińizshi, musylman adam quran kitaptan ózgesin oqyǵany durys pa?

-Jerge 4 kitap túsirilgen, «Zábúr» - Dáýitke, «Táýrat» Musaǵa, «İnjil» -Ǵaısaǵa, «Quran» -Muhammedke, barlyǵy jyr-óleń túrinde keledi. Quran sońǵy túskeni jáne onda jazylǵan dúnıelerde barlyq kitaptyń jıyntyǵy bar. Ol qaı zamanda da jaramdy. Onda jazylǵan aıattar bir emes birneshe maǵynany ústeıdi, sondyqtan tikeleı aýdarmaǵa kelmeıdi.

Basqa tilderge «tafsır», ıaǵnı túsindirme túrinde aýdarylady. Al basqa kitaptardy oqý ne úshin kerek? Máselen Qazaqstan burynǵy keńes úkimetiniń konstıtýsıasymen, qurylymymen ómir súrmeıdi ǵoı. Sol sebepti musylman qurandy  oqyǵany durys. Ondaǵy hadıstermen Allaǵa qulshylyq etip, jaqsy amaldar jasaýy arqyly máńgilik ómirdi satyp alady.                      

Imamdardyń ustazy atanyp júrgen Muhıtdın Isaulynyń pikiri osyndaı. Adam balasy  jyn-perilerdiń bar ekendigine senbese de, bir kúshtiń, jaratýshynyń bar ekenin áste ishteı moıyndaıdy. Sondyqtan, ár jaratylys óz ornymen bir-biriniń ómirine aralaspaı, Allah bekitken erejemen qalýy kerek. Jyn-shaıtandar nege mazalaýy kerek adamdy? Eger pendeniń nıeti  týra,  júregi taza, qulshylyǵy berik bolsa? «Adam ataýlynyń bárin bir baýyrdaı etip, eki ómirde de jaqsylyqpen ómir súrgizetin jalǵyz jol – osy musylman joly sekildi» degen paıymǵa kelgen Shákárimshe, Allany tanyp, ar-ojdandy joǵaltpaı ómir súreıik.

Suhbattasqan: Zamıra Pýlatova