Tengrinews.kz tilshisi burynǵy depýtat Muhtar Tinikeevpen suhbattasty. Suhbat barysynda Tinikeev 2016 jylǵy daýly vıdeoǵa qatysty pikirin bildirdi, dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi.
Muhtar Tinikeev kóp balaly kenshiler otbasynda dúnıege kelgen. Balalyq shaǵy men jastyq shaǵy baýyrlary men dostarynyń ortasynda qýanyshqa toly ótti. Ata-anasy balalaryn meıirimdilikke, adaldyqqa baýlyp ósirdi.
Otbasynda 7 bala boldy – 6 baýyry men ápkesi. Ómirindegi eń qaıǵyly estelik – ákesiniń ólimi. Jeti bala jáne anasy qalǵan otbasy shalqyp ómir súrmegen. Alaıda anasy olardy jetildirip, qatarynan qaldyrmaýǵa, bar meıirimin tógip, áke ornyna áke, ana ornyna ana bolýǵa barynsha tyrysyp baqqan.
Eńbek jolyn shahtadan bastap, saıasatqa bet burǵan Muhtar Tinikeev alǵashynda saıasat jolyna túsemin dep múldem oılamaǵan.
«1989 jyly memleket boıynsha jappaı kenshiler ereýili bolǵan. Kenshiler arasynda tek sol jaǵdaı sóz bolǵan edi. Odan buryn 1986 jylǵy kóterilis bar. Ol kezdegi aýyr jaǵdaı bárimizdiń esimizde saqtalyp qalǵan.
Biz ereýildi bastaǵanda, jasym 25-te edi. Bári ózgeristi qalady, alaıda bárimizdiń boıymyzda qorqynysh pen úreı boldy. Soǵan qaramastan jumys ornyn tastap, taýǵa shyǵýǵa bel baıladyq.
Keıin ózge qalanyń kenshileriniń 22-shahtaǵa jınalyp jatqanyn esittik. Biz de komandamen qosylyp, avtobýspen sol jerge qaraı bet aldyq. Ákimshilik ortalyǵy mańynda Baıjanov, Gorbachev, Stahanovskıı, Kostenko atyndaǵy shahtanyń kenishileri jınalyp, «Qaraǵandy kómir» ǵımaratyna deıin jaıaý kóterilýge sheshim qabyldadyq. Alańǵa 26 shahtanyń ókilderi jınaldy. Sol kezde ár shahtadan aýdandyq ereýil komıtetine úsh adamnan delegat tańdaýǵa buıryq berildi. Bizdiń shahtadan meni, Kárimovty jáne Shnaıderdi tańdady. Kúni boıy «Qaraǵandy kómirdi» biriktirý úshin bastyqtarmen sóz talastyrdyq, alaıda eshqandaı sheshim tabylmaǵan soń Alma-ata men Máskeýge shyǵatyn jol izdedik. Keıin bastyqtardyń kenshilerdi taratýǵa tyrysyp jatqanyn, olardyń ótinishteriniń oryndalatynyn aıtyp jatqanyn estip, májilis zalyna bardym. Kenshiler bastyqtyń sózin rastaý úshin meni minbege shyǵardy, álbette men bárin qalaı bar, solaı aıttym. Qaraǵandyǵa KSRO bıliginen máskeýlik delegasıa keldi, keıin kenshilerdi qoldaýǵa Nazarbaev keldi. Sonda Nursultan Ábishuly: «Senderdiń talaptaryńdy men Gorbachevqa jetkizemin. Maǵan senesińder me?», - dedi. Kenshiler senim bildirip, shahtalaryna tarady. Olardyń bar talaby oryndaldy.
3 kún, 3 tún kenshiler qalanyń tynyshtyǵy men tártibin kúzetti. 25 jastaǵy jigit Muhtar Tinikkevtiń sońynan bizdiń shahtanyń 2000 kenshisi erdi. 1jyldan soń kenshiler meni Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtattyǵyna úmitker retinde usyndy. Sóıtip, 26 jasymda depýtat bolyp saılandym».
Alaıda depýtattyń saıası karerasynyń sońy keleńsiz jaǵdaımen aıaqtaldy. Tinikeev osy jaǵdaı jóninde de sóz qozǵady.
«Bul sońy emes, men qaıtys bolǵanda ǵana bári aıaqtalady. Mundaı «daýly oqıǵaǵa» keleńsiz nemese basqa da baǵa berýge bolmaıdy. Jáne ol qandaı da bir jaǵdaı emes, satqyndyqtan qorǵanatyn kúshiń joq naǵyz ómir. Eger bári qaıta bastalsa, men dál solaı ister edim. Men qashan da tik minezdi boldym jáne qupıa bolatyndaı áreketke barmadym.
Iá, vıdeoda boǵaýyz sózder aıtqanym ras. Burynnan solaı sóıleımin, bul qasıetimdi qoıa almaı kele jatqanyma biraz jyl boldy. Búginde óz-ózimmen jumys isteýge tyrysyp kelemin. Sońǵy jeńisim – temeki shekpegenime 3 jyl boldy.
Biraq 20 jyl depýtattyq qyzmetimde, minbede turǵan ýaqytymda dóreki sóılegenimdi estidińizder me? Saılaý ýaqytynda? Men jeke adamǵa boǵaýyz sóz aıtpaımyn, qoǵamdyq ortada eshkimmen bet jyrtyspaımyn, jumysta da, úıde de dórekilik tanytpaımyn. Alaıda dál sol kezdesý barysynda ózimniń abyroıymdy qalaı da qorǵap qalýdy oıladym. Bir jyl boıy únsiz boldym, ózimdi aqtaǵym kelmedi, bárin ishimde saqtadym.
Meniń burynǵy áriptesterimmen ara-qatynasym jaqsy bolatyn. Sol ýaqytta olarǵa mán-jaıdyń ashyǵyn aıtqanymda olar da meni synamas edi. Biraq men óz-ózimnen uıaldym, Parlamenttiń ishinde bolýǵa uıaldym. Sol sebepti óz erkimmen otstavkaǵa ketý týraly aryz jazdym.
Maǵan eshkim «ket!» degen joq, óz erkimmen kettim.
Internetke salǵan meniń dosym emes ekenine senimdimin. Tergeý jumystaryn júrgizbedim. Muny istegen dushpandarym da emes. Eshkim eshteńeden saqtanbaǵan, ásirese, satqyndyqtan. Jelide mundaı jaǵdaılardyń túr-túri órip júr. Búginde ósek degen jaryqtan da tez taraıtyn zaman ǵoı. Janjal, shý bolyp jatqan jerde adamdardyń nazary da birge júredi. Lúpil úshin tipti jandaryn qurban etetinder bar. Munyń janynda men túsken vıdeonyń róli qansha? Biz kóbine ózgege kúlemiz dep, óz-ózimizdi mazaq etip turǵanymyzdy baıqamaımyz.
Vıdeony jelide taramas buryn kórgen edim. Alaıda qatań syn men qyzý talqynyń astynda qalady dep oılamappyn. Men de ǵalamtordyń belsendi qoldanýshysymyn, budan da keleńsiz jaǵdaılardy kózim shalǵan.
Vıdeo jelige tarap ketken kúnnen bastap, maǵan qatysty túrli shabýyldar men las sózder aıtyldy. Mundaıdy buryn-sońdy basymnan ótkermegen em. Alaıda qoldaý sózderdiń de tabylyp jatqany qýantty, az bolsa da...
Jeli degen erkindik, adamdar qalaǵanyn aıta alady. Biraq meniń jeli týrasyndaǵy oıym – ár adam óziniń aıtqanyna jaýap bere alýy tıis, eń bastysy ózin jasyrmaý kerek. Al men jaıly las sózder jazǵandardyń kóbi óz esimderin jasyryp bergen.
Maǵan qatysty teris pikir aıtqandarǵa óz nómirimdi qaldyryp, kezdesýdi usyndym. Alaıda birneshe adamnyń ishinen tek ekeýi ǵana kezdesti, mán-jaıdy estigen soń keshirim surady.
Men jaýapkershilikten qashpaǵanmym, árdaıym óz isim úshin jaýap berdim. Alaıda «shýly jaǵdaı» tek meni ǵana emes, meniń áriptesterimdi de qaralady. Ondaıǵa jol bergim kelgen joq. Meniń ómirlik ustanymym - meniń kesirimnen eshkim zardap shekpeýi kerek!
Kenshi Tinikeevke ruqsat etilgen dúnıe, depýtat Tinikeevke ruqsat etilmegen. Sol sebepti men Parlamenttegi kenshilerdiń ókili retinde emes, kenshi oıly depýtat retinde otstavkaǵa ketýge aryz jazdym.
Kenshiler ortasynan depýtat shyǵýy múmkin, biraq kenshiniń jany depýtattan eshqashan da shyqpaıdy!
Al sol jaǵdaıǵa keletin bolsaq, Qaraǵandy kafeleriniń VIP-zaldarynyń birinde oryn alǵan. Meniń de jeke ózime tán minezim bar. Biz qoǵamdyq tártipke nuqsan keltirmedik, eshkimdi qorlamadyq. Kezdesýdiń músheleri arasynda ǵana bolǵan janjal edi.
Ol kezdesýde men urlyq jasaǵan adamnyń maǵan kórsetken qoqan-loqysy men agresıasyna jaýap berýge májbúr boldym. Ony urlyqpen ózim ustaǵanmyn».
Vıdeodan baıqaǵanymyzdaı Tinekeev Qaraǵandy turǵynyna «Kiresiń be, kirmeısiń be?» dep suraq qoıyp, jaýa berýin talap etti. Onyń ústine birneshe márte soqqyǵa aldy. Eks-depýtat munyń da mánisin túsindirdi.
«Ózderińiz oılap kórińizdershi, eń jaqyn dosym dep sanap júrgen, bizdiń ortaq kásibimizdi júrgizgen adam bárin óziniń basqa kompanıasyna jaza salady. Al meni, taǵy bir quryltaıshyny shetke ysyryp qoıǵan! Soǵan qaramastan, «meniń artymda úlken adamdar tur» dep, bir bedeldi adamdardyń atyn atap, meni qorqyta bastaıdy. Meniń dóreki jaýabym sol adamdarǵa qatysty aıtyldy. Meni bireýdiń esimimen qorqytý múmkin emes, óz quqym úshin kúresýge qaýqarym jetedi.
Bul jaǵdaıdyń úlken daýǵa aınalatynyn da bilgen joqpyn. Men úshin mańyzdysy – adaldyq, ádildik, qadir-qasıetti joǵaltpaý. Bular – meniń ustanymdarym, baǵaly qasıetterim. Al bul qundylyqtardy ózim aıaqqa taptasam, saıası kareramnyń quny ne bolmaq? Ómirde qundylyqtar úshin óz karerańdy qurban etýge týra keletin jaǵdaılar bolady. Bul janjal sonyń kórinisi. Sýjúrek bolý maǵan tán qasıet emes, muny balalarym men nemerelerime dep úıretkim keledi. Bar oqıǵa – osy.
Depýtat ta adam, oǵan dóreki sóıleýge bolmaı ma? Men kabınette, jumysta depýtatpyn, al jeke ómirde ózgeler sekildi qarapaıym adammyn».
