Ulttyq qaýipsizdigi komıteti tóraǵasynyń orynbasary Nurǵalı Bilisbekovtiń málimetinshe, kúni búgin Sırıa men Iraktyń otty aımaǵynda 16 jasqa deıingi 390 qazaqstandyq bala bar. Sonyń 214-i – ul, 176-sy – qyz bala. «Ol balalardyń báriniń din aman ekenin bile almaı otyrmyz. Sebebi, balalar DAISH-tyń qursaýynda qalǵan soǵys bolyp jatqan aımaqta edi», - deıdi UQK ókili.

Aldaǵy ýaqytta Qazaqstanǵa 50 bala ákelinedi dep kútilse, kúni búgin 63 bala elge oraldy. Solardyń 4-ýi qarasha aıynda Groznyı – Máskeý qalasy arqyly 29 jastaǵy anasymen birge Oral qalasyna jetkizilgen bolatyn. Olar Reseıden Sırıaǵa jıhadqa ketip, elderine keri qaıtýdy suraǵan áıelder quramynda Sırıa aýmaǵynan qutqaryldy. Aldy 5 jas, arty 3 aılyq kúnásiz balalar áke-sheshesiniń qateliginiń kesirinen bir jutym sýǵa zar bolyp, anasymen birge talaı azapty kórip, elge áıteýir aman-esen oraldy.

Budan 6 jyl buryn Janar (esimi óz­gertildi) Pákistan aımaǵynda júrgen Re­seı azamatymen ınternet arqyly tany­syp, turmysqa shyǵý maqsatynda jolǵa shyǵady. Ata-anasyn, týǵan jerin tárk etip, qaýipti jolǵa bet túzeýge sol kezdegi 23 jastaǵy qyzǵa ne áser etti? Sóıtsek, bul suraqtyń bir-aq jaýaby bar eken. Ol – dinı saýatyn meshitten, ımamdardan ashpaǵany. Islamdy burmalaýshylardyń yqpalymen elimizde moıyndalǵan dás­túr­li Hanafı mazhabynan bas tartyp, namazdy Hanbalı mazhabymen oqyp, dinı saýatyn ınternet arqyly ashyp, sanasyn bóten aǵymǵa jaýlatqan Janar týraly taǵy da ne bilemiz?

Ol 1988 jyly Batys Qazaqstan oblysy Syrym aýdanynda dúnıege kel­gen. Daǵystan jigitine turmysqa shyǵýdy maqsat etip, 2011 jyly 12 sáýirde elden qashyp ketedi. Aqtaý – Ystambul – Iran – Pákistan marshrýtymen jolǵa shyqqan ol eki apta jol qıyndyǵyn kó­rip, bolashaq kúıeýi Asbekke jetedi. Sol qalada neke­lerin qıdyrady. Ýázirstanda 1 jyl 3 aı turǵan Janar vıza merziminiń bitýine baılanysty Pákistan, Iran, Túrkıa shekarasyn otbasymen birge zańsyz kesip ótip, Ystambul qalasyna jetedi. 2014 jyly Ábý Bákir ál-Baǵdadı halıfat jarıalaıdy. Otbasymen halıfat jolyna shyǵyp, Sırıaǵa jetken Janar jantúr­shigerlik jaǵdaılarǵa, ótirik, aldap-arbaý, óltirý oqıǵalaryna tap keledi. Islamnyń sharttary saqtalmaǵan elden ketýdiń joldaryn izdeıdi. Inter­netten vıdeo qarap, musylmandar elinde ıslamǵa saı ómir súrýdi oılaǵan Janar óziniń aldan­ǵanyn, ózi ustanǵan joldyń qate ekenin sońynan biledi.

Bir kezde ata-anasyn, kindik qany tam­ǵan týǵan jerin, Otanyn esh oılan­bastan qıyp ketken qyz qaıtyp oralyp týǵan topyraǵyna tabany tıgenshe nebir quqaıdy basynan ótkeripti. Biz Janarmen Oral qalasynda, oblystyq meshitte kezdesip, suhbattastyq. Men ony ótkenine ókinip, etegi jasqa tolyp jylaıtyn shyǵar, Otanyn tastap ketkenine uıalatyn shyǵar dep oılaǵanmyn. Olaı bolmady. Aldymda Sırıadaǵy qandy qyrǵynnyń ortasynan emes, kórshi aýylǵa baryp-kelip otyrǵandaı birtúrli jaıly, búk­pesiz ashyq, sosyn «dini qatty» áıel otyrdy. Múmkin, ony kórgen azaby men túrme shynyqtyryp tastaǵan shyǵar. Eger ol osynsha qatty bolmasa tóbeden bomba saýlaǵan Sırıadan tórt balasyn tistelep alyp shyǵyp, elge aman jetkize alar ma edi?! Jat elden izdep ketken jumaǵy Ja­nar­dy qalaı qarsy aldy? Ózi aıtsyn.  

Naǵyz jumaq bolar dep oılaǵanbyz

– Ol jerge sharıǵat boıynsha jaqsy turamyz dep oılap barǵanmyn. Biraq Pákistan musylmen eli bolsa da, ol jerde ıslam joq sıaqty. Áıeldi adam sanamaıdy, damymaǵan el eken. Úıleri saz balshyqtan salynǵan, jaryq joq. Tóbemizden únemi bomba tastap jatty. Onyń ústine jergilikti tur­ǵyndar men áskerıler bizge kún kórsetpedi. Biz Ýázir­­standa 1 jyl 3 aı ǵana turdyq. Tuńǵy­shymyz sol jerde dúnıege keldi. Nashar, turmysqa shydaı almadyq. Túrkıaǵa ótip, Ystambul qalasyna turaqtadyq. Ekinshi qyzym sol jerde dú­nıege keldi. 2014 jyly halıfatqa jı­nal­­dyq. Hadıs boıynsha halıfat jarıa­lan­ǵan jerge hıdjra isteý kerek. 2015 jyly eki balamyzdy alyp, Sırıaǵa kettik.

– Janar, Sırıada soǵys bolyp jat­qanyn bildińizder me?

– Joq, barǵanǵa deıin túk bilgen joqpyz. Túrkıada turǵanymyzda beıne­ro­lıkter qaradyq. Ádemi túsi­rilgen ro­lıkter. Aýrýhana, jaqsy dá­rigerler, balalar oınaıtyn parkter… Turmys tegin, naǵyz jumaq bolar dep oılaǵanbyz. – Qalaı qarsy aldy? – Birden tintý júrgizdi bizge. Túrme­degideı qolyńdy artyńa ustap turasyń. «Tur! Júr! Tez!» dep buıryq beredi. Bári dóreki, aıqaılap záreńdi ushyrady. Halıfat dep alyp-ushyp kelgen biz, ne isterimizdi bilmeı qaldyq. Tula boıyń­dy túgel tintip, telefon, fleshka, jeke quja­tymyzdy, paıdaǵa asatyndy tartyp aldy.

– Qujatyńyzdy qaıtyp bergen shyǵar?

– Bermedi. Sol áketkennen qujaty­myzdy kórmedik. Olar bizge: «Endi sen­derge qujattyń keregi joq, keldińder, endi ómirlerińniń sońyna deıin osynda qalasyńdar» dedi.   Kúıeýimdi úsh aı kórmedim… – Úı berdi me? – Baraqta turam dep eshqashan oılaǵan joqpyn. Baramyz, bizge tegin úı beredi, bári tegin, raqat, musylmandar arasynda tatý-tátti ómir súremiz dep oıladyq. Bizdi Rakka qalasyna apardy. Adam turatyn jer emes. Kúıeýimdi bir­den alyp ketti. Áıelderdi bala­larymen 3 ból­meli úıge ornalastyrdy. Áıelder bala­larymen sol úıden shyqpaı oty­ryp, kúıeýlerin kútedi. Kishkentaı bir ból­mede 15 adam turdyq. Syrtqa shyǵar­maıdy. Balalar aýyra bastady, al emdeı­tin dári­ger joq. Barynyń ózi túk bilmeıdi, ylǵı topas. Aýrýhana las, esh paıdasyz bir antı­bıotıkti balaǵa da, úlkenge de bere beredi. Ota jasarda ústin­degi kıimmen jatqyzady da, sol jerde birden ota jasap, ekinshi bólmege apa­ryp, laq­tyryp tastaı­dy. Shań bolyp jatqan quralmen ota jasaıdy da, ol quraldy sol jerge qaıta laqtyryp tastaıdy jáne ekinshi adamǵa jýmaı qoldana beredi. Áıelder jeńil­dengende de sol…

– Kúıeýińizdi qaıda áketti? Soǵysqa qatysty ma?

– Joq, soǵysqa salmady ony. Qarý qoımasynda istedi. Sırıaǵa barǵan otbasyn sol kúni-aq eki jaqqa bólip jiberedi. Kúıeýleri basqa jerde sharı­ǵat sabaǵyn alady, áskerı daıyndyq­tan ótedi. Al áıel-balasy qamaýda oty­rady. Sol áketkennen kúıeýimdi 3 aı kór­me­dim. 3 aıdan soń ol kelip, bizdi alyp ketti.

– Qaıda áketti?

– Rakka qalasynan 3-4 shaqyrym jer­degi bir qalaǵa kóshtik. Kósher aldyn­da bizge amırlar: «Senderge jańa úı jab­­dyqtaryn beredi, kir jýatyn mashı­na, tońazytqysh – bári-bári bar. Qoı­many ashady, al sender tek tańdap alyń­dar» degen edi. Barsaq, qaladan adamdar kóship ketken, qańyrap bos jatyr. Qoı­ma da, dúnıe de joq… Onshaqty otba­sy kóship barǵanbyz, bos qalǵan úılerden úı tańdap aldyq. Gaz joq, qalany aralap júrip kir jýatyn eski temir mashına, synyq plıta, shirip, sasyp jatqan tońazytqysh taýyp aldyq. Úıge ákelip, tazalap jýyp aldyq…

– Tamaq, aqshany qaıdan aldy­ńyzdar?

– Sırıaǵa kelisimen kúıeýiń sol jer­degi uıymǵa, jamaǵatqa kiredi. Jamaǵatta bolmasań, seni birden túrmege jabady. Al solardyń qaramaǵyna kirgen soń qaıda jumsasa da, barasyń. Topqa bólip tastaı­dy, bireýi keńsede qujatpen otyrady, bireýi qarý jınaıdy, tazalaıdy, bireýin soǵysqa salady. Sol úshin aqsha alyp turady.

– Qansha aqsha berip turdy?

– Alǵash barǵan kezde áıelderge aıyna – 50, balalarǵa 35 dollardan berip turdy. Al sońǵy kezde 6 adamnan turatyn otba­syna bar bolǵany 30 dollar berdi. Ol tamaq­qa jetpegen soń áıelder kompúter, artyq kıimderin satyp jatady. Sırıa­lyqtar dúken ustaıdy, biraq satatyn tamaqtary joq. Túrkıadan júk kóligimen tamaq keledi keıde. Biraq AQSH pen Reseıdiń «bez­pılotnıgi» ol ta­maqty bizge, DAISH-tyń ishine kirgiz­beý úshin bomba tastap, jaryp jiberedi. Bazar, dúkender jabyldy, adamdar ashyǵyp jatyr. Keı adamdar bir jyldyq tamaq qoryn jasaı­dy, biraq kez kelgen ýaqytta bomba túsýi, bolmasa basqa jaqqa kóshýine týra keledi. Bas saýǵalap qashqanda barlyq tamaǵy sol jerde qalady. Sońǵy kezde olar «AQSH-tyń dollary da, Sırıanyń aqshasy kerek emes, dınarmen ómir súremiz» dep ózderiniń altyn dınaryn shyǵardy. Biraq jergilikti sırıalyq dúkenshiler dınarmen saýda jasamap edi, DAISH-tyń adamdary dúken aralap, olardy qorqytyp, dınardy alýǵa kóndirdi.  

Anasyn balasynyń kózinshe óltirip jatyr

– Janar, bir sózińizde ol jaqta ıslam joq dedińiz. Tarqatyp aıtsańyz.

– Ol jerdegi ómir biz oılaǵandaı, sharıǵat boıynsha emes, kerisinshe eken. Shynynda da, ıslam joq ol jerde. DAISH-tyń bastyǵynyń erejesimen júrýiń kerek. Qarsy shyqsań, túrmege qamaıdy. Aqıda jaǵynan sabaq beretin «brattardyń» aıtqanyn teriske shyǵarǵan DAISH-tyń adamdary «Joq, sen olaı úıretpe, aıtqanymyzdy úıret» dep buıyrady. «Brattardy» túrmege qamap, óz adamdaryna sabaq bergizedi. Vıdeoda «Bizge kelińder, unamasa, keri kete berińder» deıdi. Aldap shaqyryp alady, keldiń be, keri kete almaısyń, ol jaqtan keri shyǵý óte qıyn.

Erkekterdi jertólege 2-3 aı qamap, sol jerde jaza­laıdy, óltiredi. Ketip bara jatqan adamdy «kafırlar» deıdi. Óltirip tastaıdy da, otbasyna «jol apatynan óldi» dep ótirik aıtady. Ol jerde qanshama «sestralar» jylap otyr keri kete almaı, qor bolǵan bala­lar qanshama? Sonda bul sumdyqtyń nesi ıslam? Halıfat dep hıdjra istep baryp, qanshama musylman óldi. Mosýlda qor­shaýda qalǵandardy shyǵarmady. DAISH-tyń basshylary «Bul jerden jan balasy shyqpasyn!» dep buıryq berdi. Iraktyń áskerıleri qolyna túsken áıelder men balalardy jappaı óltirdi. Balasyn anasynyń kózinshe óltirip jatyr nemese kerisinshe. Áıel­derdi quldyqqa satýda. Mosýlda kóp adam tutqynda otyr. Kóbi qashyp jatyr, biraq jolda ustalyp ólýde. Ol jerde eshqandaı halıfat joq. Halıfat dep barǵan musylmandar «Ábý Bákir ál-Baǵdadı qaıda, neshe jyl ótti, ózi kórin­beı me bizge, álde basqa vıdeosyn shy­ǵar­maı ma? Bizge ári qaraı ne isteý keregin aıtpaı ma?» dep shýlady. Bizge ony es-tússiz ja­tyr dedi.

Qyrkúıekte arab tilinde 6 sa­ǵattyq bir vıdeo shyqty. Estigender «Onyń daýsy emes» dep aıtyp jatyr. «Al Ábý Bákir ál- Baǵdadı aqshany alyp, Amerıkaǵa qashyp ketti, ózi evreı eken» deıdi. Maqsaty – musyl­mandardy bir jerge jınap, qurtqysy kelipti.

– Kúıeýi ólgen áıelderdiń odan ári taǵ­dyry qandaı bolady?

– Kúıeýi ólgen soń áıel tórt aı ıdda­syn ótkizip, qara jamylyp otyra­dy. Tórt aıdan soń «kúıeýge shyq» dep maza­syn ala beredi. Al kúıeýge shyqpa­sań, kún kóre almaısyń, aýyrsań, qara­maıdy. Bir ból­me­de on bes shaqty áıel otyrady, sý, tamaq bermeıdi. Áıelder amalsyzdan kúıeýge shyǵyp jatyr. Keıbiri 5-6 ret shyqty. Er­kek­ter áıel etip alady da, 3-4 kún nemese bir aptadan soń talaq beredi. «Maǵan unamadyń» deıdi. Eshteńe isteı almaısyń. Talaq bolǵan «sestrany» jańaǵy úıge aparyp, laqtyryp tastaıdy. Áıel sosyn 4 aı ıddasyn kútip taǵy da otyrady, 4 aıdan soń taǵy kúıeýge shyǵady, sóıtip qoldan-qolǵa ótip júredi. Kúıeýi ólse, áıeldi turǵan úıinen qýyp shyǵady.

Erkekter soǵystyń birinshi kúni-aq ólip jatyr. Olardy bir aı áskerı daıyndyqtan ótkizedi. Daıyndyq degen aty ǵana, myltyq ustatyp, ári-beri júgir­tedi, boldy. Soǵys tásilderin bilmeıtin, soǵys kórmegen erkekter qarýlaryn tastap qashyp jatyr. Áýe soqqysynan qyrylyp jatyr. Sırıada bir kún tynysh uıyqtaı almaısyń, áskerı ushaq kúndiz-túni toqtaýsyz ushyp, atqylaýda. Bir bu­rysh­ta tyǵy­lyp otyrasyń, syrtqa shyǵýǵa qorqa­syń. Qansha bala óldi, bomba túsken úıdiń astynda da qanshama «sestralar» qaldy balalarymen?!

– Olardy qazyp shyǵara ma, izdeı me?

– Kóbi úıindiniń, qıraǵan úılerdiń astynda qaldy. Olardy arshyp alatyn adam da, ýaqyt ta joq. Eger adamdar bir jerge top bolyp tursa, dereý bombalap tastaıdy. Sondyqtan ol jerde árkim ózi úshin bas saýǵalaýda.

– Úıindi astynda qalǵandar jıhad, halıfat dep barǵandar ma?

– Iá, olar da bar. Jergilikti tur­ǵyndar da qyrylyp jatyr.

– Ol jerde qazaqtar boldy ma?

– Joq. Ol jerden qazaq kórmedim. Re­seılikterdiń tobynda boldym, kóbi da­ǵystandyqtar boldy. Sırıada kóp ult bar, fransýz, úndi, orys, aǵylshyn, qara ná­sil­diler jáne basqa elden kelgen arabtar kóp.

– «Seks jıhad» týraly ne bilesiz? «Ses­tra­laryńyz» ondaı jaǵdaıǵa tap boldy ma?

– Ol jaǵyn bilmedim. Menimen birge bolǵan «sestralar» ondaı jaǵdaıǵa tap bolǵan joq. Kúrdterdiń bir lageri bar… Sol lagerge tap bolsa, kúıeýlerin óltiredi de, áıelin, qyzyn tiri qaldy­rady. Olar úı qyzmetin isteıdi, tamaǵyn pisiredi, sol jerdegilerge tósek qyz­metin de kórsetedi. Bizdi, mýhadjırlar­dy, ondaıǵa bermedi. Olar tek qana ózde­riniń dushpandarynyń áıel-qyzdaryn ǵana solaı paıdala­nady.  

Rakkadan Oralǵa jetkenshe…

– Ózińizdiń aıtýyńyzsha, bir barǵan soń ol jaqtan keri ketý qıyn eken. Sırıadan qalaı shyqtyńyz?

– Qashyp shyǵam degen adamdardy alyp shyǵatyn jolbastaýshy bolady. Ol adamdy áreń izdep taptyq. 800-den 4 myń dollarǵa deıin aqsha alady. Meni kúıeýim otyrǵyzyp jiberdi. Sebebi, er adamdarǵa jol joq. Qasymda bala­la­ry­men basqa da «sestralar» boldy. Kasse­haǵa jetken soń bizdi kólikten túsirdi. Sol jerde bizdi Túrkıaǵa aparmaıtynyn, orta jolda dalaǵa tastap ketetinin túsindik. Bir táýlik jaıaý júrdik. Kún salqyn, balalar qyzýy kóterilip, aýyryp qaldy. Túnde jolda tú­nep, tań atqan soń taǵy da jolǵa shyqtyq. Tús aýa jolda áskerıler kezikti. Kúrdter eken. Biz olarǵa baryp berildik.

«Sý, nan joq, balalar óleıin dep jatyr. Túrkıaǵa jetkizem degen sırıalyq aqshamyzdy alyp, ózimizdi aldap, jolda tastap ketti» dep jaǵda­ıymyzdy aıttyq. Olar bizdi kólikterine otyrǵyzyp, ózderiniń baza­syna apardy. Taǵy da tergeý bastaldy… Túnge deıin solardyń qaraýynda otyrdyq. Olar bizge tıisken joq, sý, tamaq berdi, balalarǵa tátti úlestirdi. Bizdi buryn DAISH-tyń adamdary «Eger kúrdterdiń qolyna tússeńder, senderdi zorlaıdy, balalaryńdy qorlap óltiredi» dep qorqytqan bolatyn. Sol sebepti kóp mu­sylmandar jolǵa shyǵa almaı, qorqyp otyr. Kúrdter «Qoryq­pańdar, tıispeı­miz» dedi. Bul jerde áıelder otyratyn túrme bar eken. Bizdi sonda otyrǵyzdy. Tórt qabatty sol úıde ustalǵan áıelder balala­rymen otyr eken. Olardy elderi suratpasa, tergeý bitkenshe sol jerde otyrady eken.

– Ol túrmede qansha ýaqyt otyr­dyńyz?

– Bir jarym aı otyrdym sol túrme­de. Qamap tastady, ájethanaǵa sura­nasyń, shyǵarǵysy kelse, shy­ǵarady, kóńili soq­pasa, solaı qysylyp otyra beresiń… Bir kúni bizdi – 14 áıel, 23 balany Kamyshly degen jerdegi bosqyndar lagerine aparyp tastady. Sebebi bizdi alyp ketýge Reseıden adamdar keledi degen habar kelipti. Ol jerde «Qyzyl Kres» uıymy bar eken, 10 kún sol lagerde boldyq. Jaǵdaıymyz jaqsardy, ár otbasyna bólek palatka berdi, tamaqtan­dyrdy. 10 kúnnen soń bizdi avtobýsqa tıep, basqa jerge apardy. Ol jerden Latakıa degen jerge ushaqpen apardy. Latakıa – Bashar Asadtyń týǵan jeri. Bizdi qonaqúıge ornalastyrdy. Kelesi kúni ushaqqa otyrǵyzdy. Tańǵy saǵat 8-de Groznyıda boldyq. Groznyıdan Máskeýge ushtyq.

– Elge jetkenshe tórt balany qalaı alyp júrdińiz?

– Groznyıǵa deıin balalardy kóterip júrdim. DAISH-tyń aýmaǵynan shyqqan soń kúrdterge jetkenshe balalardy kezek-kezek kóterip keldim. Sondaı qıyn boldy. Bir táýlik jaıaý júrdik. Jolda sý, tamaq bolǵan joq.

– Janar, siz elge qaıtqyńyz keldi me, álde toppen birge erip, amalsyz shyǵyp kettińiz be?

– Ózim qaıtqym keldi elge.

– Áke-shesheńiz qalaı qabyldady?

– Jaqsy qarsy aldy.

– Soǵysty kórip, tutqynda, túrmede bolyp, kóp qıyndyq kóripsiz. Kózqara­syńyz qandaı qazir?

– Sırıadaǵy neshe túrli jaýyz­dyqty kórgen soń oılandym. Elde bolsam, jumys istep, balalarymdy ósir­sem deımin. Beıbit ómirdi qalaı­myn.  

«Sırıaǵa barmańdar!»

– Oralda «sestralaryńyz», ıaǵnı dinı teris baǵytta júrgen dostaryńyz bar ma?

– Joq. Namaz bastaǵan kezde elden ketkenge deıin eshkimmen aralas­qan joqpyn. Ózimmen-ózim boldym.

– Siz namazdy áý bastan-aq Hanbalı mazhabymen oqypsyz. Qazaqstanda dástúrli Hanafı mazhabyn ustanatynyn biletin shyǵarsyz?

– Namazdyń oqylýynda aıyrma­shylyq az. Aıyrmashylyq kózqarasta.

– Onda kózqarasqa baılanysty suraq. Qazaqstandaǵy teris baǵytta júrgender namaz oqymaǵan áke-sheshesin «kápir» dep jatyr. Buǵan qalaı qaraı­syz?

– Áke-sheshemdi namaz oqyma­ǵa­ny úshin eshqashanda «kápir» dep aıtqan joqpyn, pisirgen tamaǵyn jep otyrmyn.

– Elimizdiń saıasatyna kózqarasyńyz qandaı?

– Kózqarasym qalypty. Elde 7 jyl bolǵan joqpyn. Eldegi ózgeris­termen tanys emespin.

– Kúıeýińiz qaıda qaldy?

– Kúıeýim Sırıada qaldy. Menimen birge shyǵýǵa amaly bolmady. Ol búginde elge oralýǵa jol izdep jatyr. Kúıeýim – Reseı azamaty. Ony elge kirgize me, joq pa, ol jaǵyn orystar biledi. Biz Túrkıada jaqsy turdyq, Halıfat jarıalanǵan soń musylman balasy oǵan barý kerek dep aldanyp qaldyq. Vıdeo­dan soǵys, jazalaý, adam óltirýdi kórgen joqpyz. Musylman elinde mamyrajaı ómir súremiz dep oılap qaldyq. Biraq Sırıaǵa jetkende ol jerde eshqandaı sharıǵattyń joq ekenin bildik.

– Elge keldińiz. Ne istemek oıyńyz bar?

– Qujattarymdy istep jatyrmyn, ar jaǵy qalaı bolady, belgisiz. Bastysy – elge aman jettim ǵoı. Eki balamdy Sırıada dúnıege ákeldim. Balalarymdy beıbit ómirde ósirgim keledi.

– Janar, ózińiz sıaqty sheteldikke turmysqa shyǵýdy armandap, elden ketkisi kelip júrgen qyzdarǵa, jalpy jıhadqa ketýdi oılap júrgenderge ne aıtasyz?

– Musylmandarǵa «Sırıaǵa barmań­dar!» der edim. Búgingi kórip júrgen vıdeolar ótirik túsirilgen. Mysaly, DAISH-tyń adamdary sırıa­lyq bala­lardy kúldirip, oınatyp, qolyna táttiler men syılyqtar berip, vıdeoǵa túsiredi. Al ómirinde tátti tamaq, jaqsy kıim kórmegen ol balalar máz bolyp kúlip, kınoǵa túsedi. Túsirip bolǵan soń balalarǵa aıqaılap, qýyp jiberedi. Sosyn ol vıdeolardy ınternetke sa­lyp, «Mine, bizde jaǵdaı tamasha, keliń­der» dep shaqyrady. Ol jerde balalar oqymaıdy, bári nadan. Medrese bar, biraq balany uryp, soǵyp, qarańǵy bólmege qamap, qorqytyp, ózderiniń ahıdalaryn úıretedi.

Sırıaǵa barǵan adamnyń búkil ómiri buzylady, qor bolady. Bizdiń elde jumys, úı bar, bala tárbıelep, baqytty ómir súrýge bar jaǵdaı jasalǵan. Elden ketpeńder!   

Bul Janardyń suhbat sońynda asyl dinimiz Islamdy burmalap, memleke­timizdi moıyndamaı, radıkaldy pıǵylmen Sı­rıaǵa jıHadqa ketkisi keletin «sestralar» men «brattarǵa» qarata aıtqany. Alty jyl boıy ot pen oqtyń ortasynda basy­nan keshken ómirin esh búkpesiz áńgimelep bergen Janarǵa raqmet aıta oty­ryp, «Sırıada júrgende eldi saǵyndyńyz ba?» dep suradym. «Árıne, saǵynasyń. Týǵandarymmen únemi habarlasyp turdym. Ystambulda turǵanda «skaıp­pen» sóıle­setinbiz» dedi ol. Al Oralǵa kelip, ushaqtan túskende qandaı sezimde boldy desek, úıine aman jetkenine senbepti Janar. Biraq «Qaıran týǵan topyraǵym-aı, qasıetti Otanym-aı, qadirińdi endi bildim-aý!..» dep aǵyl-tegil jylap, keshirim suraı almapty. Sebebi, dál bulaı jylap, elimen ańyrap kórise alatyn ulttyq rýh pen elge degen perzenttik mahabbat baıaǵyda-aq dinı adasýdyń qurbany bolyp ketken syńaıly…

Uldaı SARIEVA, Oral qalasy

Derekkóz: kazislam.kz