Ekstrasensterge bireý sense, bireý kúmánmen qaraıdy. Ózin erekshe qasıetke ıemin dep jarıalaǵandar arasynda kádimgi alaıaqtar da, shyn kóripkelder de bar. Mundaı qabilet qaıdan darıdy? Ekstrasensorlyq qasıetke mashyqtanýǵa bola ma? Qamshy.kz aqparat agenttiginiń tilshisi osy saýaldardy qazaqstandyq tanymal kóripkel, «Ekstrasenster báıgesiniń»  júldegeri Zaman Sypataevqa qoıyp kórdi.

– Ózińiz týraly aıtyp berseńiz, sizge kóripkeldik qaıdan darydy?

– Maǵan bul qasıet ata-babalarymnan berilgen. Meniń arǵym tegimde arýaqty batyrlar men áýlıeler boldy. Biraq olardyń eshqaısysy maǵan arnaıy eshteńe úıretken joq. Kishkentaı kezimnen bárin ózim ıgerdim, tirnektep júrip bilim jınadym. Degenmen babalarymnyń rýhanı qoldaýyn árqashan sezinemin. Bala kúnimde Alban rýynyń maqtanyshy Raıymbek batyr túsime kirip, aıan bergen.

Uıqydan oıana salyp, bir kúnde kóripkel bolyp shyǵa keldim dep aıta almaımyn. Mektepte oqyp júrgen kezimde basqalardan ózgeshe oılaıtynymdy túsindim. Erteń ne bolatynyn boljap, aldyn ala kóretin boldym. Emtıhanda qandaı bılet túsetinin bilip turatynmyn. Sol ýaqytta álem, ómir, Qudaı týraly oılana bastadym. Islamnyń, basqa dinderdiń tarıhyn zerttep, saraladym. 17 jasymda jeke saıtymdy ashtym. Sol arqyly adamdar konsýltasıaǵa keldi. 19 jasymda «Eksrasenster báıgesine» shaqyrylyp, osy jobadan keıin elge tanyldym.

– «Estrasenster báıgesine» ne maqsatpen qatystyńyz?

– Negizi «Estrasenster báıgesine» qatysýdy óz basym qalaǵan joqpyn. Óıtkeni 19 jasymda onsyz da kóripkel retinde tanymal bolǵanmyn. Osy ilimdi zertteıtin Qazaqstandaǵy alǵashqy ınternet-forýmdy ashyp qoıǵanmyn. Uıymdastyrýshylardyń ózderi maǵan habarlasyp, saıysqa qatysýymdy usyndy. Men usynysty qabyl alyp, álemniń ár túkpirinen kelgen myńdaǵan adamnyń quramyna kirdim. Alaıda ol kezde ýnıversıtette oqyp júrgen edim, sol sebepti jobadan óz erkimmen ketip qaldym. Arada biraz ýaqyt ótken soń jobaǵa qaıta shaqyryldym, sóıtip aqyrǵy synaqtarǵa deıin jettim.

– Ózgelerdiń oıyn oqı alasyz ba?

– Kópshilik meni kúni-túni tek adamdardyń oıyn oqýmen ǵana aınalysady dep oılaýy múmkin. Negizinde bul siz oılaǵandaı onsha qyzyqty nárse emes. Adamnyń oıy únemi emosıasymen astasyp jatady. Sondyqtan kóp jaǵdaıda emosıany aıqynyraq sezinýge bolady.

– Mundaı qabiletti júre kele úırenýge bola ma? 

– Menińshe, ár adamnyń ishki túısigi belgili dárejede jumys isteıdi. Osy túısikti jetildirip, damytýǵa bolady. Biraz ýaqyttan beri osy baǵytta trenıń ótkizip kelemin. Ondaǵy maqsatym – adamdar óz-ózderine kómektese alsa eken deımin. Biraq munda bir kiltıpan bar. Bul da mýzyka sıaqty. Mysaly, siz bir aspapta oınaýdy úırenip, jyldar boıy jattyǵýyńyz múmkin, alaıda estý qabiletińiz nashar bolsa, sizden báribir Mosart shyqpaıdy ǵoı. Al turmystyq deńgeıde barlyǵyn meńgerýge bolady.

– Osy qabiletińiz jeke ómirińizge kedergi keltirmeı me?

– Munyń jaqsy jaqtary da, jaman jaqtary da bar. Basty másele – adamnyń aqparatty qalaı qabyldap, qalaı qoldanǵanynda. Kúndelikti turmysta óz bolashaǵymdy boljamaýǵa, oǵan asa kóp nazar aýdarmaýǵa tyrysamyn. Tipti, ár adamnyń bolashaǵy tek óz qolynda, ony oı men áreket arqyly ózgerte alady dep bilemin.

– 2018 jyly Qazaqstandy qandaı ózgerister kútip tur dep oılaısyz?

– Osydan úsh-tórt jyl buryn Qazaqstandy 2018-2019 jyldary ne kútip turǵanyn boljaǵanmyn. Bıyl jáne kelesi jyly elimizde úlken saıası  ózgerister bolady. Ákimdik, mınıstrlik deńgeıindegi basshylar aýysady. Ony kóktemnen bastap kúte berińizder. 2018 jyl Qazaqstan úshin óte mańyzdy. Biz barlyq salada jańa deńgeıge kóterilemiz. Álemdik saıasattaǵy ózgeristerdiń de bel ortasynda bolamyz.

Bıyl tabıǵatty saqtaý, ártúrli apattyń aldyn alý máseleleri birinshi orynǵa shyǵady. Ortalyq jáne soltústik Qazaqstanda úlken órt bolýy múmkin. Sý tasyp, sel júrý qaýpi de bar.

– Álemdegi tanymal kóripkelder bıyl Úshinshi dúnıejúzilik soǵys bastalady, aqyrzaman ornaıdy dep boljady. Bul jaıynda siz ne deısiz?

– Mundaı boljamdar erte zamannan aıtylyp keledi, biz onyń barlyǵyn bastan ótkerdik. Qazir adamzat balasy ǵalamat ózgeris aldynda tur. Bul – anyq nárse. Energıa sarqylyp, adam sanasy qubylyp jatyr. Jer sharyndaǵy aqyret kúnin qashanǵa deıin shegeretinimiz tek ózimizge baılanysty. Oıymyzdy taza ustap, Jerdi saqtap qalýǵa árkim úles qosa alatynyn esten shyǵarmaýymyz kerek.

– Qabiletińizdi paıdalanyp, arnaıy qyzmetterde jumys isteýge qalaı qaraısyz?

– Kópten beri quqyq qorǵaý organdarymen jumys istep kelemin. Kóbinese  qıyn, shıelenisti isterde kómektesemin.

– Tegin trenıńter uıymdastyrasyz ba?

– Barlyq zertteýimdi tegin júrgizemin. Klıentterime keıde tegin, keıde aqyly keńes beremin. Meniń jumysym kez kelgen basqa adamnyń jumysy sekildi. Onyń da tólemi bolýy kerek. Adam óz ómirindegi oqıǵalarǵa tek ózi sebepker ekenin, bar jaýapkershilikti ózi arqalaıtynyn túsingeni jón.

– Jumys barysynda qoldanatyn qandaı da bir quraldaryńyz bar ma?

– Ártúrli jaǵdaı bolady. Men óz jumysymda birneshe atrıbýtty qoldanamyn. Onyń ishine arǵy atamnan qalǵan qamshy, maısham, arnaıy pyshaq, Taro kartalary bar.

– Qazir barlyq qazaqstandyqtyń kókeıinde júrgen mańyzdy suraq: kún qashan jylynady?

– Bul bıylǵy qystaǵy eń sýyq aıaz emes. Aqpannyń ortasynda kún jylynady. Alaıda, naýryz aıynda taǵy da kún sýytady. Jazda aptap ystyq bolady dep oılaımyn.

– Jeke saıtyńyzda elge naqty qandaı járdem bere alasyz?

– Meniń konsýltasıalaryma adamdar, eń  birinshiden, aqparat alý úshin keledi. Osy aqparat arqyly óz ómirin ózgertip, ony durys baǵytqa burady. Kezdesýlerden keıin ol ózgerip, basqa adam bolyp shyǵady. Alaıda ol óz ómirin ózgertýge daıyn bolsa ǵana meniń kómegim tıedi.

– 2018 jyly teńgeniń kýrsy qandaı bolady?

– Kóktemniń ortasyna deıin teńge kýrsy nyǵaıady. Kúzge deıin belgili bir turaqtylyǵyn saqtaıdy. Alaıda 2018 jyldyń kúzinen bastap teńgeniń álsireýin kútýge bolady.

– Krıptovalútanyń damýyna qatysty ne aıtasyz?

– Másele qaı krıptovalútada ekenine baılanysty. Bıtkoın úlken «silkinisti» bastan ótkermek. Tek shydamdylar ǵana bıtkoınnan tabys taba alady. Sebebi bıtkoın bir qulap, bir kóteriledi. Alaıda tek 2019 jyly ǵana krıptovalútalyq tóńkeristi kútýge bolady. Qarjy quraly retinde kelesi jyldan bastap moıyndalady. Biraq jaqyn aradaǵy 5-7 jylda aqshanyń ornyn basa almaıdy.

– Áńgimeńizge raqmet!