Qymbat meıramhana, estrada juldyzdary, arnaıy shoý-programma. Munyń barlyǵy endi qara tizimge kiredi. Osylaısha halyq qalaýlylary qazaqstandyqtardyń toıyndaǵy ysyrapshyldyǵyn toqtatyp, pragmatızmge úıretpek nıette. Qaryzǵa belshesinen batyp, jıǵan-tergenin qýanyshyna jaratatyn qazaq bul bastamany qalaı qabyldaıdy? Sheneýnikterdiń oıy qandaı? Bul týraly Eýrazıa birinshi arnasy habarlaıdy.
Kórpesine qaraı emes, jurttyń sózine qaraı kósilip júrgen qazaqtyń asta-tók toılary bılik basynda otyrǵandardyń da nazaryna ilikti. Máselen, Senat tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev bul máselede ózbek pen túrikterden úlgi alýǵa shaqyrǵan edi. Oǵan qatysty biraz pikirtalas týyndaǵanymen, yrdý-dyrdýdan áli de aryla qoıǵanymyz shamaly.
Biraq, halyq qalaýlylary mundaı toılarǵa shekteýdi birtindep bastaǵan jón deıdi. Sebebi...
«Árıne, biz ysyrapshyldyqqa bir jaǵynan shekteý qoıýymyz kerek. Ásirese, memlekettik qyzmetkerlerge. Memlekettik qyzmetkerler qarapaıym halyqqa jaqyn bolýy tıis. Zańmen tyıym salsaq, áser basqasha bolady. Mádenıet bir kúnniń ishinde ózgermeıdi», - deıdi Májilis depýtaty Azat Perýashev.
Dese de, jastar arasynda ysyrapshyldyqtan bas tartqan juptar da joq emes. Máselen, óskemendik Nursultan zaıybymen dúrkiretip toı ótkizbeı, jetimder úıine qaıyrymdylyq jasaýdy jón kóripti. Ol mundaı qadamǵa burynnan ishteı daıyn bolǵan. Jary Altynaı da biraýyzdan otaǵasyn qoldaı ketken.
Atqaminerlerdiń bul ıdeıasy toı júrgizýshileri men shoýmenderge jaqpaǵany belgili. Máselen, asaba Aldıar Alpysbaev burynǵydaı qazaqı dástúrmen toı ótkizetin bolsaq, shyǵynǵa batamyz degen pikirde.
Álbette, toı jasaýǵa tyıym salynsa, ánshilerdiń de biraz aqshadan qaǵylatyny belgili. Shendilerdiń mundaı ýájine prodúser, ánshi Qydyráli Bolmanov búı deıdi:
«Elimizde zań shyǵaratyn máseleler taýsylyp, toı ǵana qalǵan ba? Onda siz baqytty adamsyz. Búkil problemamyz sheshiledi me odan? Bizge túıindi máselelerdi sheshý kerek. Toı - ol burynnan kele jatqan nárse», - deıdi prodúser Qydyráli Bolmanov.
Ekonomıser de asta-tók toıǵa tyıym salý kerek degen pikirdi qoldaıdy. Alaıda toıdaǵy ysyrapshyldyqty devalıvasıa da, daǵdarys ta toqtatqan joq. Sondyqtan da ol ýaqyt enshisinde.
«Sharıǵat boıynsha áýeli ózińdi jarylqa deıdi. Ózińdi jarylqasań, otbasyńdy jarylqa. Ony jarylqadyń ba, kómektestiń be, endi aýyldastaryńdy jarylqa. Onyń barlyǵyn jarylqadyń ba, qaýymdy jarylqa. Endi sol qarjy bolatyn bolsa, nege sol qaýymdy jarylqamaıdy?» - deıdi ekonomıs Oraq Alıev.
Sonymen, qarapaıym halyq toı jasaý úshin keminde 15-20 myń dollar jumsaıdy. Onyń ishine - kıt, meıramhana, qyz jasaýy, ózge de qymbat syılyqtar kiredi. Shamamen taǵy 5 myń dollar qosylar. Al osy baǵaǵa, ıaǵnı shamamen 7 500 000 mıllonǵa Astana men Almatynyń shetki aýdanynan 1 bólmeli páter, Shymkentten 3 bólmeli úı alýǵa bolady deıdi ekonomıser.
