90-shy jyldardyń juldyzdy saıasatkeri, berneshe jyl el úkimetin basqarǵan, keıinirek dúrbeleń kezeńniń dıssıdent sımvolyna aınalǵan Ákejan Qajygeldındi elge qaıtady eken degen sybys osyǵan deıin de shyqqany belgili. Jaqynda taǵy bir qazaqstandyq ınternet gazeti - rgmedia.kz Qajygeldın myrza qartaıǵan shaǵynda elge oralady, degen aýandaǵy maqala jazǵan(http://rgmedia.kz/news/view/2248).
Bıyl naýryz aıynda eks-premer Ákejan Qajygeldın paıǵambar jasqa tolǵan bolatyn. Kezinde el úkimetin birneshe jyl basqarǵan saıası fıgýranyń tóńireginde túrli qaýeset áńgimeler áli de tolastar emes. Al Ákejan Qajygeldın myrzanyń saıasattan alastatylǵannan keıin Amerıkada turyp jatqandyǵy da belgili. Tipti, ózi de elge oralýdy armandaıtynyn jasyrmaıdy.
Esterińizde bolsa, «Qamshy» portaly «Qajygeldındi Qazaqstanǵa qaıtarý týraly sybys rasqa aınala ma?» atty saraptamalyq maqala jazǵan bolatyn( http://old.qamshy.kz/?p=22989).
Sál ilgerirekte, Kópten beri saıası trıbýnalar men BAQ betterinen jasyryn qalyp júrgen eks-premer-mınıstr Ákejan Qajygeldındi elge qaıtarý týraly Qazaqstan Úkimeti sóz ete bastaǵan-dy.
Al «Qajygeldın elge oralǵaly jatyr» degen boljamdar 2000-shy jyldyń orta tusynan aıtyla bastaǵan. Biraq, bul joly aqparattyq agenttikterge sensek, Qajygeldınge qatysty kezekti boljamnyń derek kózi - «Nur Otan» partıasyndaǵy qyzmetkerlerdiń biri eken. Osyny eskere otyryp, keıbir saıasattanýshylar Qajygeldınniń bılik júıesine de oralýyn joqqa shyǵarmaıdy. Bul múmkin be? Múmkin de shyǵar. Biraq...
Árıne, osyǵan deıin jazǵandarymyzdaı eks-premer-mınıstrge myń jerden raqymshylyq jasalǵanymen, ony elge qaıtarýda kedergilerdiń kóp ekeni aıǵaq. Qazirgi bılik basynda júrgen áldekimderdiń jolyn kesýi múmkin, álde onyń kezindegi «QDT»-men baılanysy jaǵymsyz pikir qalyptastyrýy múmkin. Áıteýir bále-jala shash etekten ekeni túsinikti. Aıtpaqshy, kezeginde eks-elshi, ákki opazısıoner Rahat Álıev dál, osy Qajygeldın myrzanyń izine sham alyp túsip, syrtynan sot prosesin júrgizip, 10 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý týraly sheshim de shyǵarǵan bolatyn.
rgmedia.kz-tiń jazýynsha, qazaqstandyq sarapshylardyń basym bóligi Qajygeldınniń elge oralatynyna asa senbeıdi-mys. «Ol elge oralsa da burynǵy abyroı-bedeli men yqpaldylyǵyna jete almaıdy»,-deıdi. Iá, qazir elde basqarýdyń bir qurylymdy, qarjylyq múmkindigi men saıası yqpaly kúshti pro-prezıdenttik júıe oıynshylary qalyptasqany belgili. Sondyqtan Qajygeldın myrza qaıtyp kelse de, «qurmetti zeınetker» ataǵynan ári asyp kete almaıdy eken.
Qajygeldın myrza týraly el saıasatkerleriniń ishinde de pikir alýandyǵy seziledi. Mysaly, belgili bir top ony naǵyz reformator, óz zamanynyń pragmatık saıasatkeri, tehnokrat, tipti, ulttyq úkimetti basqarǵan eń úzdik premer retinde tanysa, taǵy bir top ony jekeshelendirý barysynda memlekettik múlikti talan-tarajǵa túsirip, ońaı jolmen tabys tapqan, jeke qaltasynyń qamyn ulttyq múddeden joǵary qoıǵan ashkózge balaıdy eken. Siz ne deseńiz de, 90-jyldardyń basynda ulttyq elıtaǵa basa-kóktep kelgen Qajygeldın Qazaqstan tarıhynda ózindik orny bar saıasatker ekeni daýsyz. Eń birinshi, ol saıası pragmatık bolýmen qatar myqty orator da edi. Demokratıalyq qoǵamǵa umtylys tanytqan sol zaman úshin bul taptyrmaıtyn qasıet edi ǵoı.
Onyń eń birinshi qylmysy da sol, bılik bekitip, belgilep bergen sheńberge syıa almaǵandyǵy bolsa kerek-ti. Ol bılikke boısynbady, ózindik júıe qalyptastyrǵysy keldi. Partıa da qurdy, prezıdenttik saılaý dodasyna da tústi. Qazaqstandyq saıasatkerlerdiń kóbisi Ákejandy ákesindeı kórgenimen, syndarly ýaqyttarda onyń qasynan tabylǵandar az boldy.
Myńmen jalǵyz alysqan jeke batyrdaı Qajygeldındi bıliktiń mashınasy tarapynan jasalǵan qysymǵa shydaı almaıtynyn sezgen ol aqyry shetel asyp tyndy. Halyqaralyq izdeýge jarıalandy, bále-jalanyń astynda qaldy. Bılik mashınasy aqyry Qajygeldındi taptap tyndy. Kezinde ózderi alastatyp tynǵan Qajygeldındi ózderi endi elge shaqyrtý týraly sybys tarata bastapty.
Iá, ýaqyt bárin kórseter, tek bir aqıqaty Qazaqstannyń ımıji úshin Qajygeldınniń elge oralýy oń áserin tıgizeri daýsyz. Demokratıanyń taptalýyna baılanysty óz tarapyna qatań synı pikirler estip júrgen Qazaqstannyń saıası elıtasy osy qadam arqyly álemdik qaýymdastyqtyń aldynda mol upaı jınaı alar bálkim.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
