Arqarlardyń kóz jasy- qardyń sýy etektegi erigen

    Darkhan Muqantegi
    Arqarlardyń kóz jasy- qardyń sýy  etektegi erigen

    Qara qanshyq

    Kórshi shalda
    bar edi qara qanshyq,
    Kóp úrmeıdi,
    kóp ıtpen jaǵalasyp.
    Ulyǵan daýysynan oıanady,
    Aı men jerdi 
    jalǵaıtyn araqashyq.

    Qan júrekke
    qalǵan ba uıyp qaıǵy?!
    Óz taǵdyryn
    ózgeshe tuıyqtaıdy.
    Bir bekzattyq
    qanynda qalǵany ma?
    Tóbetti
    mensinbeıdi, uıyqpaıdy!

    Taýǵa tartyp
    ketedi ár aqpanda, 
    Úıde óskenmen,
    taǵy qyp jaratqan ba?
    Táńirden 
    jiberilgen syrttan shyǵar,
    Abadannyń 
    urpaǵyn taratqanǵa.

    Arlanmen
    tym jaqyndap aralary,
    Emshekteri 
    salbyrap oralady.
    Jaýyrynnan
    kóretin jortqan jolyn
    Kári shaldyń
    dál kelip joramaly.

    Kúndiz úrmeı,
    al túnde ulydy ma?!
    Dóńbekshidi
    kári shal qylyǵyna.
    Sol túni
    tý bıeni jaryp jepti,
    Jerik bolyp
    ishtegi qulynyna.

    "Kóz jazyp qalam ba?"

    -dep jalǵasynan!
    İzim-ǵaıym
    joq boldy aýlasynan,
    Ittigi 
    úıshiginde qalǵan qanshyq,
    Sońǵy márte
    úripti taý basynan.

    Qara qanshyq
    bolsa da qara basqyr.
    Taǵy ǵoı
    taǵdyryna qaramas qur.
    Altaıda 
    aýyq-aýyq kezdesetin,
    Osynyń
    urpaǵy ǵoı qara qasqyr.

     

              ** *

    Sezimiń
    sýaldy dep sezikten be,
    Sóz boratpa,
    men jaıly kezikkenge!
    Ór minezge,
    tákappar basyńdy ıip,
    Ómir súr
    taǵdyryńa tózip, kón de!

    Albyrtpyz
    asaýlyǵy basylmaǵan,
    Janar ǵoı,
    jabyqqandy jasyrmaǵan
    Sýyt júrsem
    salqyn dep qabyldama,
    Abadanym 
    keldi dep asyl maǵan.

    Kórkińnen
    aınalaıyn gúl óńdestim,
    Ómirde
    tyǵyryqqa tirelmes kim?!
    Elegizip 
    erkem-aý eleńdeme,
    Tún ishinde
    erttelse kúreń bestim.

    Buzbashy 
    men kelgende ireńińdi,
    Jaıyp shyq
    saýsaǵy bar júregińdi
    Tilsiz nege
    týdyń dep tergemeshi,
    Tań ata 
    terlep kelgen kúreńimdi.
     

     

    Kózi-Kún, kirpigi-Nur

    " Kúrsingenim"-dep
    túsin kún kúrkirin,
    Myń suraqtan
    quralǵan myń bir túnim.
    Álemdi jaryq 
    qylyp jiberedi,
    Kóriktim, 
    Kún-kózderiń, Nur-kirpigiń!

    Kún kózińe 
    ǵashyq bop, shyraı bergen
    Qymsynyp 
    qushaqtaǵam qumaı belden.
    "Jumaq" degen 
    eken-aý jer betinde,
    "Hor Qyzyn" 
    aıamapty Qudaı mennen.

    Sensiz ómir, 
    óleń de qaıda maǵan?
    Jalǵyzdyqtan 
    jabyǵyp aıǵa qonam.
    Júregime tamady 
    mólt-mólt etip,
    Kirshiksiz nur 
    kózińnen taıǵanaǵan.

    Sezinshi 
    sezimimniń sirkirin bir,
    Ótse eger 
    ókinemin bir kúnim qur,
    Qarańǵydan 
    janymdy qutqaratyn,
    Jarymnyń 
    kózderi-Kún, kirpigi-Nur!


    Apa

    Umytqam joq
    Apa jan-maltańdy áli,
    Shól basatyn
    sol edi qaltamdaǵy.
    Qaımaq qosyp
    qant salyp beretuǵyn,
    Tańdaıymda
    tur áli talqan dámi.

    Óleń jazdym
    kesh qylmaı erte kúndi,
    Sodan izdep
    tabamyn erteńimdi.
    Apa jan,
    tyńdaýshy edim qulaq salyp
    İrgeńde
    jatyp alyp ertegińdi.

    Biletinsiz
    erkelik qyr-syrymdy,
    Tasqa soqpaı
    ósirdiń tumsyǵymdy.
    Aq tastyń
    kóleńkesin pana qylyp,
    Iirip
    otyrýshy eń urshyǵyńdy.

    Bul balań
    shybyq minse, órshil edi,
    Shaýyp-shaýyp
    kóńilim kónshigedi
    Buzaý betin
    tastasam bir qaıyryp,
    Apama toı
    jınaıtyn kórshilerdi.

    Apa, bizden
    sen erte alystadyń,
    Ómir deıtin
    siz ótken aǵystamyn.
    Oǵlan etken
    qulynyń osal emes,
    Osy óleńdi
    Rýhyńa baǵyshtadym!
     

    Qamshy

    Shabandozdan
    shyǵa qoımas sert jutań,
    Atqa shapsam
    jalyn qushyp, órt jutam.
    Sáıgúliktiń
    janar jasyn súrtetin,
    BÁIGE QAMSHYM
    tobylǵy sap, tórt tutam.

    Jylqy minsem
    kóńil aýmas kúıbeńge.
    Ystyq qanym
    tamyrymda bıleýde.
    Talys teri
    aıyrylyp ketedi,
    DOIYR QAMSHYM
    ıirilip tıgende.

    Torymenen
    topqa kirseń bý ańsap,
    Abyroı ǵoı
    salym salyp qýansaq!
    Aıbat bergen,
    qaırat qosqan boıyma,
    KÓKPAR QAMSHYM,
    jylan teri, jýan sap.

    Arba shegip,
    jelisine shalqymaý,
    Paı-paı deýsiz,
    ótken ómir olqylaý.
    Dárte basyn
    úsh aınalyp oraıdy,
    SOPY QAMSHYM
    uzyn qulash, jalqy baý.

    Jylqy syryn
    bir adamdaı túsinem,
    Tańdap minem
    tarlanbozdy ishinen.
    Iiremin
    asaýy kóp úıirdi,
    Úsh shyǵyrshyq
    ÚIİR QAMSHY mysymen.

    Janǵa qýat
    sáıgúlikke baı dalam
    Tektileri
    tuǵyrynan taımaǵan.
    Asaý minsem
    bas bermeıtin, baǵynbaı
    BAPTAÝ QAMSHYM
    denesinde oınaǵan!

    Ómir mynaý
    qysqa qamshy sabyndaı,
    Arǵymaq kún
    ótip jatyr saǵymdaı,
    Qara óleńim-
    báıge bermes Qara ker,
    Keledi áne,
    aýyzdyqqa baǵynbaı!

     Ar -Qar

    Taýdan aqqan bulaqtar,
    Teńizderge sý aralas muń quıyp,
    Bulttan surap, nóserin,
    Telmiredi kók aspanǵa tuńǵıyq.
    Ákesi – quz aqsaqal,
    Eń juparly aýa jutqan arqardyń,
    Tastan tólin órgizgen,
    Shesheleri shyt baılaǵan shyń bıik!

    Kıelim-aı quzdaǵy,
    Buǵanasy birge qatqan sherimen,
    Qaıda kettiń, tektim- aý?!
    Byltyr ǵana Ókpetiden kórip em,
    Eı, adamzat jerinem,
    Quljalarym nege bezdi jerinen,
    Arqarlardyń kóz jasy,
    Qardyń sýy- etektegi erigen!


    Mańdaılaryn Táńirge,
    Tuıaqtaryn qara tasqa súıdirgen,
    Aq súıekti janýar;
    Aýqattary adam baspas shúıginnen
    Oınaqtańdar, ketpeńder,
    «Ary Qardaı» tazalarym senderge,
    Aqyndardyń atynan,
    Alataý men Altaıymdy qıdym men!

    Quljalardy eńseli,
    Ýaqyt jeli, mergen kózi kemitip,
    Serkeshter de sergelden,
    Sezetindeı turǵandyǵyn ne kútip?
    Aýmańdarshy arqarlar,
    Týǵan ólke bizdiń baıtaq daladan,
    Jylatpańdar taýlardy,
    Qara tastyń qabyrǵasyn sógitip.

    Enesiniń jelinimen,
    Qozylardyń qos baýyryn syzdatyp,
    Eı, pendeler kózi sher,
    Qanisherden taba almaımyz biz baqyt,
    Aıańdarshy ótinem,
    Bizge túk te batpasa da qaıǵysy,
    Kári taýlar joqtaıdy,
    Kúńirenip, kirpigine muz qatyp.

    Adam ǵana kináli,
    Qustar ketip, ańdar aýǵan ár kóshke,
    Sonyń bárin qaıtaryp,
    Biraq tilek, belýardan ar keshse,
    Abaılańdar ańkóster,
    Ashkózińdi qadaı bermeı Tektige,
    Arqarlardyń zaýaly,
    Taý basynan tas domalap, qar kóshse!

    İshki sher

    Usaq tirlik
    baılaıdy amal qansha?
    Sharýa bitpes
    jalǵannan joǵalǵansha.
    Júr dosym,
    taýǵa shyǵyp serýendeıik.
    Qalada qapas
    oıǵa qamalǵansha.

    Qaıyrymsyz
    bul qala jarqyraǵan,
    Dalamyzdan
    sadaǵa parqy maǵan.
    Júr dosym,
    serigim bol, ershi maǵan.
    Qasqa aıǵyrdy
    mińgizem arqyraǵan.

    Júrek kirin
    jańbyrmen jýsań tunyq.
    Iiskeımiz
    qyrlardan jýsan julyp.
    Qymyz pisip,
    súri et qaınaǵansha,
    Qos aıǵyrdy
    kelemiz býsandyryp.

    Tastashy
    bir mezetke tas qalańdy.
    Ne bar deısiń
    aýyldan basqa mándi?!
    Qumaıdy da
    qasyńa qosyp berem,
    Qara jerde
    qutyltpas qashqan ańdy.

    Oǵlansyń ǵoı
    jasyńnan orta kórgen.
    Kisi emessiń
    sońynan qorqaý ergen.
    Jelmen tarap
    aıǵyrdyń toqpaq jalyn,
    Shyń basyna
    shyǵamyz arqar órgen.

    Taýdyń ulyn
    tas qala qamasyn ba?!
    Júr dosym,
    aýyl jaqqa barasyń ba?
    Ulyp- ulyp
    qaıtaıyq aıǵa qarap.
    Bóri jortqan
    taýlardyń arasyna!

     

    Mereı Qartov

     

    Qatysty Maqalalar

    JAŃA KİTAPTYŃ TUSAÝY KESİLDİ

    JAŃA KİTAPTYŃ TUSAÝY KESİLDİ

    10:56, 05 qarasha 2026
    Dáýir bıiginen estilgen jyrlar

    Dáýir bıiginen estilgen jyrlar

    22:02, 19 tamyz 2026
    Mahambet-Maǵjan ólmepti!

    Mahambet-Maǵjan ólmepti!

    14:19, 10 aqpan 2026