Jaqynda orys tilinde jaryq kóretin «Vremá» basylymynyń elkrondyq nusqasynda «Oı-baı, eto Abaı?!» atty maqala jaryq kórdi. Onda Shyǵys Qazaqstan oblysy basshylary Uly qazaq klassıgi Abaı Qunanbaıuly men Vladımır Lenındi shatastyryp alǵandyǵy týraly aıtylǵan. Bul týraly «Qamshy» portaly habarlaıdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Zyránovsk aýdanynda mádenı eskertkishter revalúsıasy bastaldy. Iá, ıá dál! Aýdan ortalyǵynda ornatylǵan Uly Abaı Qunanbaıulynyń eskertkishi jergilikti turǵyndarǵa áıgili prletarıat kósemi Vladımır Lenınniń beınesin elestetken. Jańa eskertkish degen jáı aty. Onyń Abaıǵa arnalyp ornatylǵanyna da kúmándanýshalar joq emes. «Vremá» basylymynyń jazýynsha, jergilikti turǵyndar qazaq aqyny Abaı Qunanbaıulyna arnalǵan eskertkishti jáı ǵana rekonstrýksıalaı salǵan degen pikirde. Tipti turǵyndardyń aıtýynsha burynǵa kósem Lenınniń eskertikishe jańa bas ornata salǵan. Al burynǵy eskertkishtiń denesi sol kúıi ózgertilmegen-mys.
Jaqynda jergilikti ákimdik Uly qazaq aqyny Abaı Qunanbaıuly men orystyń klassıgi Aleksandr Pýshkınniń eskertkish músinderin qatar ashqan bolatyn. Al Abaıdyń eskertkishi jergilikti «Gornák» mádenıet úıiniń aldyna ornatylǵan.
Eki birdeı eskertkish músindi ashý úshin jergilikti búdjetten 7 mıllıon teńge jumsalǵan Al eskertkish músinniń avtorlary bul jumysqa bir aı kólemindegi ýaqyttaryn jumsaǵan. Jergilikti turǵyndardyń pikirinshe, Reseı aqyny Aleksandr Pýshkınniń eskertkish músini shyn mánindegi aqynnyń beınesine uqsasa, qazaq aqyny Abaı Qunanbaıulynyń tas-temir músini kúmándilaý shyqqan. Bul jumystyń avtory – músinshi Evgenıa Gaısına.
Al áleýmettik jeli qoldanýshylary. «Bul Abaı emes, Lenın. Qarańyzdarshy dál Ilıchtiń ózi ǵoı»,-deıdi.
Qazaq aqyny Abaı men proletarıat kósemi Lenınniń eskertkishterindegi uqsastyqty jergilikti ákmshilik te baıqaǵan.
«Iá, aryqtaý bolyp qalypty. Qazir oblystyq ákimshilikten buıryq kútemiz. Múmkin eskertkishti jańadan jasaımyz»,-deıdi Zyránovsk aýdany ákiminiń orynbasary Vácheslov Klınovıskıı «Vremá» baslymyna bergen suhbatynda.
Iá, Shyǵys Qazaqstanda Uly qazaq aqyny Abaı Qunanbaıulynyń eskertkish músinderine qatysty túsinispeýshilik jıi týyp otyratyny belgili. Mysaly, 2015 jyldyń maýsym aıynda Óskemen qalasyndaǵy Abaı men Mıhaels eskertkishteri qoǵamdyq ortada daý týdyrǵany týraly qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldary jazǵan bolatyn. Qazaq jáne orys klasıkteriniń birge «selfı» jasap turǵan beıneleri áleýmettik jeli qoldanýshylarynyń ashýyn týǵyzǵan. Uly klasıkterdi qubyjyq «hobbıtke» teligen jergilikti ákimshilik halyqtan keshirim surap, ertesi kúni-aq, álgi eskertkishtiń kózin qurtqan bolatyn. Aıtpaqshy, Óskemenniń oratalyǵynda eskertkishtiń oryn áli de bolsa oısyrap tur. Qorytyndalaı kele aıtpaǵymyz, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimshiligi men jergilikti basshylar Abaı Qunanbaıulyn kelemejdeýdi qashan doǵarady? Bir retki «maqul, túsinispeýshilik bolypty» dedik, eki ret «qalaı bul?» dedik. Sonda bul, SHQO basshylary aqylynyń taıazdyǵyn kórsetedi me? Álde, ádeıi jasalyp jatqan shabýyl ma, bul?
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
