جەر – جاننان قىمبات (پوەما جالعاسى)

/uploads/thumbnail/20170709005858612_small.jpg

جالعاسى. باسى مىنا سىلتەمەدە.      

      ءىح

 

ماڭگىلىك ورىن تەپتى شىمقالادان،

شىرىلداپ قازاق ءۇشىن تۋعان ادام.

كوكجالداي ءۇن شىعارماي كوز جۇمىپتى،

قاسارىپ تىستىلەرگە جۇلمالاعان.

 

تۇسسە دە يمپەريا تەپكىسىنە،

جاسىرىپ جان ازابىن كەتتى ىشىنە.

تاپسىرىپ اتاجۇرتىن ارتىنداعى،

الاشتىڭ ادال تۋعان تەكتىسىنە.

 

ءبىرتۋار ونداي قازاق بۇل ومىرگە،

قايمىقپاي قارسى شاپقان «كرەملگە»!

بەينەتى وزىمەنەن بىرگە كەتتى،

بەينەسى  قالدى ەلىنىڭ جۇرەگىندە!

 

ءباھادۇر بابالاردىڭ جولىن جالعاپ،

ول كەتتى ۇلان بايتاق جەرىن قورعاپ.

ۇلتىنا تىرەك بولعان ۇلانداردىڭ

تىلەگى ءارقاشاندا ورىندالماق.

 

ىقتىرىپ الاسۇرعان كوكسوققاندى،

جەرىنىڭ تۇتاستىعىن ساقتاپ قالدى.

ايباتتى ارىستانداي ازاماتىن،

كەڭ دالا كۇرسىنەدى جوقتاپ ماڭگى!

 

رازى اتامەكەن باتىر ۇلعا،

ديۋدى جەڭىپ شىققان اقىرىندا.

كەتكەندە التى وبلىس قايتەر ەدىك،

الپاۋىت رەسەيدىڭ تاقىمىندا؟

 

تۇسكەندە تار كەزەڭدە ەرەگەسكە،

قورعايتىن تۋعان ەلىن ەر ەمەس پە؟!

سارىارقا ساعىم ويناپ شالقىپ جاتقان،

كۇن سايىن تاشەنيەۆتى سالادى ەسكە!

 

تاريحي كۋا بولىپ ەرلىگىنە،

اعىتتىق جىر تيەگىن ەندى، مىنە.

ۇلەسى قوسىپ كەتكەن ۇشان-تەڭىز،

حالقىنىڭ مىزعىمايتىن ەلدىگىنە!

 

قيانات قاراڭعىعا جاسىرىندى،

ەل ءۇشىن ولگەن ەردىڭ باسى قۇندى.

جانارى جۇمىلعانشا قايران ساباز،

ىشىنەن تىندى كوكسەپ وسى كۇندى!

 

قيۋىن كەلتىرۋگە ءتاڭىر ەپتى،

مۇراتقا ول جەتپەگەن ەلى جەتتى.

رۋحى رازى بوپ جاتقان شىعار،

تۇگەندەپ ءتورت قۇبىلا – توڭىرەكتى!

 

 

وتكىزگەن ەلەگىنەن سان سۇزگىنىڭ،

كورگەنبىز ساياساتتىڭ ارسىزدىعىن.

ويناتقان اڭگىرتاياق توبەمىزدە،

وزىنە بەرمەي ەلدىڭ ءوز تىزگىنىن.

 

تۇرعاندا ارمان گۇلدەپ، ءۇمىت كوكتەپ،

تەكتىنىڭ قيسىنى جوق قۇرىپ كەتپەك.

قيسايماي اۋزى-مۇرنى كىم ايتادى،

«قازاقتا كوش باستايتىن جىگىت جوق» دەپ؟

 

جاراسقان تال بەسىگى كەڭ دالاعا،

باقىتتىڭ قۇسى قانشا قوندى اناعا.

اماندا اسىل كىندىك، التىن قۇرساق،

كوشەلى ۇل تۋمايتىن ەل بولا ما؟

 

دۇنيە توڭكەرىلەر تولقىنداسا،

كىم تۋدى ابىلايدى ەل تۋماسا؟

بۋاز بۇلت بۋىرقانىپ بۋسانادى،

نايزاعاي جاسىن اتىپ جارقىلداسا.

 

ەزدەردى ەشكىم جوقتاپ سۇرامايدى،

ەرلەردىڭ تىككەن تۋى قۇلامايدى.

دالانىڭ دارا بىتكەن دانىشپانى،

كىم تۋدى قازاق تۋماي ۇلى ابايدى؟!

 

تەرەڭنەن ءسوز شىقپايدى تولعانباسا،

ءبىر اسىل ءبىر اسىلعا جالعانباسا.

الاشتىڭ ارماندا وتكەن ارداگەرى،

ءاليحان قايدان تۋدى ەل بولماسا؟!

 

وتكەردىك ۇدەي سوققان داۋىلداردى،

ارقالار ەردىڭ جۇگى اۋىر ماڭگى...

ايتايىن قايسى ءبىرىن ارىستاردىڭ،

كىم تۋدى قازاق تۋماي باۋىرجاندى؟!

القىنباي ورگە سۇيرەر كوشىن انىق،

بۇل قازاق ۇل تۋماسا نەسى حالىق؟

كارتاسىن قازاقستان كورگەن سايىن،

تولعانام تاشەنيەۆتى ەسىمە الىپ...

 

كۇندەرگە كوز جىبەرسەم الىس قالعان،

اقمولا اركىمدەرگە قونىس بولعان.

تاۋەلسىز استاناعا تاڭىرقايدى،

كەشەگى قايران دالا جانىشتالعان.

 

كەزىندە سەلت ەتپەگەن مىنا كوپكە،

كەۋدەڭە زاپىران بوپ تۇنادى وكپە.

دالاسىن  كەسكىلەتپەي قورعاپ قالعان،

قارىزدار بۇكىل قازاق جۇمابەككە!

 

جەر ءۇشىن ۇيقىسىز تاڭ اتىردى ەلىم،

ۇرپاققا ۇلگى ەتەيىك باتىر جولىن.

ءوزى امان الىپ قالعان التى بىردەي

وبلىستا ءبىر اۋدان جوق اتىندا ونىڭ...

 

وتكەننىڭ بۇگىنگە دە قاتىسى بار،

ەرلەردىڭ ەلىن سۇيگەن اتى شىعار.

قاسقايىپ استانانىڭ قاق تورىندە،

تۇرۋعا ەسكەرتكىشى قاقىسى بار!

 

قۇلاسا قىزمەتىنەن كۇنى باتىپ،

اتى وشەر تالايلاردىڭ ءتىرى جاتىپ.

ءمانساپتىڭ ق ۇلى بولۋ – زور قاسىرەت،

ۇلتىنىڭ ۇلى بولۋ – ۇلى باقىت!

 

نەسىپبەك ايت ۇلى

مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

قاتىستى ماقالالار