ادامزات قوعامىندا قۋ قۇلقىننىڭ ق ۇلى بولىپ، ەلى ،جەرى، وتانى ءۇشىن، ءبىر ءسات زارەدەي بولسا دا پايدا كەلتىرۋدى ويلاماي، تەك ءوز مۇدەسى، ءوز قارنىنىڭ قامى، جالعان، جاساندى اتاق–ابروي قۋالاپ، حالىق بايلىعىن، مەملەكەت قازىناسىن مەيلىنشە تالانتاراجىعا سالىپ، شەكتەۋسىز كەتكەن شەندىسىماقتاردى بەزبەندەپ، تارتىپكە سالىپ، مەملەكەت بولاشاعىنا زور سەنىم ورناتقان، حالىقتىڭ شىنايى سەنىمىنە كىرىپ، العىستى-القاۋىنا شەكسىز بولەنگەن قحر – نىڭ مەملەكەت ءتوراعاسى شيجينپيڭ، الەمدەگى ءار ەلدى بيلەپ –توستەپ وتىرعان بارلىق ۇلىقتارعا ۇلگى-ونەگە بولارلىقتاي.
ادامزات بالاسى ءۇشىن، ادىلدىك جولىنان تايماعان كەز-كەلگەن پەندەنى القاۋعا ءتيىسپىز دەپ ويلايمىن.
ءور تۇلعا
(شي جيڭپىڭگە)
جۇقپا اۋىرۋ سەكىلدەنگەن قاۋىپتى،
جىمىسقى ۇرلىق جىلى مەكەن تاۋىپتى.
ىشتە ۇلىعان ارام ءناپسى ىشقىنىپ،
ەتەكتى ورلەپ توسكە قاراي شاۋىپتى.
ورمەكشىدەي ورنەكتى تور قۇرىپ،
ءار ءبىر سالا ءوز الدىنا جول بۇرىپ،
قازىنادان بولىنگەندى بولشەكتەپ،
ءبارىن “زاڭدى جاساپ العان” بولدىرىپ.
ىرىق بەرمەي ەركىن كەتكەن ەسسىزدەر،
كورمەگەنسىپ كورسوقىرلار، كوزسىزدەر،
بيلىكتى اتتاپ، زاڭدى تاپتاپ، مەنمەنسىپ،
بەيبەرەكەت كەتەبارعان بەتسىزدەر.
باسى زەڭىپ، كوز مۇنارتىپ، تانتىراپ،
تۇرعان شاقتا دىمكاس قوعام قالتىراپ،
ەرەن ەلدىڭ اسپانىندا ارايلاپ،
جاقۇت جۇلدىز شىعا كەلدى جارقىراپ.
ابەس سوزدەر جاڭعىرىعىپ قاشانعى،
كىل وتىرىك مۇسىندەلىپ قاشالدى.
ءبارى جاقسى، ءبارى مىقتى جولداۋلار،
بايانداۋلار بالدان ءتاتتى جاسالدى.
ءسويتىپ ءبىراز ماداق-ماقتان باستالدى،
كوبىك سوزدەر كۇركىرەتىپ اسپاندى.
حالىق ءبىر جاق، قالتا ءبىر جاق جىكتەلىپ،
قايسى كەرەك ؟
ورتاعا وي تاستالدى.
تازارماسا ىشەر سۋى، اۋاسى،
لاستالسا اينالاسى، اۋلاسى،
قابىعىنان شىرىك شالسا بايتەرەك،
اۋىرۋدىڭ تابىلمايدى داۋاسى.
وزەگىنەن قۇرت كەمىرسە وسكىندى،
قامىقتىرماي قويماس ءسىرا ەشكىمدى.
ءدارى سەۋىپ، قۇرت ءولتىرىپ، تازارتپاي،
قاراڭ قالار تىرشىلىگى بەس كۇنگى.
ايبات شەككەن كەيبىرەۋگە كىجىنە،
قارامادى شەندى-شەكپەن جۇزىنە.
باسسىز كەتىپ باعىتىنان تايعاندى،
باپپەن اكەپ قايتا سالدى ىزىنە.
مەمىلەكەت قازىناسىن كەمىرگەن،
مايدان قۇرىپ مايكەڭىردەك جەمىرمەن،
ءدال شاعىندا قاجەت ءتارتىپ ورناتىپ،
جونگە سالدى تەكسىزدەردى تەبىنگەن.
مىنە ناعىز پاراساتتى ەر دەگەن،
قۋ ءناپسىنىڭ قۇلقىنىنا ەرمەگەن،
اشىق ، ادال پىكىرلەسىپ جۇرتپەنەن،
جۇدەگەننىڭ جۇرەك قىلىن تەربەگەن.
مىنە ناعىز پاراساتتى ەر دەگەن،
كوڭىل كوگىن پەندەلىككە بەرمەگەن.
ادىلدىكتىڭ التىن الماس قىلىشىن،
اقيقاتتىڭ ايدىنىندا سەرمەگەن.
مىنە ناعىز پاراساتتى ەر دەگەن،
سۋماڭداعان سۋىق سوزگە سەنبەگەن.
جاماعايىن جاماعاتپەن كەڭەسكە،
بۇرىن سوڭدى ەش ءبىر كوسەم كەلمەگەن.
كەلگەن كۇندە ، وڭ نازارىن بولمەگەن.
مىنە ناعىز پاراساتتى ەر دەگەن،
وت جۇرەگى وتان دەگەن، ەل دەگەن.
كوتەرىلىپ رۋحى بيىك حالىقتىڭ،
سۋسىنى ءبىر قانداۋ شىركىن شولدەگەن!
ادىلدىكتىڭ تۋىن بيىك ۇستاعان،
دانالىقتىڭ داڭعىل جولىن نۇسقاعان،
ارقالاعان اۋىر جۇكتى ازامات،
بيىگىنەن ەشقاشان دا ۇشپاعان.
........................................
ءسويتىپ حالىق مۇدەسىنەن تابىلدى،
وتان دەگەن قايسار جۇرەك جالىندى.
قۋانىشتار كوز جاسىنان تاسقىنداپ،
العىس حاتتار، اقباتالار اعىلدى.
( شي جيڭپيڭشە رۋحپەن )
* * *
جۇرت كوزىنەن قالقالاپ،
قازىنانى قالتالاپ،
ۇرىلار ۇپتەپ، ۇدىرە
شەتەلگە تارتتى ارقالاپ.
پەيىلى لاس، سۇرىقسىز،
يمانى ولگەن رۋحسىز،
وپاسىزدار كوبەيدى،
وتان دەسە قۇلىقسىز.
جالعان ۋاعدا بەرگەنى،
جاعىمپازدىق كورگەنى،
جاندايشاپتار جالماڭداپ،
ءورىپ ءجۇرعوي ولگەلى.
تەك شىندىققا قارىسى،
تاپقان ارام تابىسى،
الا اياقتار قانشاما،
جىن ساسىعان نامىسى ؟!
قوعام سولاي لاستالدى،
قوقىس جاۋىپ اسپاندى.
قانى تازا حالىق ەك،
قايدان پالە باستالدى ؟!
قانە، قالاي تيامىز،
جولىن قايتىپ قيامىز.
قايتسەك امان قالادى،
وتان –ۇلى ۇيامىز ؟!
* * *
حالىققا قاس، قانسىزدار–
اردان بەزگەن ارسىزدار،
وتان ساتقان وڭباعان،
قاپتاپ كەتتى “جانسىزدار”.
جان بەرىسىپ ماقتاعان،
جان الىسىپ جاقتاعان،
شىلعي سۋايت-سۇمىراي،
جان-جاعىمىز قاپتاعان.
ويلانباساق بولماستى،
ءومىرىمىزدى شاڭ باستى.
حالقىم دەپ قان جۇتپاعان،
ادام ەمەس، “الباستى”.
قورعاماساق بولماستى،
قورلىق دەگەن قوم باستى.
وتان دەپ ورە تۇرماعان،
ومىرىندە ءوڭباستى !
* * *
تەبىنىم قاتتى لاشىنمىن،
الماسىم وتكىر اسىلمىن.
دۇشپانعا قاتال قاھارلى،
جارىلىپ تۇسەر جاسىنمىن.
شابىسىم دارا تۇلپارمىن،
قاعىسىم قاتتى سۇڭقارمىن.
قىرقىسقان جاۋدىڭ، قيرعيشا
قىلشاداي موينىن قىرقارمىن.
نايزاعاي وتتاي نامىسىم،
قىلپىعان قىلىش شابىسىم.
ءتيىپ ءبىر كەتسەڭ تىز ەتىپ،
وتالىپ كەتەر قامىسىم.
وتالاپ كەتسە قامىسىم،
وزىڭمەن بولار بار ءىسىم.
نە بولاتىنىن بىلەبەر،
ايتپاياق قويدىم ارىسىن.
ازاماتتىڭ ايتارى
قالدىرىپ تابىن ەتىنە،
شىجعىرىپ باسىپ بەتىنە،
ايىبىن ايتىپ ارسىزدىڭ،
زاپىران قۇيام وتىنە.
جەرىنە جەتە جەتكىزەم،
شىندىققا تاعزىم ەتكىزەم.
قىلمىسىن اشىپ قيقاردىڭ،
وڭمەنىنەن ءسوز وتكىزەم.
قوعامنىڭ ايتام بىلىعىن،
ميسىزدىڭ سوگەم قىلىعىن.
جاماندى جابا جاسىرمان،
بىلعاپتا جۇرگەن تۇنىعىن.
جەمقوردى ايتام جەلىككەن،
كوڭىلىن كوپتىڭ جەرىتكەن.
ويقاستاپ جۇرسە ورتادا،
جازاعا تارتپان نەلىكتەن ؟
ءادىلىن ءىستىڭ ايتامىن،
قازاعىم–حالقىم، بايتاعىم.
سوقتىققان ساعان سوتقاردىڭ،
الامىن قاعىپ سايتانىن.
اششى ايتتى دەمە سەن مەنى،
ايتپاسام ءسوزدىڭ ولگەنى.
قايرات تۇتار حالىقتىڭ،
ءبىز ەمەسپىز بە سەنگەنى ؟!
سەنگەنى سەمسە نە بولماق،
تاعدىرعا تامۇق ومالماق ؟
باسىنا ءتونىپ تۇنەك ءتۇن،
سەيىلدى كۇندەر جوعالماق.
نايزاسىن ءتىلدىڭ تۇيرەيمىن،
نامىستى ورگە سۇيرەيمىن.
وتانىم ءۇشىن وت قۇشىپ،
كۇيرەسەم، ءبىر-اق كۇيرەيمىن!
ۇستانىم
ادالدىق تۋىن ۇستادىم،
ارامدىق اتاۋ دۇشپانىم.
شىڭىنا شىعۋ شىندىقتىڭ،
مەندەگى بەرىك ۇستانىم.
ءبۇل جولدا بەرىك مايدانىم،
بەلىمدى بەكەم بايلادىم.
قايناتىپ سورىن دۇشپاننىڭ،
الدىما سالىپ ايدادىم.
جاقسىلىقپەنەن سەلبەسەم،
جات قىلىق كورسەم بەلدەسەم.
قايىردا قىلىپ قايتۋ جوق،
تەپكىلەپ جەرگە كومبەسەم.
تالقانداپ كەتەم ەرلەسەم،
كورەرسىڭ ءالى سەنبەسەڭ.
جالعاندىق اتاۋ جاۋىزدى،
جەڭەمىن ءتۇبى ولمەسەم!
شاياحمەت قالي ۇلى
