MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى جانىنداعى «DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى قازاقستان ازاماتتارى اراسىندا كليمات وزگەرىسىنە كوزقاراستارىن انىقتاۋ ماقساتىندا ساۋالناما جۇرگىزدى. ساۋالناماعا استانا، الماتى قالالارى مەن قازاقستاننىڭ 14 وبلىس ورتالىعىنان بارلىعى 2000 ادام قاتىستى. سۇراقتارعا 18-جاستان جوعارى 68% ايەلدەر مەن 32% ەر ادامدار جاۋاپ بەردى.

قازاقستاندىقتاردىڭ كوپ بولىگى (83%) سوڭعى جىلداردا قازاقستاندا كليمات وزگەرىسىن بايقاعان. ولاردىڭ 43%-ن كوبى ونىڭ سالدارىنان قاۋىپتەنەدى،  40%-ى بۇل وزگەرىستەر بولماشى عانا دەپ ەسەپتەيدى.

رەسپوندەنتتەردىڭ 13%-ى ەشقانداي كليمات وزگەرىسىن بايقاماعان، ال 4%-ى بۇل ماسەلەگە مۇلدە كوڭىل بولمەگەن.

سوڭعى ونجىلدىقتا بايقالعان كليمات وزگەرىسى تەك عالىمداردىڭ عانا نازارىن اۋدارعان جوق. الەمدىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندەگى تۇرعىندار عالامشارىمىزداعى كليمات جىلىنۋىن بايقاعان. عالىمدار 2030 جىلدارعا قاراي اركتيكاداعى تۇراقتى (جازعى) مۇزدىڭ ەرىپ كەتەتىنىنە سەنىمدى، ەكولوگتار دا بۇل جاعدايدى راستاپ وتىر.

ءقازىر جالپى نورمادان اۋىتقىعان تابيعي قۇبىلىستار ءجيى ورىن الۋدا. مىسالى، گيسەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەمىس عالىمدارى 2014 جىلى جاز ايى وتە كاتتى ىستىق بولادى دەپ بولجايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە، ءورت، قۇرعاقشىلىق، ءبىر ايماقتاردا داۋىل، ءبىر ايماقتاردا سەل بولۋى مۇمكىن دەيدى. سونىمەن، عالىمدار، ەڭ كەمىندە 2010 جىلداعى ىستىق قايتا قايتالانادى دەپ ەسەپتەيدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ كوپ بولىگى دە ادامزات ومىرىنە ءقاۋىپ توندىرەتىن الەمدەگى، سونىڭ ىشىندە قازاقستانداعى، كليمات وزگەرىسىنە بەي-جاي قارامايدى. ساۋالناماعا قاتىسقان ازاماتتاردىڭ 40%-ى بۇل ەڭ ماڭىزدى ماسەلە دەپ ەسەپتەيدى. ولار بۇل ماسەلەنى زەرتتەۋ مەن شەشىمىن تابۋعا مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوڭىل ءبولىنۋى كەرەك دەپ سانايدى. ال 15%-ى ەلىمىزدە عالامدىق جىلىنۋ ماسەلەسىن شەشۋگە جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر، ناتيجەسى كەيىن ايقىن بولادى دەيدى. 28%-ى قازاقساندا بۇل ماسەلەنى شەشۋ تەك قاعاز جۇزىندە عانا قالىپ وتىر، بەلسەندى ىس-ارەكەتتەر جاسالىپ جاتقان جوق دەپ ويلايدى. 17%-ى مۇنداي ماسەلەنىڭ بار ەكەنىنەن جانە شەشۋ جولدارىنان حابارسىز بولىپ شىقتى.

قازاقستاندىقتاردىڭ پىكىرىنشە، كليمات وزگەرۋى جايلى تاقىرىپتار قوعامدا دوستار مەن تانىستار اراسىندا  (41%)، بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا (17%)، الەۋمەتتىك جەلىلەردە (11%)، ەكولوگيالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردا (6%) بەلسەندى تالقىلانادى.

تۇرعىنداردىڭ پىكىرىنشە،  بۇل تاقىرىپ ساياساتكەرلەر اراسىندا (نەبارى 2%) از تالقىلانادى. ال ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 23%-ى بۇل تاقىرىپتاعى پىكىرتالاستاردى مۇلدە ەستىمەگەن.

سونداي-اق، ەۆروپا ەلدەرىنىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋىمەن كۇرەس سالاسىنداعى بەلسەندى ساياساتىن قازاقستاندىقتاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىنەن كوبى (34%) دۇرىس دەپ ەسەپتەيدى. ولاردىڭ كوپ بولىگى وسى ماسەلە بويىنشا جاسالىپ جاتقان ەۆروپا ەلدەرىنىڭ بەلسەندى ارەكەتتەرىنەن حاباردار. ءبىراق، ولار كليماتتىڭ وزگەرۋى تابيعي قۇبىلىس دەپ ەسەپتەيدى. مۇنداي پىكىردى 29% قاتىسۋشىلار بىلدىرگەن. رەسپوندەنتتەردىڭ 12%-ن كوپ بولىگى الەمدە بۇدان دا ماڭىزدى شەشىمىن تابۋى ءتيىس ماسەلەلەر بار دەپ ەسەپتەيدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى بۇل سۇراقتاردان حابارسىز.

سونىمەن قاتار، نەمىستەردىڭ ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ ساياساتىن، ەنەرگيانى ءوندىرۋدىڭ بالاما جولدارىنا كوشۋ مەن اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋدى قىسقارتۋدى قازاقستاندىقتاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى قولدايدى. ءبىراق 29%-ى بۇل قازىرگى كەزدە كليمات وزگەرىسىنىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسە المايدى دەيدى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 20%-ى مۇنداي ساياساتتىڭ ناتيجەسىن بىردەن باعالاي المايمىز دەپ ويلايدى، سول سەبەپتى بەيتاراپ پىكىر ۇستانادى. 15%-ى بولاشاق اتوم ەنەرگياسىندا دەپ ەسەپتەيدى. ال، 36%-ى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارالاردان حابارسىز ەكەن.