قازاق «تەكتىلىكتىڭ نىشانى»، «تەكتى ەلدىڭ ۇرپاعى»، «تەكتى ەكەن» دەپ جاتادى. وسى تەكتىلىك دەگەنىمىز نە؟ ول ۇرپاقتان ۇرپاققا بەرىلەتىن قاسيەت پە؟ وندا نەگە كەيبىر اتاقتى بي، بولىس، اقىنداردىڭ بۇگىنگى شوبەرە-شوپشەكتەرى قازاق تىلىندە سويلەمەيدى؟ ءتىپتى سول ۇرپاقتىڭ ىشىندە ءوز ۇلتىن مەنسىنبەيتىندەرى دە بار. سولار قازاقشا ەت، باۋىرساقتى جەۋگە كەلگەندە تارتىنبايدى. قازاققا قاتىستى ءىس تىندىرۋعا كەلگەندە نە نوقاي، نە نادان بولادى دا قالادى.
تەكتىلىك تاربيەمەن سىڭسە، قازاق مەكتەبىندە ون جىل بويى ۇستازدار قازاق بولۋدى قۇلاعىنا سىڭىرسە دە ءتۇپتىڭ تۇبىندە ەلىن تاستاپ، ەۋروپا، امەريكاعا ءبىرجولاتا كەتكەندەر شە؟ ولاردىڭ اراسىندا «ماعان قازاق كەرەك ەمەس. مەن كوسموپوليتپىن. قايدا ءومىر سۇرسەم دە ءوزىم بىلەمىن. قازاققا ەڭبەك ەتۋگە مىندەتتى ەمەسپىن» دەيتىندەرى دە بار عوي.
تەكتىلىك و باستا بويعا ءسىڭىپ، ادامنىڭ زيالىعا ءتان ارەكەتتەرىنەن بىلىنەدى دەسەك، ءوزىن ينتەلليگەنسيا ساناپ، كۇن سايىن مىنبەدەن «ۇلتتىق ءتىل، ۇلت تاريحى، ۇلت بولاشاعى» دەپ سويلەيتىن كوكەلەردىڭ (ءسوز بەرسەڭ، توقتاتا المايسىڭ كەيدە) شىنايى بەت پەردەسىن اشىپ قاراساڭ، نەبىر سوراقىلىقتى كورەسىڭ. بۇل ارينە زيالىنىڭ ءبارى جالعان دەگەن ءسوز ەمەس، ارينە. انەبىر حالىقتىق تۇلعاعا اينالعان اقىننىڭ وتكەن ءومىر جولىندا بەس-التى ايەلدى تاستاپ، قانشاما بالانى اكەسىز وسىرگەندىگىن ەستىگەندە سول دا زيالى ما، وسىنى تەكتى ادام دەيتىندەر قاتەلەسەدى دەپ كۇيىنەسىڭ. ال مىنبەدەن ءسوزىن ەستىپ، جازعاندارىن وقىعاندا ادالدىقتى تۋ ەتىپ، تازا ماحاباتتى جىرلاعان، ۇلتى، ءتىلى ءۇشىن كۇرەسكەن ناعىز پاتريوت قوي دەيسىڭ. ال انە ءبىر زيالى دەگەن اعايدىڭ ەركەك باسىمەن بارعان جەرىندە ۇستەلدەگى تاماقتى سالىپ الىپ كەتەتىنىن كورگەندە تىپتەن ۇيالادى ەكەنسىڭ. سوزىنە، سىرت كەلبەتىنە قاراساڭ تەكتى سياقتى. الگىندەي قىلىقتارىن كورگەندە بەتىڭدى باساسىڭ.
انەبىر اتاسى باي، شونجار بولعان، اكەسى كەڭەس كەزىندە بەدەلدى ابىرويلى قىزمەتكەر اتانعان، ءوزى دوكەي بوپ وتىرعان قازاق پا تەكتى؟ كومەك سۇراعانعا ءجۇز تەڭگە دە بەرمەيتىن، ەسەسىنە شەت ەلدى، شەت ەلدى دەيمىن-اۋ، دۇنيەنى جالپاعىنان كەشىپ جۇرگەندى تەكتى دەيمىز بە؟
بىرەۋلەر اشىنعاندا «كىلەڭ كىسى ەمەستەردىڭ قوعامى...» دەگەن ايتقانىن ەستيسىڭ. كىسى كىسى بولماي تۇرعاندا قالاي تەكتى بولادى؟
ەندى بىرەۋلەر «بۇرىن تەكتىلەر بار ەدى. باياعىنىڭ كىسىلەرى تەكتى ەدى عوي» دەپ جاتادى. سوندا قازاقتا بۇرىن بولعان تەكتىلىك قايدا كەتتى؟
جالپى تەكتى ادام بار ما ورتامىزدا؟ تەكتى دەپ كىمدى ايتامىز؟ ءوزىڭىزدى تەكتىمىن دەپ ويلايسىز با؟
دانا قامشىبەك
