قازاق ادەبيەتىندە قالامىنان تالاي قيىل-عاجايىپقا تولى قىزىقتى شىعارمالار تۋىنداعان بىردەن ءبىر فانتاست جازۋشى ابدۋلحاميت مارحابايەۆ ەكەنى بەلگىلى. جازۋشىنىڭ قالامگەرلىك قىرى ءبىر توبە  بولسا، ال  ونىڭ  ۇستازدىعى  ءوز الدىندا  ءبىر  الەم! بۇل  تۋرالى ونىڭ شاكىرتى،  ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، باسپا ءسوز جانە ەلەكتروندى ب ا ق كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى قۇدياربەك اعىبايەۆتىڭ "مەنىڭ كۋراتورىم" ەسسەسىنەن وقي الاسىزدار... 

تىرشىلىك  دەگەن الەمنىڭ دىتتەگەن مەجەسىنە تىستەي قاتىپ، تاعدىر تالابىمىزعا بىتكەن جولمەن تىرمىسا جىلجىپ، ماقسات-مۇراتقا ۇمتىلعان سول ءبىر جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باسىن ويلاعاندا مىڭ سان جولداردىڭ ىشىندەگى جول اناسى بولعان – قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە كەلىپ، ستۋدەنت بوپ قابىلدانعان  كۇندەرىمىزدى قاشاندا قيماستىقپەن ەسكە الامىز. بۇل -  بالعىن، بالاۋسا شاقتىڭ كوكەيىندەگى جىلت ەتكەن كۇشىكەي ءۇمىتى ەمەس، قايتا بولاشاق اسقار بيىك شىڭداردى باعىندىرۋعا بەت العان ءورشىل جاستاردىڭ ءبىلىم نارىمەن، ىزگىلىكپەن قاۋىشقان  كەزى ەدى. وزگە كۋرستاردان ەرەكشەلىگىمىز سايدىڭ تاسىنداي وڭشەڭ بىر-ەكى،  الدى ون جىل وندىرىستە جۇمىس ىستەپ، نە اسكەر قاتارىنان ورالعان جىگىتتەر ەدىك. وقۋعا تۇسكەن ەلۋ بالانىڭ كەۋدەسىندە ەلۋ ءتۇرلى ارمان العا جەتەلەپ، ولاردى ءبىر ارناعا توعىستىرعان. كەشەگى ابيتۋريەنت ءبىر-اق ساتتە ستۋدەنت اتانىپ، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم اۋديتورياسىندا ۇستازدارىمىزبەن تانىسۋ-كەزدەسۋ وتكىزگەنىمىز كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا.  ءبىر كورگەن ادامعا قاباعىندا سۇس پەن ەرەكشە جىلىلىق  قاتار جۇرەتىن تاۋمان اعا اماندوسوۆ -  ەرەسەكتەر توبىنا، ال، قاي كەزدە دە شاكىرتىمەن  ءتىل تابىسىپ، ازىلدەسە الاتىن، باۋىرىنا تارتىپ،  كەرەك كەزىندە سەنىمىنە كىرۋگە ءازىر تۇراتىن ابدۋلحاميت اعا مارحابايەۆ – ءبىزدىڭ، ەكىنشى توپتىڭ كۋراتورى بولدى. سول كۇنى قىرىق ءبىر ۇل مەن توعىز قىزدىڭ نازارى ۇستازدارىمىزعا اۋىپ، پروفەسسورلار:  قايىرجان بەكحوجيننىڭ، تاۋمان اماندوسوۆتىڭ، اعا وقىتۋشى (قازىرگى پروفەسسور) ءابىلفايىز ىدىرىسوۆ اعايلارىمىزدىڭ  اۋزىنان شىققان ءاربىر ءسوزدى قالت جىبەرمەستەن تىڭداعان ەدىك.

-وقۋ - ينەمەن قۇدىق قازعانداي، - دەگەن، ابدۋلحاميت اعا بىزدەردى جانارىمەن بارلاي قاراپ. – سەندەر، ەرتە زاماندا ءجۇسىپ دەگەن پايعامباردىڭ مىسىردىڭ ءۋازىرى بولىپ، اتاعى دۇرىلدەگەنگە دەيىن اۋىر ەڭبەك پەن قۇلدىقتىڭ قامىتىنان قابىرعاسى قايىسىپ، قانشاما  ازاپ شەككەنىن بىلەسىڭدەر مە؟ مىنە، جۋرناليست شەبەرلىگى دە وسىنداي ازاپتى ەڭبەكپەن، تالماي ىزدەنىسپەن، وقۋمەن كەلەتىنىن ەستەرىڭدە ساقتاڭدار!..

ءبارىمىز دەمىمىزدى ىشىمىزگە تارتىپ، ەڭ ۇلكەنىمىز ءارى جاڭا عانا سايلانىپ ۇلگەرگەن ستاروستامىز بي-اپانىڭ (بيبىگۇل ماتەنوۆا) اۋزىنا قاراعانبىز. جيىن سوڭىنا تامان ۇستازدارىمىز: «تاعى دا كىمدە ساۋال بار؟» دەگەندە، كەيىنگى قاتاردا وتىرعان، ءبىزدىڭ كوزىمىزگە ەلەۋسىزدەۋ  بولىپ كورىنگەن، سول كەزدە ارامىزداعى جاس جاعىنان ەڭ كىشىمىز ەربول شايمەردەنوۆ ورنىنان كوتەرىلىپ، سۇراق قويعان ەدى.

-ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ اسپيرانتۋراعا قالاي تۇسۋگە بولادى؟- دەگەن ونىڭ ساۋالىنا ءالى وقۋعا ىلىككەن قۋانىشىمىزدىڭ اپتىعىن باسىپ ۇلگەرمەگەن بىزدەر تاڭىرقاي قاراساق تا، كۋراتورىمىز ابدۋلحاميت مارحابايەۆتىڭ قاتتى ريزا بولعانى بار. بۇنى ايتىپ وتىرعانىم، راسىندا دا،  قازىرگى ءبىلىم قۋعان جاستارعا بۇل دا ونەگە بولارلىق ءتالىم ەدى. سول ەربول دوسىمىز ۇستاز سەنىمىن اقتاپ،  كەيىن   بۇقارالىق اقپارات سالاسىنىڭ قانشاما  لاۋازىمدى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ەلباسىمىز ن. نازاربايەۆتىڭ العاشقى باسپا ءسوز حاتشىسى بولدى.

         بيىل ءبىر كەزدەرى قازاقتىڭ ماڭدايىنا جاراتىلعان جالعىز ۋنيۆەرسيتەتپەن تاعدىرلارىمىزدىڭ بايلانىسقانىنا قىرىق جىل تولىپتى. ءوزىمىز ۇشىپ شىققان ءبىلىم ورداسىندا تورقالى تويدا تاعى دا باس قوستىق. وسى ارنايى داتاعا ارناپ، ءبىزدىڭ كۋرس «ءومىرداستان» ەستەلىكتەر جيناعىن شىعاردى. وسى كىتاپتاعى ءوزىنىڭ كۋراتور-ۇستازىنان ينتەرۆيۋ العان، بۇگىندە بەلگىلى جازۋشى، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى قۋانىش جيەنبايەۆتىڭ مىنا ءسوزى بارلىق شاكىرتتەرىنىڭ دە حاماڭ ۇستازىمىزعا دەگەن جۇرەكتەن ايتىلار تىلەگىن، ىقىلاسپەن كورسەتىلەر قۇرمەتىن بىلدىرسە كەرەك. «حاما!  نەگە ەكەنىن كىم ءبىلسىن، سىزگە ءالى كۇنگە دەيىن ەركەلەگىمىز كەلىپ تۇرادى، ءالى كۇنگە دەيىن سىزبەن سىر بولىسكىمىز كەلىپ تۇرادى. ءسىز قات-قابات شارۋانى العا تارتىپ، ۋاقىتىڭىزدىڭ تاپشىلىعىن تالاي مارتە ەسكە سالساڭىز دا، ءبىز ءبارىبىر ونى تاباندا ۇمىتىپ كەتەمىز دە، ارسالاڭداپ الدىڭىزعا بارعانشا اسىعامىز» - دەپ، اعىنان جارىلعان ول.

         «جازعان كىتابىنىڭ تيراجىنان شاكىرتتەرىنىڭ سانى كوپ (قالامداس دوسىنىڭ سوزىنەن)» حاماڭ اعا مارحابايەۆ تۋرالى ونىڭ ءبىر ارىپتەسى: «كاز گۋ – ونىڭ قۇرانى» دەپ مەرەيتويلىق ماقالاسىنا تاقىرىپ تا قويىپتى. سىرت كوزگە تىم ايعايلاپ تۇرعانداي كورىنەتىن  وسى تاقىرىپ ۇستازىمىزدىڭ ومىرلىك ۇستانىمى مەن ەڭبەك جولىنا ساي ءدال تاۋىپ  قويىلعانداي. راسىندا دا، ءوزىنىڭ سانالى ومىرىندە ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن بويدا-اق ەلىمىزدەگى جالعىز رەسپۋبليكالىق عىلىمي-كوپشىلىك جۋرنالدا ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، كەيىن قازمۋ-گە وقىتۋشى بولىپ قايتا ورالىپ، فانتاستيكا جانرىنان كانديداتتىق ديسسەرتاسيا قورعاپ، دوسەنت اتاعىن العاسىن، الگى جۋرنالعا باس رەداكتورعا تاعايىندالعان ءبىرشاما جىلدارى بولماسا، حاماڭ قالعانىن اتالمىش شاڭىراق استىندا وتكىزىپ كەلەدى ەكەن. ەڭ باستىسى – ءوز قولىنان وربىگەن «ۇل-قىزدارى» - شاكىرت قالامگەرلەرىنىڭ قولى جەتكەن كەز-كەلگەن تابىسىنا قۋانا ءبىلدى. ف. نيسشەنىڭ: «ءومىر بويى شاكىرت بولىپ قالۋ – ۇستازعا تارتقان سىي ەمەس» دەگەن دانالىق ءسوزى بار عوي. سول ايتقانداي، حاماڭ اعايىمىز دا ءبىزدىڭ ءارقايسىمىزدىڭ قوعامدا ءوز ورنىمىزدىڭ بولعانىن، جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسقانىمىزدى قالادى. «شىنداپ كەلگەندە، تۆورچەستۆودا «شاكىرت» ۇعىمى بولماۋى كەرەك، شىعارماشى ادام قاشاندا – وزىنە-وزى ۇستاز» دەپ ۇيرەتتى.

«ولگەننىڭ ارتىنان ولمەك جوق». قازاقتىڭ ءالىمساقتان  كەلە جاتقان بۇل ءسوزىنىڭ استارىندا ءبىز بىلە بەرمەيتىن قانداي قۇپيا بار. ءسىرا، ولىمگە  بەتپە-بەت شىعىپ تەكەتىرەسكەن، ءوزىنىڭ وپتيميستىك كوزعاراسىمەن تاعدىرعا قارسى قاسقايىپ تۇرا بىلگەن، ازات ويلى، كوشپەندى ەركىن ءومىر سۇرگەن اتا-بابالارىمىزدىڭ  اۋزىنان عانا ايتىلعان ءسوز عوي بۇل. ءوزىنىڭ ەڭ سۇيىكتى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ەربول شايمەردەنوۆ قازا بولعان كەزدە ا. مارحابايەۆ اعامىز  قاتتى قايعىردى،   سودان  وسى ماقالعا «ءولىمدى  مۇقالتۋدىڭ بىردەن-بىر جولى...» دەپ انىقتاما بەرىپتى. سويتەدى دە، ءوزى ايتقانداي، «بۇ جالعاندا قۇر بوسقا ءومىر سۇرمەگەن»  ۇستاز جۇرەگى مارقۇم بولىپ كەتكەن شاكىرت رۋحىمەن تىلدەسەدى. وڭاشا ساتتە  ءوزىنىڭ اعالىق-ۇستازدىق   ويىن ءبولىسىپ،  وعان جان سىرىن شەرتەدى. «الگى، ايتپاسا دا، سەنى مەن مەن ءۇشىن، جالپى «قىرىق جىلدىقتاردىڭ» ءبارى ءۇشىن دە «تاريحي باس قوسۋ»  سانالۋى ءتيىس داتاعا تۋرالاپ شىعارعان «ءومىرداستان»، - دەپ جازادى ول. - قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە 1971-1976 جىلدارى وقىعان كۋرس تۇلەكتەرىنىڭ ءومىر جولدارى حاقىندا وزدەرى شەرتكەن جۇرەكجاردى سىرلارى كلاسسيكالىق ەستەلىكتەرىن قايتا قايىرا تۇگەلدەي وقىپ شىققاندا كوزىم جەتكەن اقيقاتىم: بارلىعىڭ دا تالاي، تالاندارىڭا ساي تاعدىرلارىڭدى تابا بىلىپسىڭدەر! وعان مەنىڭ دە، مىسقالداي بولعانمەن، اسەرىم تيگەنى بار سەكىلدى. دەمەك، كۋراتور مارحابايەۆ تا بۇ جالعاندا قۇر بوسقا ءومىر سۇرمەگەن-اۋ!.. مەنىڭ پەداگوگ رەتىندە تۇيىندەۋىم: ءوز قولىنان ورگەن شاكىرتىنىڭ كەيىنگى تاعدىرى دا (اسىرەسە تۆورچەستۆولىق تاعدىرى) بەلگىلى دارەجەدە ۇستازىنىڭ موينىندا بولۋى كەرەك. ول مىندەتتەن مەن باس تارتپايمىن».

بەلگىلى پۋبليسيست-جۋرناليست نۇرتورە ءجۇسىپ تە 1971-1976 جىلدارى كازمۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن اعالارى تۋرالى ءبىر ماقالاسىندا «شەتىنەن «سەن تۇر مەن اتايىن» دەيتىن مىقتىلار ەدى» دەپ  لەبىز ءبىلدىرىپتى.  ەرجۇمان سىمايىل، سەرىك بايحونوۆ، ماعاۋيا سەمباي، قۋانىش جيەنباي،  ەربول شايمەردەنوۆ،  ماڭدايلى قوسىمبايەۆا، سۇلەيمەن مامەت، ساعيدوللا كوشىمبايەۆ... قاراپ وتىرساق، ەلۋ قىز بەن جىگىتتىڭ بارلىعى دا وزدەرىنىڭ سانالى ءومىرىن ءسۇيىپ قالاعان ماماندىقتارىمەن بايلانىستىرىپ، قازاق جۋرناليستيكاسىنا ءبىر كىسىدەي لايىقتى ەڭبەك ءسىڭىردى. ال ولاردىڭ ەڭ الدىمەن، ادام دەگەن ارداقتى اتتى بيىك ۇستاۋىندا  ارداقتى ۇستاز، ۇلاعاتتى عالىم، قارىمدى قالامگەر ابدۋلحاميت اعا مارحابايەۆتىڭ – ءبىزدىڭ كۋراتورىمىزدىڭ قوسقان ەڭبەگى زور ەكەنىن ايقايلاپ ايتقىمىز كەلەدى.

     قۇدياربەك اعىبايەۆ،

 ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ،

باسپا ءسوز جانە ەلەكتروندى ب ا ق كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى