نازاربايەۆتىڭ بۇرىنعى كەڭەسشىسى، بۇرىنعى مادەنيەت، اقپارات پەن سپورت ءمينيسترى جانە قازىرگى كازاقستاننىڭ گرۋزياداعى ەلشىسى ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ ءار جىلدارى بيلىكتىڭ وپپوزيسياعا قانداي كوزقاراستا بولعانىن جانە 12 جىل بويى پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىنە ىقپال ەتۋ قانداي ەكەنىن ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ايتىپ بەردى.

نازاربايەۆ ماعان: «سەندەردىڭ پايدا بولعاندارىڭ قانداي جاقسى»، – دەدى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: ءسىز بيلىككە وپپوزيسيونەر رەتىندە كەلدىم دەپ ايتىپ قالدىڭىز. كىمگە وپپوزيسيونەر رەتىندە كەلدىڭىز؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: مەن گورباچيەۆتىڭ قايتا قۇرۋ ساياساتى كەزىندە وپپوزيسيونەر بولدىم. جاڭا ۋاقىتتىڭ كەلە جاتقانىن بىردەن ءتۇسىندىم. مەن ول كەزدە قاراعاندى مەديسينا ينستيتۋتىندا ساياسي تاريح كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەيتىنمىن. ول ۋاقىتتى جىلى ەسكە الامىن.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: سوندا ءسىز كومپارتيانىڭ وپپوزيسيونەرى بولدىڭىز، دۇرىس ءتۇسىندىم با؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: ءيا، ءدال سولاي. جوعارعى كەڭەسكە  دەپۋتاتتىققا سايلانۋعا داۋىسقا تۇسكەنىمدە مەنىڭ سايلاۋالدى باعدارلامامدا ەكى تارماق بولاتىن: كوكپ-نىڭ اتىنان جەتەكشى جانە باعىتتاۋشى رولدەردى جويۋ جانە قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى. وسى تولقىندا مەن جوعارعى كەڭەسكە كەلدىم. مەن وعان كەلگەنىمدە ەڭ العاشقى ءىسىم – مارقۇم مارات وسپانوۆ، پەتر سۆويك جانە باسقا دا دوستارىممەن بىرگە «دەموكراتيالىق قازاقستان» توبىن قۇردىق. ەداۋىر كورنەكتى توپ بولدى: 65-70 دەپۋتاتتان قۇرىلدى. نۇرسۇلتان ابىشۇلىمەن بولعان اڭگىمەنى ەشقاشان ۇمىتپايمىن، مەن ودان: «ءسىز مۇنداي فراكسياعا قالاي قارايسىز؟» دەپ سۇرادىم. ول ماعان قارادى دا ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتپايتىن ءسوز ايتتى: «سەندەردىڭ پايدا بولعاندارىڭ قانداي جاقسى!» كەلەسىدە نازاربايەۆ كوپتەگەن نارىقتىق رەفورمالار مەن دەموكراتيالىق زاڭداردى «جۇرگىزۋ» ءۇشىن ءبىزدىڭ فراكسيامىزعا جۇگىندى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: 93-جىل تۋدى. كەڭەس وداعىن تاراتتى. توتەسىنەن ايتقاندا، ءسىزدى «لاقتىرىپ كەتكەندەي» سەزىمدە قالعان جوقسىز با؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: ەش كۇمانسىز سونداي سەزىم بولدى. بارلىق دەپۋتاتتار نارازى بولدى. ءبىراق بۇل جەردە كوپتەگەن دەپۋتاتتار اتقارۋشى بيلىكتىڭ قۇزىرىندا ەكەنىن ەسكەرۋىمىز قاجەت –  اكىمشىلىكتىڭ باسشىسى، ديرەكتورلىق كورپۋس – جوعارعى كەڭەستىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالار كوپ ءبولدى. ولار كەز كەلگەن جاعدايدا ءىستىڭ ادامى بوپ قالا بەردى. مەن تاراتۋعا قارسى شىقتىم. مەندە مىنانداي ۇستانىم بولاتىن: جوعارعى كەڭەس 94-جىلدىڭ كوكتەمىنە دەيىن، جاڭا پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىنا دەيىن جۇمىستى اتقارۋ كەرەك. بۇل ماڭىزدى دەپ ويلادىم. ءبىراق، ولاي بولا قويعان جوق.

ايتپاقشى، جوعارعى كەڭەستىڭ تاراتىلۋىنا كىم كوبىرەك جاقتاسقانىن بىلەسىز بە؟ سەرگەي دۋۆانوۆ! ەگەر سول كەزدەگى پرەسسا ەستەرىڭىزدە بولسا، ونىڭ بۇل يدەياسىمەن قالاي اۋرە بولعانىن كورەسىز. «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىنە جازعانىم ەسىمدە: «سەرەجا، ءالى جاساعانىڭا قاتتى وكىنەتىن بولاسىڭ» دەپ.

ول، جاڭا پارلامەنتكە سايلانعىسى كەلگەن شىعار، ءبىراق مەن سول كەزدىڭ وزىندە دۋۆانوۆ سياقتىلارعا اكىمشىلىك وتۋگە جول بەرمەيتىنىن جاقسى ءتۇسىندىم. 94-جىلى جوعارعى كەڭەسكە قاراعاندى سايلاۋى ارقىلى وتۋگە تىرىستىم: مەن جەڭىسكە جەتتىم، ءبىراق مەنى ءۇشىنشى ورىنعا ىعىستىردى. ماعان قارسى جەتى مىڭ بيۋللەتەن جينالدى: ءبىر قالاممەن، ءبىر جازۋمەن ءبارى قويىلىپ شىققان.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: ءبارىن قولدان جاساعان بايعۇس ادامدار-اي!

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: مەن ايعاقتاردىڭ ءبارىن جيىپ، باس پروكۋرور جارماحان تۇياقبايەۆقا اپاردىم.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: سوسىن ول نە دەدى؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: مەن ايعاقتاردىڭ ءبارىن جيناپ الدىنا باردىم-داعى: «جاكە، ءقازىر پرەسەدەنت جاساپ، بيلىكتەگى مەملەكەتتىك ورگانداردى قالىپتاستىرۋدا الداعانى ءۇشىن تۇرمەگە وتىرعىزۋعا جاقسى مۇمكىندىك تۋىپ تۇر. بيۋللەتەندى جيناۋ فاكتىسىن نەگىزگە الا وتىرىپ، «اكىمشىلىك باستىعى جەكە ءوزى ەرتىسبايەۆقا قارسى شىعۋعا تاپسىرما بەرگەنى» بويىنشا قالمىستىق ءىس قوزعاڭىز، كۋاگەرلەردىڭ، ونىمەن قوسا سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ تۇسىنىكتەمەسى بار» دەپ ايتتىم. ءبىراق تۇياقبايەۆ ەشتەڭە جاسامادى. قولىنىڭ ۇشىن دا قيمىلداتپادى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: 93-جىلداعى تاراتۋعا ورالساق، بۇعان پرەزيدەنتتىڭ ءوزى باستاماشىلىق ەتكەن دەيدى؟ بۇعان نە دەيسىز؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: مۇنداي بولجامداردى تىزبەكتەپ ايتا بەرۋگە بولادى. ءبىراق پرەزيدەنتكە جاڭا كونستيتۋسيا مەن جاڭا پارلامەنت كەرەك بولدى، ويتكەنى مەملەكەت ءبىر ورىندا تۇردى. ەگەر 93-جىلعا كونستيتۋسياعا قىسقاشا مىنەزدەمە بەرەتىن بولسا، ول كەڭەس بيلىكتەرىنىڭ قالدىعى مەن پرەزيدەنتتىك جۇيەنىڭ جاڭا باستاماسى ارالىعىنداعى كەلىسىم بولدى. سوندىقتان ەكى جىلدان كەيىن پايدا بولعان جاڭا كونستيتۋسيا قاجەت بولدى.

«مەنىڭ جالعىز قارۋىم – ءسوز»

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: كەڭەسشىلىك قىزمەتىنە ءسىزدى قالاي شاقىردى؟ كىم شاقىردى؟ نە ۇسىندى؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: 94-جىلدىڭ كوكتەمىندە سايلاۋدان كەيىن، مەن قازاقستانداعى سوسياليستىك پارتيانىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدىم. بۇل وپپوزيسيالىق پارتيا بولاتىن، اكىمشىلىك قىسىمعا قاراماستان،  22 دەپۋتاتتان تۇراتىن فراكسيا قۇردىق. ءبىز وپپوزيسيالىق وداق قۇرۋعا تىرىستىق، سوندىقتان مەندە  وپپوزيسيالىق قىزمەتتەگى وتىرىستارعا بارعانىمدا كوڭىلىم قالىپ قايتاتىن. ءبىرىنشى كەزەكتە ءتارتىپتىڭ تولىقتاي جوقتىعى الاڭداتتى، ءبىزدىڭ وتىرىسىمىز ءقازىر رەسەيلىك توك-شوۋلارداي وتەتىن. ونداعان ادامدار دامىلسىز ايقايقا باسقاندا، ءبىر ءىلىپ الارلىق ءسوز تاپپايسىڭ. بۇل مەنىڭ اشۋىمدى كەلتىردى: مەن 35 جاستامىن، اقىلدى جانە ساپ-ساۋ ەركەكپىن، وسى وتىرىستاردا مەنىڭ بۇكىل عۇمىرىم ءوتىپ جاتىر؟ ەل ءۇشىن بىردەڭە ىستەۋ كەرەك قوي، مەن ماڭىزى بار جۇمىستارمەن اينالىسقىم كەلەدى!

مەن بۇل جەردە ءبىر دە ءبىر دەموكراتيالىق يدەيانى العا تارتا المايتىنىم تۇسىنىكتى بولدى. كريتيكالىق پۋبليكاسيالارعا شىعا باستادىم. «كاراۆان» سياقتى گازەتتى مىنبە رەتىندە شىعارعانىنا يگور مەلسەرگە راقمەت. سۇحباتتارىمنىڭ ءبىرىن 1994 جىلى 8 قاراشادا پرەزيدەنت وقىپ قالىپ، مەنىمەن جۇزدەسكىسى كەلەدى دەگەن ءبىرىنشى قوڭىراۋ ءتۇستى.

ارينە، مەن قوبالجىدىم، ءبىراق ءبىزدىڭ ويىمىز ءبىر جەردەن شىعىپ وتىردى. 1995 جىلى ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنت مەنى شاقىرىپ، كەڭەسشى بولۋعا ۇسىنىس جاسادى. مەن كەلىسىم بەردىم، ويتكەنى ەلىمە پايدا اكەلەتىنىمدى سەزدىم.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: بۇل ارەكەتىڭىز ءۇشىن وپپوزيسياداعى مۇددەلەس ادامداردىڭ الدىندا ۇيالمادىڭىز با؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: مەن بيلىككە كەتپەي تۇرىپ، وپپوزيسياعا ەسكەرتىپ قويدىم. ماعان: «مىندەتتى تۇردە بار. سەن بىزگە وسى جەرگە قاراعاندا، سول جاقتا كەرەكسىڭ» دەدى. سونىمەن قاتار، پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى بولا تۇرا، سوسياليستىك پارتيانىڭ حاتشىسى بوپ قالا بەردىم. مەن پرەزيدەنتكە ساياسي پليۋراليزمدى تاراتۋ ءۇشىن ءبىر ۇستەم پارتيامەن قوسا، باسقا دا پارتيالار بولۋ ماڭىزدى دەپ ايتتىم، ول كەلىسىم بەردى.

پەتر تروسەنكو: قالاي ويلايسىز، ءسوز بوستاندىعىنا قاراماستان، نەگە سول كەزدىڭ وزىندە تاۋەلسىز پرەسسا مەن تەليەۆيزياعا ءتيىسۋ باستالدى؟

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: 96-جىلدارداعى تەلەارنالاردىڭ جيىلىگىنە توسقاۋىل بولۋ نە ءۇشىن قاجەت بولدى؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: سىزدەرمەن كەلىسپەيمىن: 96-جىلدارداعى تەلەارنالار از بولعانىمەن، ولار بولدى جانە سول جىلدارى ءبارى ورنىمەن بولدى. ايتپاقشى، ماعان «ماح» تەلەارناسىنا، مەنى ۇنەمى شاقىراتىن سەرگەي دۋۆانوۆقا بارىپ تۇرعان ۇنايتىن. مەن وعان، ەۆگەنيي جوۆتيسكە، ءامىرجان قوسانوۆقا، بولات ابىلوۆكە العىسىمدى ايتامىن. ەگەر وسى وپپوزيسيونەرلەر بولماسا، مەنىڭ پرەزيدەنتكە نە كەرەگىم بار؟

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: تاۋەلسىز تەلەارنالاردى جابۋعا باعىتتالعان 96-جىلعى تەندەر كەرەك بولدى ما ءوزى؟ بۇل پرەزيدەنتكە ايتقان ءسىزدىڭ كەڭەسىڭىز با؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: بۇعان مەنىڭ قاتىسىم جوق. ءبىراق نارىقتىق مودەرنيزاسياعا جاڭادان اياق باسقان مەملەكەت باق-تى ەركىنسىتىپ قويامايتىنىن سەزدىم. ول ونى بارلىق جاعىنان باقىلاپ وتىرادى. سوندىقتان تاۋەلسىز باق-تىڭ كوكجيەگى تارىلا باستادى. سودان كەيىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس پايدا بولدى، ونى  مەملەكەتتىڭ الدىڭعى قاتارىنان ورىن الاتىن «حابار» مەن «قازاقستان» يەلەندى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: ءبىراق بۇل يلليۋزيا عوي. سىزدەر تولەيسىزدەر، رەفورمانىڭ وڭ باعاسىن الاسىزدار، تولەمەسەڭىزدەر، بۇل باعانى المايسىزدار.

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: كوپ ايتىسىپ جاتپاۋ ءۇشىن، مەن تەك ناپولەوننىڭ ءسوزىن مىسالعا كەلتىرەيىن: «ءبىر گازەت ەكى اسكەردەن مىقتىراق». سوندىقتان جاسالىپ جاتقاننىڭ ءبارى – فاكتىنى كورسەتۋ. مەنىڭ جەكە پىكىرىمدى بىلگىلەرىڭىز كەلسە، وپپوزيسيالىق پرەسسانىڭ كوپ بولعانى جاقسى. ول باردا، مەن تالاپشىلمىن. ماعان ايتاتىن: پرەزيدەنتتىڭ كومانداسىندا بولا تۇرا گۇلجان ەرعالييەۆانىڭ «سۆوبودا سلوۆا» گازەتىنە قالايشا كولەمدى سۇحبات بەرىپ ءجۇرسىڭ؟ ءجۇز مىڭ تيراجى بولسا، نەگە سۇحبات بەرمەيمىن؟ مەن وندا ءسوز سويلەۋگە مىندەتتىمىن! ءتىپتى، وپپوزيسيالىق پرەسسا ماعان ەسىكتەرىن جاۋىپ السا دا، مەن قالايدا ءسوزىمدى ايتۋىم كەرەك.

«بارلىعى نازاربايەۆتىڭ كەتكەنىن قورقىنىشپەن كۇتىپ وتىر»

پەتر تروسەنكو: ءسىز نازاربايەۆتىڭ ءۇش رەت كەڭەسشىسى بولدىڭىز؟ نە سەبەپتى ول ءسىزدى سونشا «جاقسى كورەدى»؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: «جاقسى كورۋ» دەگەن تىم قاتتى ايتىلعان سياقتى. بىزدە جۇمىستا جاقسى قارىم-قاتىناس ورنادى. قىزمەتكە ورنالاسقان ءبىرىنشى كۇنى-اق، پرەزيدەنت ماعان: ەرمۇحامەد، تەك مەنىڭ نە ايتاتىنىما قاراپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق. اينالامدا مەنىڭ ءسوزىمدى سويلەي بەرەتىندەر كوپ. سەن، ءبىراق، قاجەت دەپ تاپقانىڭدى عانا ايت» دەدى. بۇل جاقسى ماعىنادا ماعان ەركىندىك بەردى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: سىزگە قازاقستاندا ءبىر ادام 27 جىل باسقارۋ وعاشتاۋ دەموكراتيا سياقتى ەمەس پا؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: ارينە، پروبلەما بار. ءبىراق حالىق قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر عوي. ءيا، كوپشىلىك ماقۇلداعان تارتىپتەر بار، ءبىراق كەيدە ەرەكشەلىك تە بولادى. گەرمانيادا 17 جىل كانسلەر بولعان گەلمۋت كول بار، ال انگەلا مەركەل بۇل رەكوردتى جاڭارتادى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان، مۇنداي ەرەكشەلىكتەر بولىپ تۇرادى. سوسىن مەن كەڭەسشى رەتىندە ەلدى ارالادىم. ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيلەرى، سونىمەن قوسا، ءوزىمنىڭ ءىسىمنىڭ دۇرىستىعىنا كوز جەتكىزگىم كەلدى. سول كەزدە مەن نازاربايەۆتى قولدايتىنىن، ونىڭ ءالى دە بيلىك باسىنان كورگىسى كەلەتىنىن، قازىرگى ۋاقىتتا باسقا ەشكىمدى قالامايتىنىن جەتكىزگەن كوپتەگەن ادامداردى كەزدەستىردىم. سوسىن نەگە 27 جىل؟ العاشقى كونكۋرەنتتىك پرەزيدەنت سايلاۋى 1999 جىلى ءوتتى. سوندىقتان ساياسي ماعىنادا – 17 جىل.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: ءبىراق بۇل نەوستالينيزم عوي. نازاربايەۆ كەتسە، بارىندە 1953 جىلعىداي ترانس بولادى.

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: سوزىڭىزبەن كەلىسەمىن. بارلىعى نازاربايەۆتىڭ كەتكەنىن ۇرەيمەن كۇتىپ وتىر. مەن پروبلەمانى ءتۇسىنىپ وتىرمىن، ول وتە ۇلكەن: مەملەكەت قايدا بارادى، داعدارىس بولادى ما – مۇنىڭ ءبارىن ساياساتتانۋشىلار ايتىپ ءجۇر. سول ءۇشىن دە مەن قازاقستاندا ناعىز كوشباسشى بولۋى ءۇشىن ساياسي باسەكەلەستىك بولۋىنا كۇرەسىپ كەلدىم. سونىمەن قاتار، نازاربايەۆ تا جوسپارسىز جۇمىس جاساپ وتىرعان جوق. ول ءوزى كەتىپ جاتقان جاعدايدا، بيلىكتى كىمگە قالدىرىپ كەتەتىن ويلاپ ءجۇر.

پەتر تروسەنكو: وپپوزيسيادا كىمدى ەڭ مىقتى قارسىلاس كوردىڭىز؟ جانە بيلىكتەگىلەر كىمدى  سانادى؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: 90-جىلدارى ءسوزسىز سەرىكبولسىن ءابدىلدين بولدى. سايلاۋالدى دەباتتاردى بۇكىل قازاقستان تاماشالادى – جانە ءابدىلدين ول كەزدە جارق ەتتى. ءبىراق بيلىكتى سىناۋ قاشان دا – وڭاي. ودان كەيىن ءوزىنىڭ تەڭدەسىز قادامدارىمەن جارماحان تۇياقباي بولدى. تۇياقبايدىڭ كەلەسى قارسىلاسى رەتىندە بولات ءابىلوۆ بولدى. ءبىراق ساياساتتان جۇرت الدىندا كەتكەنىن بىلەسىزدەر.

«ەكىنشى نازاربايەۆ بولمايدى»

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: بۇگىنگى كۇنگى جوسپار جايلى سويلەسەيىك. ءسىزدى جۋرناليستەر مەن اكتيۆيستەردىڭ مۇنشالىقتى پىكىرى الاڭداتپايدى ما؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: دۋۆانوۆ ايتقانداي، مەن سىزگە اپولوگەت رەتىندە ەمەس، قاراپايىم ادام رەتىندە جاۋاپ بەرەيىن. زاڭ الدىندا ءبارى بىردەي دەپ جازىلعان كونستيتۋسيا بار. مىسالى، ەگەر ماعان ماتايەۆتىڭ ءىسىن ايتىپ وتىرساڭىزدار، وندا كونستيتۋسياعا: زاڭ الدىندا جۋرناليستەر وداعىنان باسقاسىنىڭ ءبارى بىردەي دەپ وزگەرتىڭدەر. سول كەزدە سۇراق بولمايدى.

مەن سوتتىڭ شەشىمىنە پىكىر بىلدىرگىم كەلمەيدى. مادەنيەت ءمينيسترى بولعانىمدا، ماعان دورەكىلىك قورسەتسە دە، جەكە باسىم ماتايەۆ بوستاندىقتا بولعانىن قالايمىن. مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا اقپارات اگەنتتىگىنە كوپ اقشا اۋدارىلعانى ورەسكەل مەتودولوگيالىق قاتەلىك دەپ ايتا الامىن. ءبىز، ءتىپتى، «حابارعا» وسىنشا اقشا اۋدارعان ەمەسپىز. ال اقپارات اگەنتتىگىنە كەلەر جىلى قانداي وقيعالار بولاتىنىن بىلمەي جاتىپ، اقشا اۋدارۋ – اقىلعا قونىمسىز كورىنەدى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: ءسىز ساياساتتى جوعارعى وقۋ ورىندارىنان باستاپ بىلەسىز. ءوزىڭىز سونىڭ اينالاسىندا ءجۇرسىز. مينيسترلەردەن ەڭ مىقتى دەپ كىمدى سانايسىز؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: جاقسىلىق كۇلەكەيەۆ. وعان از دەگەندە وسى ورىندا ون جىل جۇمىس ىستەۋ كەرەك ەدى. ءبىراق ول كەيىننەن «كتج»-عا اۋىسىپ كەتتى.

ۆياچەسلاۆ پولوۆينكو: نازاربايەۆتان كەيىن كىم پرەزيدەنت بولادى؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: بىلمەيمىن. ءبىراق ول كىم بولسا دا، وزىنە بەيمالىم ناتيجەلەرمەن بىرگە پرەزيدەنتتىك سايلاۋالدى كامپانيانىڭ قاتال سىنىنان وتۋگە تۋرا كەلەدى. ەكىنشىدەن، قازىرگى پرەزيدەنتتە بار بيلىك بولاشاق كوشباسشىدا بولمايتىنى انىق. بۇنى نازاربايەۆ تا تۇسىنەدى، سوندىقتان پرەزيدەنتتىك- پارلامەنتتىك جۇيەگە كۋرس جاريالادى. بۇل ماقساتتا پارلامەنتاريزم ءرولىن ءوسىرۋ ءۇشىن نۇرلان نيگماتۋلين دە جىبەرىلدى.

پەتر تروسەنكو: 90-جىلدارجى قايتارعىڭىز كەلەدى ما؟

ەرمۇحامەد ەرتىسبايەۆ: ۋاقىت ماشيناسى جوق، ءبىراق مەن 90-جىلدارعا قايتۋعا ءبىر عانا سەبەپ بولۋ مۇمكىن: مەن ول كەزدە 33 جاستا بولاتىنمىن جانە قىزدار سۇمدىق ادەمى بولاتىن (كۇلىپ). مەن جاي عانا اتاقتى انەكدوتتى ءوز سوزىممەن اۋىستىرىپ ايتتىم. 90-جىلدار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان اۋىر بولعانىمەن، مازمۇندى، ەكپىندى جىلدار بولدى. بارلىعى جاڭالىق بولاتىن، بۇل كەرەمەت ەدى!

اۋدارعان شايحى مارال