kp.ru سايتىندا «ميگرانتتار كوزگە كورىنبەيتىن جەلەتكەلەرىن كيىپ اپ دوستارىنىڭ ورنىنا ورىس تىلىنەن ەمتيحان تاپسىرىپ ءجۇر» دەگەن سۇحبات شىققان بولاتىن. بۇل جەردە رەسەي مەملەكەتىنىڭ ميگراسيامەن كۇرەسى جايلى ايتىلعان. وسى ماقالانى قامشى پورتالى قازاق تىلىنە اۋدارىپ، نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىر.
رف پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك جانە رەسەي حالىق شارۋاشىلىق اكادەمياسىنىڭ ميگراسيا جانە ەتنيكالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەۆگەنيي ۆارشاۆەر.
سىرتتان كەلۋشىلەردىڭ تابىسى رەسميلەندىرىلەدى
- ءبىر كەزدەرى دوللاردىڭ ەكى ەسە كوتەرىلۋىنە بايلانىستى ميگرانتتار رەسەيدە قالۋ ءتيىمسىز دەپ جاپپاي ماسكەۋدەن كەتە باستادى. سول راس پا؟
- ورتا ازياعا قاتىستى ميگراسيا دەڭگەيى تومەندەدى. ءبىراق، بىردەن سەبەبى سول دەۋگە دە بولمايدى(اقپاراتتىق گرافيكانى كورىڭىزدەر). ارينە، ءبىر جاعىنان داعدارىستىڭ سالدارى دا اسەر ەتتى. ەكىنشى جاعىنان ەلگە كىرۋشىلەرگە دەگەن تەكسەرىس قاتاڭ قولعا الىندى. بىزگە زاڭدى تۇردە جۇمىس ىستەگەن ءتيىمدى. كوپشىلىگىن وسى جاسىرىن ەمەس تۇردە ەلگە كىرۋدىڭ باعاسى شوشىتتى. ماسكەۋدە بۇل 20 مىڭ رۋبل بولادى. بۇل اقشا ميگراسيالىق ورتالىقتاعى مەملەكەتتىك باج سالىعىن (ول جەردە داكتيلوسكوپيا جانە مەدكوميسسيادان وتەدى، كەرەك قۇجاتتار پاكەتى دايىندالادى) جانە ورىس ءتىلى مەن تاريح ساباعىنان وتەتىن ەمتيحان شىعىندارىن قامتيدى. قوسىمشا ايىنا پاتەنت ءۇشىن 4200 رۋبل تولەپ وتىرادى. وسىنشا اقشانى كەيبىر گاسترابايتەرلەر بىردەن تاۋىپ بەرە المايدى. ءبىراق، كوبىسىنىڭ بۇل ماسەلەسىن جۇمىس بەرۋشىلەرى شەشىپ جاتادى. كەيىن جالاقىلارىنان ۇستايدى ەكەن.
-ولار مىندەتتى تۇردە ەمتيحان تاپسىرۋ كەرەك پە؟ شىندىعىندا كوبىسى ەكى ءسوزدىڭ باسىن قوسىپ ايتا المايدى.
- ءبىزدىڭ زەرتتەۋ 5 مىڭ ادامدى قامتىدى. قىزمەتكەرلەرىمىز ميگرانتتارمەن قۇرىلىس الاڭىندا، جاتاحانالاردا، بازارلاردا، سونداي-اق، الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى سويلەستى. تەكسەرىس ناتيجەسى جاسىرىن ەمەس پايدا دۇرىس جولمەن كەلە جاتقانىن كورسەتتى. كەلۋشىلەر ونسىز دا جاسىرىن ەمەس جولمەن جۇرسە دە، ءبارى ءبىر ورىس تىلىنەن ەمتيحان تاپسىرادى. ەگەر دە قۇلاپ قالسا، بۇل زاڭسىز ەلگە كىرۋشىلەردىڭ قاتارىنا كىرەدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. ول كەز كەلگەن ۋاقىتتا ەمتيحاندى قايتا تاپسىرا الادى. ءسويتىپ، ءبىر جولىن تابادى. تاجىريبە كورسەتكەندەي، ورىس ءتىلىن جاقسى بىلمەيتىندەر ورنىنا ءتىلدى جاقسى مەڭگەرگەن دوستارىن جىبەرىپ سەرتيفيكات الادى.
|
كوبىنەسە قاي ەلدەن كەلەدى؟ |
||||
|
ەلدەر |
ءساۋىر 2016 |
ءساۋىر 2015 |
ءساۋىر 2014 |
2 جىلداعى بەتالىس |
|
ۋكراينا |
2 ملن. 487 مىڭ |
2 ملن. 555 مىڭ |
1 ملن. 650 مىڭ |
+837 مىڭ |
|
وزبەكستان |
1 ملن.756 مىڭ |
2 ملن.104مىڭ |
2ملن.405مىڭ |
-649 مىڭ |
|
تاجىكستان |
878 مىڭ |
972 مىڭ |
1ملن.080مىڭ |
-202 مىڭ |
|
بەلارۋسيا |
654 مىڭ |
536 مىڭ |
399 مىڭ |
+255 مىڭ |
|
قازاقستان |
622 مىڭ |
644 مىڭ |
566 مىڭ |
+56 مىڭ |
|
قىرعىزستان |
574 مىڭ |
504 مىڭ |
531 مىڭ |
+43 مىڭ |
|
ازەربايجان |
519 مىڭ |
556 مىڭ |
590 مىڭ |
-71 مىڭ |
|
مولداۆا |
478 مىڭ |
553 مىڭ |
575 مىڭ |
-97 مىڭ |
چاينا-تاۋن استانامىزدا پايدا بولمايدى
- ماسكەۋگە ءبىر ەلدەن عانا كەلۋشىلەر سانى بايقالماي ما؟
- وندايلار جوق جانە بولا المايدى دا.
- نەگە؟ ۇلكەن نيۋ-يوركتىڭ وزىندە دە چاينا-تاۋن پايدا بولدى ەمەس پە؟ باسقا دا الەمدىك ۇلكەن ەلدەردە مۇنداي ەتنيكالىق اۋداندار بار.
- ماسكەۋ و باستا باسقاشا سالىنعان ەدى. سوۆەت وكىمەتى كەزىندەگى 70 جىلعى بيلىكتىڭ وزىندە ميگراسيا ەكونوميكامەن، زاۆودتارمەن، ەڭ باستى جۇمىس ورىندارىمەن ناقتى قۇرىلىمدالعان. ءيا، ءقازىر كوپتەگەن الىپ ونەركاسىپ ورىندارى جوق. ءبىراق، الدىن-الا جاسالعان دۇنيەنى وزگەرتە المايمىز. بىزدە، ەۆروپانىڭ ەلدەرىندەگىدەي ميگرانتتارعا ارنالعان جەكە مەكتەپتەر جوق. سول سەبەپتى، ماسكەۋدە سىرتتان كەلۋشى جاس بۋىن وزدەرىنىڭ جەرلىك زامانداستارىمەن بىرلەسەدى. ەگەر، سىرتتان كەلگەن العاشقى بۋىننىڭ قوعامعا ەنىپ كەتۋى ءۇشىن ءالى دە قيىندىقتارى بار بولسا، ال ولاردىڭ بالالارىندا ونداي قيىندىقتار جوق.
- ءبىراق، پاراللەلدى ماسكەۋ بار عوي؟ ميگرانتتار وزدەرى ءۇشىن قۇرعان ماسكەۋلىكتەر بىلمەيتىن ينفراسترۋكتۋرا…
- بارلىق جەردەگىدەي. مىسالى، ماسكەۋدە قىرعىزدار ءۇشىن جۇمىستان سوڭ دەمالاتىن جۇزدەگەن كافەلەر بار. قىرعىز ەلىنەن كەلۋشىلەرگە وزبەك جانە تاجىكتەرگە قاراعاندا ەلدىڭ ازاماتتىعىن الۋ جەڭىلدەتىلگەن تۇرمەن بەرىلگەن بولاتىن(2011 جىلعا دەيىن ولارعا رەسەيلىك كۋالىكتى ءۇش ايدىڭ ىشىندە بەرگەن. اۆت.). ماسكەۋدە ميگرانتتارعا قاراعاندا ءوز كاسىبىن اشۋ وسى ازاماتتارعا جەڭىلىرەك بولدى. ونىڭ ۇستىنە تاجىك پەن وزبەكتەر رەسەيدىڭ بارلىق قالالارىنا جىبەرىلسە، قىرعىزدار كوبىنەسە ماسكەۋگە كەلەدى ولاردىڭ اراسىندا كوبى - قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنىڭ «جاپوندىق» جەلىلىك مەيرامحانالار مەن فاستفۋد كافەلەرىندە.
باسقا پىكىر
بىزگە وسىنشا شەتەلدىك جۇمىسشىلار قاجەت پە؟
- مەنىڭ كوزقاراسىم بويىنشا بىزدەگى ميگراسيا كورسەتكىشى شامادان تىس، - دەيدى رف پرەزيدەنتى جانىنداعى رەسەي ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى يگور بەلوبورودوۆ. – ءبىز ءدال وسى باعىتتا شىعىستىق ءتاسىل بار ەكەنىن بىلە تۇرا باتىستىق تاجىريبەنى قولدانۋعا تىرىسامىز. مىسالى، جاپونيا – وتە جابىق ەل. جوعارى جاقتان «بىزگە وسىنشا ميگرانتتار كەرەك پە؟» دەگەن سۇراققا ءالى جاۋاپ جوق.
الەۋمەتتىك سۇراقتاردىڭ جاۋابى بويىنشا تۇرعىندار كوبىنە ورتالىق ازيا، سولتۇستىك كاۆكازدىقتارعا سەنىمسىزدىكپەن قارايدى، ياعني، رف ازاماتتارىنا دەگەن ءسوز. بىزدە نەگە ەكەنى بەلگىسىز تۇرعىنداردى وزدەرى تۇرىپ جاتقان جەرلەرى بويىنشا بەكىتۋگە دەگەن ارەكەت جوق.
ەگەر بارلىق ميگرانتتار بىزگە قاجەت بولسا، وندا ولاردى ەلدە تاراتىپ قونىستاندىرۋ كەرەك. ءبىراق، بۇل تۇسىنىك بىزدە جوق. ەسەسىنە تۇرعىلىقتى تۇرعىندار تاستاپ كەتىپ جاتقان بوس قانشاما جەرلەر جاتىر. ميگراسيا جايلى ماسەلە سىرتتان كەلۋشىلەرگە بەرىلگەن پاتەنتتىڭ پايداسىمەن عانا شەكتەلىپ قالعانى دۇرىس ەمەس. كەيىن بۇل وزىمىزگە زيان بولۋى مۇمكىن. .
تەك ساندار
ماسكەۋدە قالالىق بيۋدجەتكە 12 ميلليارد رۋبل تۇسەتىن جىلىنا 400 مىڭ پاتەنت بەرىلەدى. كوپتەگەن ميگرانتتار پارا بەرىپ، جالعان قۇجاتقا شاشىلىپ جانە پوليسيادان قاشقانشا، ەندى زاڭدى پاتەنت الا الادى (ولاردى 2014 جىلى ەنگىزگەن).
اۆتور: الەكساندر روگوزا
اۋدارعان ايگەرىم ءامىر
