الماتى قالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيدە سۋرەتشىلەر دانيار جانە اسىلگۇل بايداراليندەردىڭ وتباسىلىق كورمەسى وتۋدە. كورمە اياسىندا د.ءبايداراليننىڭ ساداقشىلىق تۋرالى ورىس تىلىندەگى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

دانيار مەن اسىلگۇلدىڭ تۋىندىلارى ۇلتتىق مۇرانى ۇلگى تۇتا وتىرىپ، جاڭا ىزدەنىستەرگە بوي ۇرۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءتۇرلى-تۇستى جانە اق-قارا گاممالى  كارتينالار ءومىردى، ەركىندىك پەن باقىتتى بەينەلەيدى. كورمەگە قويىلعان تۋىندىلاردا حالقىمىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى، ەلى مەن جەرىن قورعاعان باتىرلاردىڭ قايسارلىعى مەن وتانشىلدىق رۋحى مەنمۇندالاپ تۇر.

دانيار ءبايداراليننىڭ نەگىزگى تاقىرىبى – قازاق قارۋ-جاراعىنىڭ تاريحى.  كورمەدەگى «جاۋىنگەرلەر» سەرياسى كوشپەلىلەر الەمىنىڭ ۇلى باتىرلارىنا ارنالسا، «سالت اتتىنىڭ ساداق اتۋى» سەرياسى ساداقشىلىق ونەرىنەن سىر شەرتەدى. سونداي-اق «قازاق اتتارى»، «دالا كەلبەتتەرى» اتتى سەريالى تۋىندىلار ۇلتتىق ناقىشقا تولى.

كورمەدە اسىلگۇل بايدارالينانىڭ كەسكىندەمە جانە گرافيكالىق جانرداعى تۋىندىلارى قويىلعان. اسىلگۇل – قازاق باس ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسىنىڭ تۇلەگى. سۋرەتشىنىڭ باستى تاقىرىبى – ايەل، انا. اسىلگۇل ايەلگە ءتان سەزىمدى انالىق بولمىسپەن ۇيلەستىرە بەينەلەيدى. تابيعاتتىڭ وزىندەي سانالۋان اشىق ءتۇستى بوياۋلارمەن سالىنعان بۇل تۋىندىلار ومىرگە دەگەن قۇشتارلىققا تولى. ونىڭ «ايەلدى كەيىپتەۋ» اتتى فانتاستيكالىق پورترەتتەر سەرياسى، ۇلتتىق ءداستۇردىڭ ءبىر ۇزىگى كورىنىس تاپقان «قىز ۇزاتۋ» ءتريپتيحى وزىندىك بوياۋلارىمەن كوز تارتادى.   

سۋرەتشى بايداراليندەر جازۋشىلىق قىرىمەن دە تانىمال. اسىلگۇل بالالارعا ارنالعان ەرتەگىلەر جازۋمەن جانە ولاردى بەزەندىرۋمەن اينالىسادى. ونىڭ قالامىنان تۋعان «سيقىرلى بالتا»، «تاۋىقتىڭ ارمانى» جانە باسقا ەرتەگىلەر ۇشقىر قيالدان تۋعان ءتۇرلى-تۇستى جانە اق-قارا گرافيكالىق سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن.

دانياردىڭ «ساداقشىلىق – يسكۋسستۆو يزگوتوۆلەنيا ي سترەلبى يز كازاحسكوگو كوننوگو لۋكا» اتتى كىتابى قازاقتىڭ ات ۇستىندە ساداق اتۋ ونەرىنە ارنالعان. بۇل كىتاپ اۆتوردىڭ اۋدارماسىمەن اعىلشىن تىلىندە دە جارىق كوردى. دانيار وسى ونەردى عىلىمي تۇردە زەرتتەۋمەن ءارى جاڭعىرتۋمەن  اينالىسىپ ءجۇر. بايداراليندەردىڭ بالالارى كۇنكەي مەن تايماستىڭ جۇمىستارىن قوسا العاندا 80-نەن استام تۋىندى قويىلعان كورمە اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى.    

كورمەنىڭ اشىلۋ راسىمىندە دانيار بايدارالينمەن از-كەم سۇحباتتاسقان ەدىك.

ورتالىق مۋزەيدە اشىلىپ وتىرعان وسى وتباسىلىق كورمەنىڭ  ەرەكشەلىگى نەدە؟

بىرنەشە جىل اقش-تا ءومىر ءسۇرىپ كەلگەن بىزدەر وتاندى ءسۇيۋ،

 قادىرلەۋ دەگەننىڭ نە ەكەنىن سول جاقتا تەرەڭ تۇسىندىك. بۇل حالقىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن شىنداپ ۇيرەنۋگە، باعالاۋعا جەتەلەدى. شەتەلدە جۇرگەندە  ناعىز پاتريوتتىق-وتانشىلدىق سەزىمدەر كۇشەيە تۇسەدى ەكەن. ەلىمىزگە قايتىپ ورالعان سوڭ حالقىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن ۇيرەنۋگە شىنداپ دەن قويدىق.

اسىلگۇل ەكەۋمىزدىڭ  ءومىر بويى ساۋلەت پەن ديزاين سالاسىندا جۇمىس ىستەدىك.  قارجىلىق جاعى جاقسى بولسا دا كەڭسە جۇمىسىنان باس تارتىپ، كوركەمونەرمەن اينالىسۋدى قالادىق. ءستيلىمىز ءارالۋان. قازاق  كوركەم ونەرىندەگى ءداستۇرلى دۇنيەتانىمعا سايكەس «اشىق تۇستەر ەستەتيكاسىن» امەريكاندىق ناقتى، پراكتيكالىق تاسىلدەرمەن ارالاستىرىپ، جاڭا باعىتتا جۇمىس ىستەۋدەمىز.   

ءسىزدىڭ كارتينالارىڭىزدان باتىرلىق كەزەڭنىڭ رۋحى بايقالادى. بۇل تاقىرىپ ءسىز ءۇشىن نەسىمەن تارتىمدى؟

مەن بالا كەزىمنەن باتىرلار جىرىن وقىپ ءوستىم. م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى»

 ءى.ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر»،  «التىن وردا»، ءا.ءالىمجانوۆتىڭ «ماحامبەتتىڭ جەبەسى»،  ب.جانداربەكوۆتىڭ «ساقتار» روماندارى جانە باسقا تاريحي كىتاپتاردىڭ اسەرىمەن  باتىرلاردىڭ بەينەسىن جاساۋعا قىزىعۋشىلىق تۋدى. جالپى مەن ءۇشىن كونە مادەنيەت ۇلگىلەرى، ءسالت-داستۇر، ۇلتتىق ماتەريالدىق مۇرانىڭ ورنى بولەك. اسىرەسە، جاۋىنگەرلىك ونەر تۋرالى تاريحي دەرەكتەردى جيناۋ بارىسىندا كوشپەلىلەردىڭ ناعىز سەگىز قىرلى ءبىر سىرلى بولعانىن بايقادىم. بەيبىت  ۋاقىتتا ول قاراپايىم مالشى، قولونەر شەبەرى، دومبىراشى بولسا، جاۋ شاپقاندا كەرەگەدە ءىلۋلى تۇرعان اتا-باباسىنىڭ قارۋ-جاراعىن الا سالىپ اتىنا مىنەدى. جاۋىنگەر-اقىن، جاۋىنگەر-شەبەر، جاۋىنگەر-ونەرپاز، جاۋىنگەر-سۋرەتشى. بۇل ءبىزدىڭ گەنەتيكالىق ەرەكشەلىگىمىز. 

ساداقشىلىق ونەرىن جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى  تالپىنىستارىڭىز تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز؟

اقش-تىڭ شاعىن قالالارىنا ساداقشىلىق كلۋبتارى كوپ. ولار

 ادەتتە قاراپايىم اعاش ساداقتارى، مىسالى اعىلشىن نەمەسە امەريكالىق ۇزىن ساداقتار.  اراسىندا بيوكومپوزيتتىق ساداقتار – تۇرىك،  موڭعول، كارىس، جۇڭگو، تاعى باسقا ازيالىق ساداقتار كەزدەسەدى.

سوندا ماعان ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز دا داڭقتى ساداقشىلار بولدى ەمەس پە دەگەن وي كەلدى. جاۋگەرشىلىك كەزدەگى بەس قارۋدىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – ساداق بولاتىن. ءبىراق قازاقستاندا ساداقشىلىق تۋرالى ءبىر دە ءبىر كىتاپ جوق ەكەن. مەنىڭ ساداقشىلىق ونەرىن زەرتتەۋىم وسىلاي باستالدى.

  ءقازىر ەلىمىزدە  ساداقشىلىقپەن اينالىساتىن ادامدار بارشىلىق. ولاردىڭ ىشىندە ەڭ سيرەك ماماندىقتار ءبىرى – ساداق (جاق) جاساۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن  اتىراۋدا مۇرات عابدۋساليموۆ، الماتىدا تولەگەن سارسەنبايەۆ، الماز سۇلەيمەنوۆ، رافاەل تولەگەنوۆ، استانادا رۋسلان اشيموۆ  سياقتى شەبەرلەر بار. ەندى بۇل ونەردى ءارى قاراي دامىتۋ كەرەك. مىسالى، اقش-تا، تۇركيادا، وڭتۇستىك كورەيادا، جاپونيادا، قىتايدا، موڭعوليادا ساداقشىلىقپەن اينالىساتىندار مىڭداپ سانالادى. ءتىپتى بۇل مۋلتيميلليون دوللارلىق  يندۋسترياعا اينالعان. مەن  جاقىن ارادا بىزدە دە ساداقشىلىق ناعىز حالىقتىق سپورت ءتۇرى رەتىندە جاڭعىرادى دەپ سەنەمىن.

دانيار، اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت! شىعارماشىلىق تابىستار

 تىلەيمىز!

دينا يمامباي

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ازامات قۇسايىنوۆ