«ۇلت بولمىسى» جۋرنالىنىڭ
«الاش جولى» ادەبي شىعارماشىلىق بايگەسىنە
پوەزيا سالاسى بويىنشا
بۇركەنشىك ەسىم: التى الاشتىڭ پەرزەنتى
ولەڭدەر توپتاماسى
1.مارقاسقاسى الاشتىڭ
ءاليحان بوكەيحانعا
توپ باستاعان شەشەنىم، مارقاسقاسى الاشتىڭ،
الاش ءۇشىن الىستىڭ، قازاق ءۇشىن تالاستىڭ.
تۋىپ-وسكەن ەلىڭنىڭ بەكىسىن دەپ ىرگەسى،
ءسوز عانا ەمەس، ىسىڭمەن كەلەشەككە جول اشتىڭ.
زاتىڭ تورە بولسا دا، قارا قازاق قامى ءۇشىن
قىزمەت قىلدىڭ، بويىڭدا تۋلاپ جاتتى نامىسىڭ.
كەلەر ۇرپاق بىزدەرگە ايتپاسىن دەپ تاعى سىن،
جيناپ الدىڭ جانىنا ەل-جۇرتىڭنىڭ ارىسىن.
ءساتى ءتۇسىپ، تورىندە وتىرعاندا دۋمانىڭ،
ۋدى بويعا دارىتپاي، مانساپ، بايلىق قۋمادىڭ.
«قازاق» دەگەن گازەتىڭ بولىپ حالىق قاجەتى،
سول ارقىلى جەتكىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مۇڭ-زارىن.
«بارلىق بايلىق قازاقتىڭ مەنشىگى دەپ تانىلسىن،
ءاربىر تاسى قازاققا تۇيمە بولىپ تاعىلسىن.
قازاق ەلى تاۋەلسىز ەل بولۋدىڭ نەگىزى –
ءبىر جاعادان باس شىعىپ، تەك الاشقا باعىنسىن!»
وسى ءسوزىڭ ءالى دە جۇرەگىندە قازاقتىڭ،
العان بەتتەن قايتپادىڭ كورگەندە دە ازاپ-مۇڭ.
تانمەن بىرگە جانىڭ دا قاسىرەتتەن قينالدى،
شىجعىرىلدىڭ وتىنا بولشيەۆيكتىك توزاقتىڭ.
ءبىلىم جانە مىڭەزبەن قىزمەت قىلدىڭ ۇلتىڭا،
تۋرا سويلەپ تانىلدىڭ جالپاق قازاق جۇرتىڭا.
دوس تۇگىلى بۇل كۇندە ءتىپتى قاسكوي دۇشپانىڭ
سەنىڭ قارا باسىڭا قويا الماي ءجۇر ءبىر كىنا.
تولعان ماقسات، مىندەتتەر كەزەك كۇتىپ الدا تۇر،
بۇگىنگى ۇرپاق الدىندا ءوزىڭ سالعان جول جاتىر.
تۋعان جەردەن ءۇش ارشىن جەر بۇيىرماي قويسا دا،
ەر ەسىمى ەلىنىڭ جۇرەگىندە قالدى اقىر.
2.ۇلت داناسى
مۇستافا شوقايعا
قوقانعا تۇرعان باعىنىپ قازاقتىڭ ەلى شەرمەندە
پايعامبار اتىن بەرىپتى دۇنيەگە پەرزەنت كەلگەندە.
ايىرىلىپ قۇتتى قوڭىستان، ىرگەدە تۇرعان ورىستان
بولعان عوي زاپى توسىنننان زۇلماتتىڭ بۇلتى تونگەندە.
شاشتىنىڭ اسىل تۇياعى، تورعاي داتقانىڭ تەكتى ۇلى،
جاراتىن مۇزدى كەمەدەي، جىعارداي تاۋدى ەكپىنى،
تەكسىزدەر تورگە شىققاندا قارا باقىرداي جوق قۇنى،
اراشا تۇسكەن سول ەدى كورگەندە حالقى تەپكىنى.
اجىراتىپ العان دۇرىس قوي تاۋدى دا بيىك توبەدەن،
تۇرىكتىڭ جۇرتىن، ەرلەرىن كيەلى سوزبەن جەبەگەن،
تاۋەلسىز ەلدىڭ قامىن جەپ، اللادان تىلەك تىلەگەن،
الاشتىڭ ارىن قورعاعان ازامات ەدى كورەگەن.
قۇلدىق پەن قورلىق ەشقاشان بولماسىن دەسە جۇرتى ءۇشىن،
قىپشاعىم دەگەن رۋ ەمەس، قازاعىم دەگەن ۇلت ءۇشىن،
دوستارىن جيناپ قاسىنا، تابا دا بولماي دۇشپانعا،
تىي دەدى بايتاق جەرىمدە الاۋىزدىقتىڭ قىرقىسىن.
يمەدى باسىن اق بولسىن، قىزىلى بولسىن، پاتشاعا،
سوۆەتتىك اۋىر بالعامەن قيراتىپ سوعىپ جاتسا دا،
تايمادى تۋرا جولىنان، قايتپادى ايتقان سوزىنەن،
وراقپەن ورىپ، پىشاقپەن تەرىسىن جونىپ جاتسا دا.
ورانعان وت پەن جالىنعا جىلدار دا وتكەن جۇلقىسقان،
ايىرا الماي قالعان كوپ جاقىنى كىمدەر، كىم دۇشپان؟!
بايلاۋلى اتتاي كەرمەدە وتسە دە ءومىرى قۇسادا،
ارمانى بولدى ەڭ باستى – تۇرلەنگەن، بەرىك تۇركىستان!
سۇلۋتوبە، نارشوقى – اسىلدار تالاي وتكەن جەر،
قازاعىمنىڭ قايىسپاس نارى كەلىپ شوككەن جەر،
اق تۇيەنىڭ قارىنى ءبىر-اق كۇندە جارىلىپ،
تاۋەلسىزدىك تاڭى اتىپ، نۇر-شۋاعىن توككەن جەر.
وتقا دا ءتۇستى، بولسا دا قاۋلاعان جالىن، مۇستافا،
زيالى بولدى ساقتاعان نامىسىن، ارىن، مۇستافا.
سۋعا دا ءتۇستى قايمىقپاي انىقتاۋ ءۇشىن وتكەلدى،
تۇسىنە ءبىلدى قوعامنىڭ مۇڭى مەن زارىن مۇستافا!
ءقادىرلى جۇرت! ارداقتى ەل! بولماڭىزدار ەش قاپا
تۇرعان بىزگە جول سىلتەپ ارامىزدا مۇستافا!
كوزدىڭ اق پەن قاراسى، ۇلتىمىزدىڭ داناسى،
سانسىراعان، سابىلعان سانامىزدا مۇستافا!
قابىرعالى قالىڭ ەل كەلدى بۇرىپ ات باسىن،
ەلى-جۇرتىن ارىستىڭ ءتىل مەن كوزدەن ساقتاسىن!
ەسىن جيعان قازاقتىڭ اتاعى اسسىن الاشتان،
قۇدىرەتى كۇشتى اللا- جاراتۋشى جاقتاسىن!
3.قايتا ورالعان ارداعىم
احمەت بايتۇرسىنوۆقا
وكىنىشىم، اعا، سەنىڭ كورە المادىم ءجۇزىڭدى،
بىلەم، بىلەم، كەلەر ۇرپاق الادى ارشىپ ءىزىڭدى،
قاپەلىمدە تاماعىما وكسىك كەلىپ تىرەلىپ،
ساعىنىشتىڭ ىستىق جاسى جانارىمنان ءۇزىلدى.
سەنى قاپقان توبەتتەردىڭ كۇشىكتەرى بار تاعى،
ءبىرى ابالاپ، كەيبىرەۋى بالاعىمنان تارتادى.
ەلۋ جىلدا ەل دە جاڭا، ءبىراق، ءبىراق، سول ەلىڭ
ەلۋ جىلدا تولتىردى ما ءوزىڭ كەتكەن ورتانى؟!
تولتىردى ما، تولقىدى ما كوزىن كورىپ جارىقتىڭ،
ساعان دەگەن ساعىنىشى باسىلعان جوق حالىقتىڭ.
قالعىپ جاتقان قالىڭ جۇرتتى ماسا بولىپ وياتىپ،
ەلدىن مۇنىن جوقتاي الار ەر بارلىعىن تانىتتىڭ.
وكىنىش پەن زاپىرانى كوپ بولسا دا وتكەن كۇن،
تۋعان دالا توسىندەگى ماڭگى وشپەيتىن كوپ بەلگىڭ.
ءانىڭ قانداي – ەركىن جۇزگەن اققۋىنداي اقكولدىڭ،
ءسانىڭ قانداي – كەمپىرقوساق بوياۋىنداي كوكتەمنىڭ.
جالعىز اۋىز جاقسى جىردى ساف التىنعا بالاعان،
ءسوزىڭ بالداي، ءوزىڭ تاۋداي جان ەكەنسىڭ، اعاجان!
قاسىرەتتەن ءتۇستى باسىم تاۋقىمەتتى تاعدىرىڭ،
قاسيەتتى ءوز ورنىندى الدىڭ بۇگىن ارادان.
4.اسىل ويلى كەمەلىم
ماعجان جۇمابايەۆقا
كوكجيەككە شىققان كۇننىڭ ورمەلەپ،
جۇلدىزداردان كورگەن كۇنى، توككەن نۇرى ءبىر بولەك.
نۇرىن توككەن جۇلدىزداردان دوڭگەلەك
جاڭا تۋعان، جارىق بەرگەن ايدىڭ ورنى ءبىر بولەك.
ۇلتىمىزدىڭ ار-نامىسى، اسىل ويلى كەمەلىم،
تاستان مىقتى، تاۋدان بيىك، تەڭىزدەردەن تەرەڭىم.
قاتالاعان ەل-جۇرتىڭا مىڭ بۇلاقتىڭ كوزىن تاپسام دەپ ەدىڭ،
وڭمەڭدەگەن وزبىرلاردىڭ مىسىن باسسام دەپ ەدىڭ،
كەنە حان مەن باتىر بايان ەرلىكتەرىن دارىپتەپ،
تۇركىستاندى بەسىك قىلىپ، التى الاشقا ەسىك اشسام دەپ ەدىڭ،
ەڭىرەگەن ەلدىڭ جوعىن تەگىس قىلسام دەپ ەدىڭ،
اش قاسقىرلار قورقىپ جۇرگەن،
جولبارىستار جورتىپ جۇرگەن
سارىارقانى ءورىس قىلسام دەپ ەدىڭ،
قورسىلداعان دوڭىزداردان قۇتىلىپ،
قانسىراعان قازاعىما قوڭىس قىلسام دەپ ەدىڭ.
جۇلدىزداردان جارقىراعان تۇندە كوپ،
تاڭ اتقاندا جول كورسەتىپ تۋعان جۇلدىز ءبىر بولەك.
جىر ارناعان ءبىرىن ءبىرى كيمەلەپ،
ءسوزى سارا اقىنداردان سەنىڭ ورنىڭ ءبىر بولەك.
قيىندىقتا قايىسپاعان،
شاربولاتتاي مايىسپاعان، ورەڭ بيىك، ءور ەدىڭ،
قايدا جۇرسەڭ، ەلدىڭ قامىن جەپ ەدىڭ،
ساف التىنداي جارقىراعان اسىل ءسوزىن ۇمىتپاعان كونەنىڭ،
ولەڭ-سوزدىڭ مارجاندارىن تەرىپ العان سەن ەدىڭ،
نۇر-ساۋلەسىن مەيىرىمدى جۇرەكتەرگە توگەدى،
ۇرپاعىمەن بىرگە جاساپ كەلەدى
كوز جاسى مەن قان ارالاس سيامەن
سەنىڭ جازعان ولەڭىڭ.
5.ەڭىرەپ تۋعان ەسىل ەر
ەلدەس ومارۇلىنا
جانشىلعان حالقىم جيناعان كەزدە ەندى ەسىن،
تىلەگىم جالعىز – جامانات ەندى كورمەسىن.
كەۋدەمنەن شىققان ولەڭنىڭ ءسوزىن دۇعا قىپ،
وقيمىن جىردى باعىشتاپ ساعان، ەلدەسىم!
ەڭىرەپ تۋعان ەسىل ەر ەدىڭ ەل ءۇشىن،
ەزدەرمەن مۇلدە جاساعان جوقسىڭ كەلىسىم.
بالاڭنىڭ اتىن كەنەحان قويعان كەزدە دە،
تويلار دەپ سەندىڭ قازاعىڭ ۇلى جەڭىسىن.
جاندايشاپتارمەن شىققان ساتتە دە جەكپە-جەك،
اجالمەن ارسىز كەلگەن ساتتە دە بەتپە-بەت.
بەتىڭنەن قايتىپ، وتىرىك ايتىپ كورمەدىڭ،
ويتكەنى، سەندە، بولسا دا جۇرەك، وكپە جوق.
ەسىمىڭدى ەرەك قايتالاپ ايتىپ ۇلى ەلىڭ،
وشكەنىم جانىپ، بولعانداي قابىل تىلەگىم،
اتاجۇرتىڭدا حالقىم دەپ جۇرسەڭ ەلجىرەپ،
ەلىڭمەن بىرگە سوعىپ تۇر، اعا، جۇرەگىڭ.
6.جەتى ولشەپ، ءبىر كەسكەن
جۇسىپبەك ايماۋىتوۆقا
وسى كۇنى بويعا قونباس ىشىك كوپ،
بىرەۋ تىكسە، تۇرار بىرەۋ ءپىشىپ تەك،
«قارتقوجا» مەن «اقبىلەكتى» وقىساڭ،
جەتى ولشەپ، ءبىر-اق كەسكەن جۇسىپبەك.
«مۇنىڭ ءوزى قايدان شىققان پىسىق؟» – دەپ،
بالاعىڭا جارماساتىن كۇشىك كوپ.
ايتقاندارىن كوكەيىڭە توقىساڭ،
شاراسىنان ءبىر اسپاعان جۇسىپبەك.
بىرەۋ قاڭعىپ، جاتسا بىرەۋ ءىشىپ كەپ،
بۇل جالعاندا قاتەرلى دەرت، ىسىك كوپ.
جازىپ كەتكەن سوزدەرىڭە زەر سالساڭ،
دەرتتى سىلىپ تاستايتىنداي جۇسىپبەك.
قايرات كورسەت، بولسا بويدا كۇش ەپتەپ،
نيەت قىلساڭ، سارا جولعا ءتۇسىپ كەت.
«الاش» مارشىن ەستىگەندە، قان قىزىپ،
كەلەشەككە باستايتىنداي جۇسىپبەك.
7.ارقاسىنا ازاپ ارتقان بي-اعا
بەيىمبەت مايلينگە
اقىلىڭنان اينالايىن، بي-اعا،
مەن دە تۋدىم ءوزىڭ وسكەن ۇيادا.
ءبىراق، نەگە كوز بۇلدىرلاپ كەتەدى،
وزىڭە ۇقساپ كوز جىبەرسەم قياعا.
تاعدىر ايداپ تۇسكەڭىندە تۇرمەگە،
سەزبەدىڭ بە جىلان بارىن ىرگەدە.
قارابەتتەر ءومىر سۇرگەن قوعامدا
اق نارسەگە تەز جۇعادى كىر نەگە؟
ەپتىلەر مەن بەلسەندىلەر ءتىس قاققان،
قولدارىڭدا بولعاندىقتان كۇش باتپان،
قويداي ءتىزىپ ەڭىرەگەن ەرلەرىن،
ەلىم دەگەن ەلدەستى تە ۇستاتقان.
جەندەتتەرىڭ جاتقان شاقتا جەلكەلەپ،
بىلمەدىڭ عوي وسكەن ەلدە ەركەلەپ،
سايفي قۇداش، حاسان تۋفان ءسوز سويلەپ،
جوقتايتىنىن ەلۋباي مەن سەركە كەپ.
بۇگىن اۋىل ءوزىڭ تۋعان وزگەرگەن،
وزگەرگەنىن قۇلاق ەستىپ، كوز كورگەن.
سەپكەنىنەن توككەنى كوپ زاماندا
شاشىنان كوپ الاتىنى وزگە ەلدەن.
«كىم كوتەرەر اۋىر عاسىر جۇگىن؟»-دەپ،
ەگىلەمىن كەيدە ىشىمنەن كۇبىرلەپ.
سىمىرەدى باۆاريا سىراسىن
مىرقىمبايىڭ كوممەرسانت بوپ بۇگىندە.
وتىرار ەم مەن دە شاشتى شيراتىپ،
تالاپتىعا تالانتىمدى سىيلاتىپ.
قورقامىن تەك ەسسىز بىرەۋ بايقاماي
بوساعامدى كەتە مە دەپ قيراتىپ.
جاۋ جاعادان، ءبورى ەتەكتەن العاندا،
تالاي ارىس كەتتى عوي دەپ ارماندا،
نەلەر سۇمدىق ءوتتى عوي دەپ باسىمنان،
كەيدە مەن دە قارعىس ايتام جالعانعا.
ارقاسىنا ازاپ ارتقان بي-اعا،
جازعاندارىڭ جازمىش تارتقان سىي، اعا،
تەرگەن سىرىڭ كورىپ-بىلىپ، اڭعارىپ،
ارناسىنا بۇل عاسىردىڭ سيا ما؟!
احمەت بايتۇرسىنوۆ ەسكەرتكىشى قاسىندا
قاقاعان قىس.
جىلدىڭ سوڭعى كۇنىندە
ەلدىڭ كوبى ۇيگە اسىعىپ بارادى.
احمەتتىڭ ەسكەرتكىشى تۇبىندە
قىزىل گۇلدەر قىزىل شوقتاي جانادى.
قاراعايلار قاردان القا تاعىنعان،
جىلدىڭ سوڭعى كۇنى قانداي ارايلى؟!
بويجەتكەن قىز كوكتەم لەبىن ساعىنعان
بوزبالاعا كوز استىنان قارايدى.
ونىڭ ءبارىن قاجەتى نە بايانداپ،
كەنەت، كەنەت... قالدى قاراپ قالىڭ جۇرت،
اق جۇزدەرى ايداي بولىپ، اياڭداپ
كەلە جاتتى كۇيەۋ مەنەن قالىڭدىق.
ەكى جاستىڭ باسى اينالىپ باقىتتان،
ۇمىتىپتى ءتىپتى سىرتقى كيىمىن.
ولار ءۇشىن وسى ارادا اتىپ تاڭ،
ىرگەلەرى قالانعانداي ءۇيىنىڭ.
ولار ءۇشىن باقىت قىمبات بارىنەن،
ويتكەنى، الاش ەرلەرىنە بورىشتى.
ەگىز گۇلدەي ىقپاي قىستىڭ كارىنەن،
ەسكەرتكىشتىڭ ىرگەسىندە توعىستى.
ەكى عاشىق جاڭا كۇنگە اسىققان
ۇلى ۇستازعا ءتاجىم ەتىپ، گۇل قويدى.
وسى ساتتە سەزىم تۋلاپ، تاسىپ قان،
اعىل-تەگىل كەتتى كەرنەپ جىر بويدى.
ارىستار-اي! جۇرسەك بۇگىن قۋانىپ،
بورىشتى عوي نەمەرەم مەن بالام دا.
جارىم مەنەن ۇلىمدى ەرتىپ، گۇل الىپ،
ەرتەڭىنە تاعى كەلدىم الاڭعا.
توي شۋىنا تولىپ كەتتى اينالام،
كۇن ساۋلەسى ءسۇيدى تۇعىر تاسىڭدى.
قىزىل گۇلدەر قىزىل شوقتاي جايناعان،
تاعى مەنىڭ كوزىمە وتتاي باسىلدى.
ادامزاتقا ماڭگى وشپەيتىن نۇر سەبەر،
شۇعىلاسى بار ەكەنىن بىلسە ەگەر،
قاتال قىستا، ساقىلداعان ايازدا
گۇل وسپەيدى دەگەن سوزگە كىم سەنەر؟!
9.ارىستار
الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلەرى ەلدەس ومار ۇلى مەن ءالجان بايعۋرينگە قوستانايدا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلعاندا
ەل نامىسىن كوتەرگەن تۋعاندارىم،
يت پەن قۇسقا جەم بولىپ جيعاندارىڭ،
قۇرىعى ۇزىن ۇكىمەت اتىپ-اسىپ،
اباقتىعا توعىتقان قۇرباندارىن.
جازىقسىزدان جالالى بولعاندارىم،
ءدانىن جيىپ ۇلگىرمەي سولعاندارىم.
قارسى بىتكەن بۇتاقتاي قاراعايعا،
جەل وتىندە سوعىلعان قورعاندارىم.
ايعاعىنداي سەندەردىڭ دوستىعىننىڭ،
جارىپ شىقتى قاپ-قارا تاستى گۇلىم.
ءتاجىم ەتىپ بابالار رۋحىنا،
ۇرپاقتارىڭ ۇيقىسىن اشتى بۇگىن.
ارتتا قالىپ قيىن كۇن جان تالاسقان،
الاش اتى جايىلدى التى الاشقا.
وعان كۋا قان سىنگەن قىزىل كىرپىش.
وعان كۋا بۇلت جۇزگەن بايتاق اسپان.
ەلدەس پەنەن ءالجانداي دانىشپانىم،
اقيقاتتىڭ جولىندا الىسقانىم،
باقيدا دا جۇزدەرىڭ جارىق بولىپ،
تۇرىڭدارشى نۇر توگىپ، ارىستارىم!
10.ءتۇرلى تۇستەر
س.سەيفۋليننىڭ كوممۋنيستىك سالەممەن ستالينگە جازعان حاتىنا قاراعاندا، پويىزبەن ورىنبورعا قايتىپ كەلە جاتقاندا الاشورداشى ەلدەس وماروۆ ساكەنگە: «بۇرىن الاشوردا ەدىك، ەندى قىزىلوردا بولدىق. قازاق ءۇشىن قىزىل، جاسىل، اق ءتۇستىڭ ايىرماسى جوق. ەڭ باستىسى وردانىڭ باۋىرى ءبۇتىن بولعانى» دەگەن ەكەن. بۇل الاش ارداقتىلارىنىڭ ەڭ سوڭعى ۇلتتىق قۋانىشتارىنىڭ ءبىرى ەدى.
«اباي-اقپارات» پورتالىنان
يز دوكلادنوي زاپيسكي س.سەيفۋللينا ي.ۆ.ستالينۋ و ۆزايمووتنوشەنياح ۆ سرەدە كازاحسكيح پارتيينو-سوۆەتسكيح رابوتنيكوۆ
پوسلە 19 اپرەليا 1925 گ.
...يا نە پوۆەريل، نو ۆسپومنيل، چتو دەيستۆيتەلنو نا سرەدينە كراسنىح زنامەن ستويالو كاكوە-تو زەلەنوە زناميا. نەكوتورىە توۆاريششي ۆوزمۋششاليس، الاشوردىنسكيە زناميا سنيالي.
پوتوم وبياسنيلي، چتو ەتو پو نەزنانيۋ پوۆەسيل تۋدا كاكوي-تو رۋسسكيي يز سلۋجاششيح. ا تەحنيچەسكوي جە ستورونوي سەزدوۆسكوگو پومەششەنيا رۋكوۆوديلي ۆىسوكوگراموتنىە كيرگيزى.
كوگدا وبراتنو، پوسلە كونسا سەزدا، ەحالي ۆ گ. ورەنبۋرگ ۆ پوەزدە ودين بىۆشيي رابوتنيك الاشوردى، ستارىي ۋچيتەل، منە حوروشو زناكومىي، تەپەر سوترۋدنيك ناركومپروسا، س دوۆولنىم ۆيدوم ۆ پريسۋتستۆيي دۆۋح توۆاريششەي سكازال منە: «ناكونەس ۆسە ۆىشلو پو-ناشەمۋ (ت.ە. پو الاش-وردە) سەزد وتكرىلي پود ناشيم زەلەنىم زنامەنەم الاش-وردى. مى گوۆوريلي، چتو ستاۆكا دولجنا بىت نا ينتەلليگەنسيۋ، ا نا ەتوم سەزدە پولنوستيۋ ەتۋ يدەيۋ پروۆوديلي. سلوۆا «رابوچيح» وستاليس پۋستىمي فرازامي.
مى سۆوە پراۆيتەلستۆو نازىۆالي الاش – وردا. ا نا ەتوم سەزدە بۋدۋششۋيۋ ستوليسۋ كيرگيزيي گ.اك مەچەت (پەروۆسك) پەرەيمەنوۆالي ۆ كىزىل – وردۋ (كراسنايا وردا). دليا كيرگيز سۆەتا كراسنوە، زەلەنوە، بەلوە، نياكوگو زناچەنيا نە يمەيۋت، ليش بى وستالاس وردا. تەپەر ۆ پارتيۋ ۆويدەم ي مى». (وردوي نازىۆالي يۋرتۋ بوگاتىح ي زناتنىح ليۋدەي، ا يۋرتۋ بەدنىح ي نەيمۋششيح ليۋدەي نازىۆالي باسپانا ي لاشىك) ۆوت، چتو منە سكازال ۆ پوەزدە الاشوردىنسكيي مەلكيي پروسۆەششەنسكيي رابوتنيك، تەپەر سوترۋدنيك ناركومپروسا.
...ي دەيستۆيتەلنو، سەيچاس سرەدي ينتەلليگەنتنىح كيرگيزوۆ ي كيرگيزوك، پرەجنيح رابوتنيكوۆ الاش-وردى ي يح ۋچەنيكوۆ، ۆسە ەششە، يلي نە ۆستۋپيۆشيح ۆ پارتيۋ، يلي ودنو ۆرەميا ۆحوديۆشيح ي وبراتنو، زامەچاەتسيا بولشوە سترەملەنيە ۆ پارتيۋ.
نەكوتورىە ۆ رازنىح گوروداح ۋجە پودالي زاياۆلەنيا ۆ پارتيۋ. ەتو پولوجەنيە ەششە كراينە وپاسنو دليا كومپارتيي ي كيرگيزيي.
(ف.811. وپ.24. د. 243. ل. 7-17. فوتوكوپيا).
الدە وردا، الدە كەڭەس،
قانداي ونىڭ ءتۇرى، ءتۇسى.
كۇتەدى الدان قانداي بەلەس،
اشىپ تۇرعان كىمنىڭ ءىشى؟!
الاش جۇرتى قۇپ العاندا –
ەلدىڭ ەرلىك تاڭباسىنداي.
كوكوردا مەن اقوردا دا
التىن وردا جالعاسىنداي.
قۇلاماعان ورعا كەلىپ
وردالى جۇرت – قازاق ەلى
قۋانسا دا وردا بولىپ،
قىزىل بولىپ – ازالى ەدى.
وسى كۇنگە بولعان عاجاپ
امان جەتكەن سۇيرەتپەمەن،
ايەلگە ۇقساس ءبىزدىڭ قازاق،
ءتۇرلى-تۇرلى كويلەك كيگەن.
كوشسەك ءسوزدىڭ توتەسىنە،
اق پەن قىزىل شايقاسقاندا،
بالا قاس بوپ اكەسىنە،
شىعارعانبىز ايدى اسپانعا.
جات جۇرتتىقتار باسا-كوكتەپ،
قارا كيگەن، سارى كيگەن،
بولسا-داعى قانشا مەكتەپ،
قازاق قانا جانى كۇيگەن.
اقمەشىتتى قىزىل قىلىپ،
ەركىن ەلدە كوك تۋ ۇستاپ،
ءبىر جىعىلىپ، ءبىر ءسۇرىنىپ،
ءجۇرمىز كىمگە جولدى نۇسقاپ؟!
سول جىلدارى كوردى كوزىڭ،
بۇيىرعاندا باسپانامىز.
سويلەدى عوي قازاق ءسوزىن
قىزىلوردا – استانامىز.
ەشقاشان دا ۇمىتپايمىن
قازاعىمنىڭ قىلعان ءىسىن.
جۇرەگىممەن قابىلدايمىن
ارىستاردىڭ قۋانىشىن.
11.تاعزىم قىل، دۇعا جاسا وتكەندەرگە!
زامانى بەتتەن قاقپاي سۇمىرايدى،
قينادى شوقان مەنەن ىبىرايدى.
ۇكىمەت تۇرعاننان سوڭ قىرىن قاراپ،
تالايدىڭ ساعى سىنىپ، باعى تايدى.
زالىمدار ەزىپ-جانشىپ ەلدى مۇڭدى،
اباي مەن شاكارىمدى شەرلى قىلدى.
ىشكەن ءماز، جەگەنگە توق شەكپەندىلەر
اياسىن بۇل جالعاندا ەندى كىمدى؟!
جەتكەن سوڭ قۇلاعىنا ەلدىڭ زارى،
اقىرىپ جاۋعا شاپتى كەنەسارى.
تالاي ەر بەلىن بۋىپ، ارپالىسىپ،
جانتالاس قان مايداندا شىقتى جانى.
كوپ قورلىق كورگەنىمەن احمەتتى
زامانى اقىلدى ەتتى، باتىل ەتتى.
ماساداي ىزىڭدادى قالىڭ ەلگە،
ەسىنەن شىعارعان جوق اقىرەتتى.
اقيقات ءۇشىن قانداي جان كۇيمەدى؟!
سۇم ءولىم ماعجاندى دا الديلەدى.
زۇلىمدىق ىزگىلىكتى بۋىندىرىپ،
تۇرمەدە بولدى ارىستىڭ قان كويلەگى.
مومىننىڭ مويىنىنا نوقتا ءتۇستى،
سورلىنىڭ ەڭبەگى ەش بوپ، وتقا ءتۇستى.
كورمەگەن بەتى قايتىپ وجەتتەر دە
سىندىردى سالامىن دەپ تاسقا ءتىستى.
ءداستۇرىم ۇمىت قالىپ، ءتىل وزگەردى،
وگىزدەي كونبىستىك ءبىر مىنەز كەلدى.
ەرلەردى ەلىم دەگەن قويشا ايداتتى
شەندىلەر جيناپ الىپ كىل ەزدەردى.
كۇن تۋدى اردى مالعا ايىرباستايتىن،
كەشەگى ەرلەر قايدا وي تاستايتىن؟!
سۋ بولىپ كۇن اشىقتا، جاۋىن جوقتا،
شىقپادى كوسەم سەركە قوي باستايتىن.
ماڭىراپ، ەمشەك ىزدەپ، قوزى قالدى،
جاقسىنىڭ كوبى كەتىپ، ازى قالدى.
اقىننىڭ اۋىزىنا قۇلىپ سالدى،
ەستىر دەپ ەسى بار جۇرت ءسوزى باردى.
كوبەيدى كەلەشەكتەن كۇدەر ۇزگەن،
بولمادى اساۋ جىلقى شىدەردى ۇزگەن،
تاعاسىز ات تايعاناپ جۇرە المادى
جول بەتى جابىلعان سوڭ كىلەڭ مۇزبەن.
وسىنداي قيلى-قيلى زامان بولدى،
زاردابىن ءتىرى قالعان ادام كوردى.
ارامدىق ادالدىقتان ۇستەم بولىپ،
ازعىندار قانىمىزدى تەسپەي سوردى.
كورمەدى اداسقان جۇرت بۇرعان جولدى،
قاستىقتان، اشتىقتان دا قۇربان بولدى.
ۇمىتىپ سونىڭ ءبارىن ۇرپاقتارى،
سالعانى كۇندە سايران، دۋمان بولدى.
مۇسىلمان دىننەن بەزىپ، كاپىر بولدى،
ولەڭشى جارباڭداعان اقىن بولدى.
تۋرا ايتقان تۋىسىنا جاقپاي قالىپ،
اكىمگە پارا بەرگەن جاقىن بولدى.
كوپ جايدى بىردە بىلسە، بىردە بىلمەي،
جىلىگىن سەمىز مالدىڭ ءبىر كەمىرمەي،
زار بولىپ قارا سۋدىڭ وزىنە دە،
كوردى عوي كورەسىنى كورگە كىرمەي.
الدىلەر السىزدەرگە ءجابىر قىلدى،
حالىقتى يلەگەن ءبىر قامىر قىلدى.
ەرتەڭنەن ءۇمىت كۇتكەن پەندە بايعۇس
ءتاۋباسىن ۇمىتپادى، سابىر قىلدى.
تارتسا دا قانشا بەينەت، قانشاما ازاپ،
بۇگىنگى كۇنگە جەتتى ءبىزدىڭ قازاق.
تاعزىم قىل، دۇعا جاسا وتكەندەرگە،
بىزدەرگە سونىڭ ءوزى سانسىز ساۋاپ.
جازىلعان ۋاقىتى: 01.02.2014 – 10.03.2016 ج.
