ماگيستراتۋراعا ءتۇسۋ ءۇشىن IELTS – 5،5 جانە ءوز ماماندىعىڭىز بويىنشا ءبىلىمىڭىز بولۋى كەرەك. الايدا ءقازىر اتالعان قاعيدالارمەن قوسا قولىڭىزدا اقشا بولۋى مىندەتتى سەكىلدى. مۇنى ەلىمىزدەگى كەيبىر ۋنيۆەرسيتەتتەردە بولىپ جاتقان جاعدايعا بايلانىستى ايتىپ وتىرمىن. 

العاش رەت ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەن ستۋدەنتتەر كەز كەلگەن وقۋ ورنىندا بارلىعى بىردەي ادىلەتتى بولادى دەپ ويلايتىن شىعار... الايدا وكىنىشكە وراي، ومىردە بارلىعى ادىلەتتى بولا بەرمەيدى. ءار ستۋدەنت جەتىستىككە جەتكەن سايىن نەمەسە جەتىستىككە جەتەيىن دەگەن ۇمىتپەن جۇرگەن كەزدە ول ارمانىنىڭ وزگە بىرەۋدىڭ قۇشاعىندا كەتكەندە ادىلەتسىزدىكتى سەزىنەدى، تۇسىنەدى. ءيا، كوبى "بارلىعى ءوز قولىڭدا" دەپ ايتاتىن شىعار... الايدا كەي دۇنيەگە ىنتا-جىگەر، بىلىمنەن بولەك اقشا دا، تانىس تا كەرەك. ءار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى ءوزى وقىپ جۇرگەن ورىندا قانداي جاعداي بولىپ جاتقانىن بىلەدى، ءبىراق ايتۋعا جاسقانادى نەمەسە "سۋ ىشكەن قۇدىعىڭا تۇكىرمە" دەگەندى ۇستانادى. الايدا سۋ ىشكەن قۇدىعىڭنىڭ ءىشى لاي سۋعا تولىپ قالسا دا سونى ىشە بەرۋ كەرەك پە دەگەن سۇراققا كىم جاۋاپ بەرە الادى ەكەن؟ سۋ  ءۇشىپ جۇرگەن قۇدىعىڭنىڭ ءىشىن لاي سۋدان تازالاپ بارىپ سۋدى تۇتىنعان ابزال ما، الدە سول لاي سۋدى ءىشىپ، اۋىرىپ ولگەن جاقسى ما؟ بۇل دا جاۋابى تابىلماعان سۇراق. مەن  ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ باكالاۆريات تۋرالى ەمەس ماگيستراتۋراعا تۇسۋگە بايلانىستى بىرەر ءسوز قوزعاعالى وتىرمىن.

الماتى قالاسىندا جەمقورلىققا قارسى ءتۇرلى شارالار وتكىزىپ، "ءبىز جەمقورلىققا قارسىمىز" دەپ ۇرانداتقان ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كەيبىرىنىڭ سىرتى ءبۇتىن، ءىشى ءتۇتىن بولىپ جاتقانىن ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردان باسقا ەشكىم بىلمەيتىن شىعار.

ايتىسكەر رينات زايىتوۆ ءبىر سۇحباتىندا: «ءبىزدىڭ جامان بىر-ەكى بولمەلى ۇيىمىزگە جاۋ كەلمەيىنشە بىزگە ءبارىبىر. ءبىزدىڭ قورقاقتىعىمىزدىڭ شەگى ايدالادا كيىز ءۇيدىڭ ىشىندە وتىرىپ الىپ ءبىر اۋىز ۇلت تۋرالى ءسوز ايتىپ قالساق «ءۇي ارتىندا كىسى بار» دەيمىز، وز-وزىمىزدەن، ءوزىمىزدىڭ كولەڭكەمىزدەن قورقاتىن ۇلتقا اينالدىق. وسىنىڭ كەسىرىنەن بارلىق  سالادا تۇلپاردان ەسەك وزادى، ولەڭنەن وسەك وزادى، سىيلاستىقتان توسەك وزادى. قوعامنىڭ دەرتى وسى» دەگەن ەدى. الايدا  مەن بارلىق سالادا ادىلەتسىزدىك جوق، مەملەكەتىمىز تولىقتاي جەمقورلىققا قۇرىلعان دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن. ءبىراق  مەن بىلەتىن كەي بەدەلدى ورىنداردا جۇمىسىڭدى تەك اقشامەن عانا اياقتاي الاتىن كەزدەر بولادى.

ءبىراق ءبىلىم سالاسىن اقشا ارقىلى شەشەتىن بولساق، بيلىكتى كىلەڭ اقىماقتار قولىنا الىپ، بولاشاق جاستاردى ءدال سول اقىماقتار تاربيەلەي مە دەگەن وي ۇلتىن سۇيگەن كوپ ازاماتتىڭ ويىندا بار دۇنيە.

ماگيستراتۋراعا اقشامەن عانا تۇسۋگە بولادى دەگەندى كورگەنىم، ەستىگەنىم بولعان سوڭ ايتىپ وتىرمىن. الايدا قازىرگى قوعامدا ەستىگەنىڭدى، كورگەنىڭدى ايتۋ ارقىلى ەشتەڭەنى دالەلدەي المايتىنىمىز وكىنىشتى. ءبىراق باس كەسپەك بولسا دا، ءتىل كەسپەك جوق ەكەنى انىق. 

ءبىر ستۋدەنت قىز ماگيستراتۋرادا وقيدى. ءبىز ءبىر-بىرىمىزدى تانىمايمىز. الايدا  مەنىڭ "ماگيستراتۋراعا تەك اقشامەن تۇسەدى عوي" دەگەن سوزىمە باس يزەپ، «ءيا، ونسىز بولمايدى عوي ءقازىر» دەپ قوستاي كەتتى. ءبىراق بۇل تۋرالى كوپ ايتا بەرمەۋگە كەڭەس بەرگەن. مىنە بۇعان ەندى اقىماق ادام  عانا سەنبەي وتىرا الادى. ۋنيۆەرسيتەتكە ماگيستراتۋراعا ءتۇسۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 2000 دوللارداي اقشا كەرەك. بۇل اقشانى نەگىزىنەن ماگيسترانتتار وزىنە شاكىرتاقى ارقىلى دا قايتارىپ الا الادى. سول ەسەپپەن كوپتەگەن ستۋدەنتتەر سۇراعان اقشانى بەرىپ، ماگيسترانت اتانادى. ءبىراق اقشاسىز دا ماگيستراتۋراعا تۇسۋگە بولادى. وعان دا مىسال كەلتىرە كەتەيىن.

ەگەر ءسىزدىڭ جوعارىدا وتىرعان تانىسىڭىز بولسا ماگيستراتۋراعا ەش ويلانباي قۇجاتتار جيناي بەرسەڭىز بولادى. سونىمەن بىرگە ءسىز ماگيسترانت اتانعالى وتىرعان ۋنيۆەرسيتەتتە باكالاۆرياتتا وقىپ، ءبىراز وقىتۋشىلاردىڭ كوزىنە ءوز بىلىمىڭىزبەن تۇسكەن بولساڭىز، ءسىزدىڭ ماگيستراتۋراعا تۇسۋگە از دا بولسا مۇمكىندىگىڭىز بار. ەگەر ءسىز دەكاننىڭ كوزىنە تۇسكەن بولساڭىز ءتىپتى جاقسى.  ءبىراق بۇل ءسىزدىڭ ماگيستراتۋراعا تۇسەتىنىڭىزگە 100%  كەپىلدىك بەرمەيدى. 

ءبىر ايتقانىنان قايتپايتىن، ءار ءسوزىن قورىقپاي تىكە ايتاتىن بەدەلدى وقىتۋشى دا ءوزىنىڭ ءبىلىمدى ستۋدەنتىن ماگيستراتۋراعا تۇسىرە الماعان ەدى. ول ءبىراز جەرگە بارعان، الايدا ەشتەڭە شىقپادى.

نەگىزىنەن ءبىلىمدى اقشامەن، اتاقپەن ولشەۋدىڭ قاجەتى شامالى. ءار ادامعا تەوريادان گورى تاجىريبە كەرەك. الايدا ءبىلىمدى ستۋدەنتتەر ءوز بىلىمىمەن ماگيستراتۋراعا تۇسسە، ءبىلىمدى جاستاردىڭ سانىن ارتتىراتىن ەدى.  ءبىلىمدى ستۋدەنتتەر وقۋىن جالعاستىرا الماسا دا ءوز بىلىمىنە سەنىپ مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىنى ايدان انىق دۇنيە. سەبەبى ەشكىم ءسىزدىڭ ءبىلىمىڭىزدى تارتىپ نەمەسە ۇرلاپ كەتە المايدى. ال بىلىمسىزدەر اكە-كوكەسىنە، اقشاسىنا سەنىپ ماگيستراتۋراعا تۇسسە ول ءبىلىمدى ادامداردىڭ اراسىنداعى قوي تەرىسىن جامىلعان قاسقىرداي بولىپ ءومىر سۇرەدى.

ءبىز سىن ايتىپ وتىرىپ تۇزەلەمىز. سول سەكىلدى كەيبىر ولقىلىقتارىمىزدى ايتىپ وتىرىپ تۇزەلسەك كەمەل مەملەكەت بولا الاتىن ەدىك. الايدا اۋىزبەن وراق ورىپ، «جەمقورلىققا قارسىمىن» دەپ ۇرانداتقاننان گورى، ءوز ءىسىمىزدى دە دۇرىستاعان ارتىقتىق ەتپەس.  

اسەل بولات قىزى