مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز دەڭگەيىنە جەتە الماي جاتقان الماعايىپ كەزەڭدە تومەندەگى ماقالا كوڭىلىڭىزگە دەمەۋ بولادى دەگەن سەنىمدەمىز.

قازاق ءتىلىنىڭ جىلىگىن شاعىپ، مايىن ىشكەن وزگە ۇلت وكىلىن كورگەندە ءىشىمىز جىلىپ، سول ادامعا قۇرمەتىمىز ارتاتىنى راس.

Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى وزگە ۇلتتاردان شىققان بەلگىلى جۋرناليستەردىڭ ءتىزىمىن ۇسىنادى. جۋرناليست كوپشىلىكتىڭ كوز الدىندا جۇرگەن سوڭ حالىققا ۇلگى كورسەتىپ، دۇرىس باعدار سىلتەي الادى. ءبىزدىڭ اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولاتىن ءقازاقتىلدى وزگە ۇلت جۋرناليستەرى – سونداي ادامدار. ولاردىڭ قانى باسقا بولسا دا، جانى قازاق. ءتۇرى باسقا بولسا دا، ءتىلى قازاق. ءدىنى باسقا بولسا دا، ءدىلى قازاق.

قازاق بالالارىنىڭ ورتاسىندا وسكەن اننا دانچەنكو

اننا دانچەنكو تۇرىكتىڭ بەلگىلى اكتەرى بۋراك وزجيۆيتپەن

قىزىلوردا وبلىسى ارال اۋدانىندا قازاقى ورتادا ءوسىپ، بالالىق شاعىن قارادومالاقتاردىڭ جانىندا وتكىزگەن ورىس قىزى اننا دانچەنكو – ءقازىر بۇكىل قازاقستانعا تانىمال جۋرناليست، پروديۋسەر.

31 ارنانىڭ بەلدى ءجۋرناليسى «جۇلدىزدى شاڭىراق»، «ايتا بەرسىن» دەگەن باعدارلامالاردى جۇرگىزەدى.

قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرۋىنە اننانىڭ قازاقى ورتادا ءوسۋى سەبەپ بولعان. مەكتەپتە ورىسشا وقىعانىمەن ۋنيۆەرسيتەتتى قازاق تىلىندە ءبىتىردى. قازاق بولىمىندە وقۋ انناعا قيىن سوقپادى. ول اعىلشىن، نەمىس تىلدەرىن دە ەركىن يگەرگەن. «ناعىز قازاق قازاق ەمەس، ناعىز قازاق – دومبىرا» دەگەن ءتالىمدى ءتامسىلدى مىقتاپ ۇستاناتىن اننا ۇلتتىق اسپاپتىڭ قۇلاعىندا وينايدى. 

قازاقى قوناقجايلىق، مەيمانعا ەسىگىن اشىپ قوياتىن مەيىرباندىق اننانىڭ بويىنا سوناۋ بالا كۇنىندە دارىعان. اشىق كيىنۋ، ۇلكەندەرگە قارسى سويلەۋ سەكىلدى جامان ادەتتەر وعان مۇلدە جات.

ماييا ۆەرونسكايا. «قاي جەردە كىندىك قانىڭ تامسا، سول ەلگە قىزمەت ەتۋىڭ كەرەك»

ماييا ۆەرونسكايا اكەسىمەن

قازاق تىلىندە بۇلبۇلشا سايرايتىن تەلەجۇرگىزۋشى ماييا ۆەرونسكايا – وسى قابىلەتىمەن حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن ارۋ. اننادان ەرەكشەلىگى – ماييا الماتى قالاسىندا، ءتىپتى ورىس ءتىلدى اۋداندا وسكەن. قازاق ءتىلىن مۇلدە بىلمەيتىن قىزدى قازاق مەكتەبىنە بەرۋ اكەسىنىڭ شەشىمى بولدى.

«قاي جەردە كىندىك قانىڭ تامسا، سول ەلگە قىزمەت ەتۋىڭ كەرەك. سول ءۇشىن ماييانى قازاق مەكتەبىنە بەردىم. 40 جىلدىڭ ىشىندە سول مەكتەپتە ەكى ورىس قىزى عانا وقىعان. سونىڭ ءبىرى – ماييا»، - دەگەن ەدى اكەسى ۆلاديمير وستانين سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.

بۇگىندە ماييا ۆەرونسكايا قازاقستاندىق باعدارلامالاردى قازاق تىلىندە جۇرگىزىپ جۇرگەن تانىمال جۋرناليست.

«قازاقستاندا تۇرادى ەكەنسىڭ، قازاقشا ءبىلۋىڭ كەرەك»، – دەگەندى جادىندا ۇستاعان ورىس ايەلى بۇگىندە قازاقتارمەن بىتە قايناسىمەن كەتكەن.

«كارىسكە ۇقسايتىن قازاق قىزى» – يرينا تەن

قازاقتاردى تاڭمەن تالاسىپ وياتاتىن «Qazaqstan» ۇلتتىق ارناسىنداعى «تاڭشولپان» باعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى يرينا تەن دە كورەرمەن كوزايىمىنا اينالىپ ۇلگەرگەن.

قىزىلوردا وبلىسى ارال اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن يرينا قازاقى ءسالت-داستۇردىڭ قايماعى بۇزىلماعان قۇتتى مەكەندە وسكەنىن ماقتان تۇتادى. بالالىق شاعىن ارال توپىراعىندا قازاق بالالارىمەن بىرگە وتكىزگەن. وتباسىندا ورىسشا سويلەگەنىمەن دوستارىمەن قازاقشا ارالاستى. ءتىپتى مەكتەپتە دە ورىسشا وقىعان. سوعان قاراماستان، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپيادالارىنا قاتىسىپ، جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى.

بالا كۇنىنەن جۋرناليست بولۋدى ارمانداعان يرينا تەن – بۇگىندە قازاقستانعا تانىمال جۋرناليست. ونى ءتىپتى «كارىسكە ۇقسايتىن قازاق قىزى» دەپ ويلاپ قالاتىندار دا كوپ بولعان.

«مەن ءۇشىن قازاق ءتىلى تەك جۇمىس قۇرالى عانا ەمەس. قازاق ءتىلىن بىلگەنىمنىڭ ارقاسىندا الاشتىڭ اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىمەن ەشقانداي اۋدارماسىز تانىستىم. كەيدە قازاقشا سويلەۋگە ۇيالاتىن، قازاق ءتىلىن مەنسىنبەيتىن باۋىرلارىمىزدى كورىپ جانىم اشيدى»، - دەدى ءبىر سۇحباتىندا جۋرناليست ارۋ.

ناۋرىز مەرەكەسىن اسىعا كۇتەتىن ولگا سپيرينا

كوگىلدىر ەكران ارقىلى قازاق ءتىلدى كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جۇرگەن، ۇلتى ورىس بولعانىمەن ءتىلى قازاق تەلەجۇرگىزۋشىنىڭ ءبىرى – ولگا سپيرينا.

«مەملەكەتتىك ءتىلدى وتە جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرگىم كەلەدى. قازاق تىلىندەگى كىتاپتاردى كوپ وقىپ، ءتىلدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋگە دەگەن قۇلشىنىسىمدى ارتتىرسام دەيمىن»، - دەگەن ءجۋرناليستى بۇگىندە وتاندىق تەلەارنالاردىڭ ەكرانىنان ءجيى كورۋگە بولادى.

ول قازاق ءتىلىن عانا ەمەس، قازاقتىڭ ءسالت-داستۇرىن دە جاقسى بىلەدى. قازاقستاندا تۇرىپ، ەلدىڭ ءسالت-داستۇرىن بىلمەۋ ۇيات دەپ سانايدى. قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن ءدامدى ازىرلەپ، ءسۇيسىنىپ جەيدى. اسىرەسە، ناۋرىز كوجەنى جاقسى كورەدى، سول سەبەپتى ناۋرىز مەرەكەسىن اسىعا كۇتەدى.

وكسانا لوسكۋتوۆا. «كەز-كەلگەن قازاقستاندىق شىن نيەتپەن قالايتىن بولسا، قازاق ءتىلىن ۇيرەنە الادى»

«استانا» ارناسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى وكسانا لوسكۋتوۆانىڭ قازاق تىلىنە دەگەن ماحابباتى شەكسىز. مەكتەپ پەن جوعارعى وقۋ ورنىن ورىسشا تامامداعانىمەن بۇگىنگى قىزمەتىندە دوستارىمەن تەك قازاق تىلىندە سويلەسەدى. ءتىپتى ورىسشاعا شورقاق بولىپ بارا جاتقانىن مويىندايدى.

ونىڭ اكەسى – ورىس، اناسى – قازاق. وكسانا ورتا مەكتەپتە وقي باستاعاندا-اق انا سۇتىمەن سىڭگەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە ۇلكەن قۇلشىنىس تانىتقان. تانىمال جۋرناليست «كەز-كەلگەن قازاقستاندىق شىن نيەتپەن قالايتىن بولسا، قازاق ءتىلىن ۇيرەنە الادى»، - دەيدى.

رامازان ايىندا ورازا ۇستايتىن يگور ساحار

تەلەجۇرگىزۋشى يگور ساحار ماڭعىستاۋ وبلىسىنا قاراستى شەتپە بەكەتىندە دۇنيەگە كەلگەن. قيان تۇبەكتەگى قازاقى ورتادا بالا كەزىنەن قازاق تىلىنە جەتىك بولىپ ءوستى. باتىستىڭ تۋماسى بولعاندىقتان «قۇرسىن»، «قاسقا» سوزدەرىن ءجيى قولدانادى. ءتىپتى رامازان ايىندا ورازا ۇستاپ، دۇعا جاسايدى. قازاقتىڭ سالت-داستۇرىنە بەرىك ازامات.

ول – 2008 جىلدان بەرى «حابار» اگەنتتىگىندە تەلەجۇرگىزۋشى.

يۋليا كۋشناريەۆا ەمەس، بيبىگۇل قازاقبايەۆا

الماتىدا دۇنيەگە كەلىپ، جامبىل وبلىسى مويىنقۇم اۋدانىندا ناعاشى جۇرتىنىڭ قولىندا تاربيەلەنگەن يۋليا كۋشناريەۆا قازاق تىلىندە ەركىن سويلەيدى. ءۇش جاسىنان باستاپ قازاق بالاباقشاسىنا بارعان. ستۋدەنت كەزىندە جۇرتپەن تانىساردا ءوزىن «بيبىگۇل قازاقبايەۆامىن» دەپ تانىستىرىپ كەلىپتى. وتاندىق سۇيىكتى ءفيلمى – «تاقيالى پەرىشتە». سۇيىكتى كىتاپتارى – مۇتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسى، ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەر» جانە ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگياسى.

«مەن ءۇشىن انا ءتىلىم – قازاق ءتىلى. قازىرگى تاڭدا ورىس ءتىلى – ەكىنشى ءتىلىم»، – دەدى جۋرناليست سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.