ءبىر كۇنى جوعالىپ كەتتىم. ءوزىمدى ىزدەمەگەن جەرىم جوق. مەن جوعالايىن دەپ جوعالعان جوقپىن. مەنى تانىس ءتورت جىگىت الداپ الىپ شىعىپ، ايدالاعا اپارىپ، تەپكىلەپ ءولتىردى. نە ءۇشىن ولتىرگەندەرىن دە بىلمەيمىن، بىلەتىنىم، دەنەمە قيماستىقپەن قاراپ تۇردىم دا، «جارايدى، تاستاي سالايىنشى، ءبارىبىر كوتەرىپ جۇرە المايمىن عوي؟» دەدىم دە، اسپانعا ۇشىپ كەتتىم. ۇشىپ كەتكەن مەنىڭ جانىم ەدى...
قالىقتايتىن قاناتىم جوق، تەك قولدارىمدى جايىپ جىبەرىپ، قاناتى بارداي قاقسام بولدى، ۇشا جونەلەمىن. ءبىر ۇشىپ جۇرگەن سىزبامىن. ايتەۋىر، بۇكتەلىپ، يىلە دە بەرەمىن، ىرجيىپ كۇلە دە بەرەمىن، تەك داۋسىم جوق. اۋەنى ءوشىپ قالىپ، اۋىزدارىن جىبىرلاتىپ، حالىقتى الداپ جۇرگەن انشىلەر سياقتىمىن با؟ وزگەلەرگە كورىنبەيتىن، وزگەلەر وزىمە كورىنەتىن سۋرەتپىن بە؟ سودان، مۇقاعاليدىڭ، مۇحتار اۋەزوۆتىڭ باياعى-ى-ى جاندارى ۇشىپ كەلىپ، مەنىمەن تانىسىپ جاتتى. «اناۋ جەر بەتىندەگى شاحانوۆ كەيىنگى كەزدە كەرى كەتتى، ءبىزدى قارالاپ، تۋىستارىمىزدىڭ جۇرەكتەرىن جارالاپ، بولار ەمەس. ونىسى نەسى؟ ءارۋاقتاردىڭ ءبارى جاپپاي ميتينگى جاساپ جاتىر، بىزبەن ءجۇر!» –دەدى. اقىنداردى اتى–جوندەرىمەن مازاقتاعىش «ساتيريك» شاحانوۆ ءۇشىن ۇيالىپ، ولاردان ارەڭ قۇتىلدىم.
سودان دەرەۋ مەنىڭ باسىمنان اياماي، اسا قاتىگەزدىكپەن تەپكەن ءتورت جىگىتتىڭ باس اتامانىن ىزدەسەم، كافەدە ءبىر قىزبەن قۇشاقتاسىپ وتىر ەكەن. قاسىنا ۇشىپ كەلىپ، باسىنا ءبىر تەپتىم. ول سەلت ەتپەدى. ويتكەنى، مەنىڭ تەپكەنىم باسىن سيپاعان قۇرلى دا اسەر ەتپەدى. وڭباعاننىڭ وتىرىسىن قاراشى؟ اكەسى پروكۋرور، ءىستى جابا سالدى عوي، «وزەنگە ءوز ەركىمەن اعىپ ولدىمەن». ارتىمدا اڭىراپ انام، بوتاداي بوزداپ بالالارىم، جىلاپ–سىقتاپ ايەلىمنىڭ قالعانى قاپەرىنە دە كىرمەيدى!
ءوزى ماساڭ، اڭقاۋ قىزدى قۇشاقتاپ وتىرعان قانىشەردىڭ موينىنا وتىرىپ الدىم، اياعىمدى سالبىراتىپ. جەلكەسى قىشىدى عوي دەيمىن، موينىن قاسىدى. «كوكا كولا» ىشكىسى كەلىپ، اۋزىنا ستاقاندى اپارا بەرىپ ەدى، شىرت تۇكىرىپ جىبەردىم. جيىركەنبەي ءىشىپ قويدى. سودان جىگىت قىزدى تاكسيمەن پاتەرىنە الىپ كەلدى. ەكەۋى تۇك كورمەگەندەي جابىسا كەتىپ، بىر-بىرىنە قاراستى ما، جارتى ساعات جالاستى ما... مەن ونىڭ بەتىنە شەرتىپ وينادىم. بەتىن سيپالاپ قويادى. ءبىر كەزدە ول قىزدى قۋالاي باستادى. شاماسى، زورلاماق بولدى عوي دەيمىن، قىز قاشىپ، كەلەسى بولمەگە كىرىپ كەتتى. «ەي، وڭباعان! سەن سياقتى بايلىقتىڭ بۋىنا ماس بولعاندار جەر بەتىندە ءالى تايراڭداپ ءجۇر! قۇداي جازالارىڭدى بەرەدى ءالى!» دەپ قانشا ايقايلاسام دا، جىگىت تاسكەرەڭ عوي دەيمىن، ەستىمەيدى. مەن جان ۇشىرا ايقايلاپ، توبەدەگى ليۋسترانى قوزعادىم. ليۋسترا ءۇزىلىپ كەتىپ، كوك سوققاننىڭ باسىنا ءتۇستى. ءبىراز تالتايىپ، تالىپ جاتتى دا، اتىپ تۇرىپ، قىزدى ىزدەي باستادى. بۇل كەزدە قورىققان قىز بالكوننان سەكىرەيىن، سەكىرەيىن دەپ تۇرعان ەدى. قاسىندا تۇرىپ: «سەكىرمە قارىنداس، سەكىرمە! بەسىنشى قابات قوي، جەرگە بىلش ەتە قالاسىڭ! فارش بولاسىڭ!» دەپ ايتسام، ەستىمەيدى. جىلاپ تۇر. اناۋ بالكونعا شىعار ەسىكتى اشىپ قالعاندا، قىز سەكىرىپ كەتتى! ءبىتتى! ۇشىپ بارىپ، ارقامدى توستىم، سىزبام جىرتىلىپ كەتە بەرەدى. قولىنان ۇستاپ، جوعارى ۇشتىم، قولىم جىرتىلىپ كەتە بەرەدى. قايران، قارا كوزىم! قور بولدىڭ–اۋ؟ ون ەكى دە، ءبىر روزا گۇلىڭ اشىلماي، و دۇنيەگە اتتاناتىن بولدىڭ–اۋ!؟» دەپ جانىم اشىپ كەتتى تەگى. ءبىر كەزدە بىلش ەتە قالدى. ءبىتتى. تالاي قىزدار وسىلاي سەكىرىپ كەتىپ، باقيلىق بولىپ جاتىر عوي! جىلاپ ەڭىرەپ، قاسىنا كەلسەم، قىز ەسىن جيىپ، قولدارىن قيمىلداتىپ جاتىر ەكەن. ءتىرى! سويتسەم، ءبىر القاش جىگىت جەردە شالقاسىنان ءتۇسىپ جاتقان، قىز سونىڭ ۇستىنە ءتۇسىپتى! القاش التى مينوتتەن كەيىن جان تاپسىردى. جانى وزىنەن ۇشىپ شىعىپ، مەنىمەن قاتارلاسا ۇشتى دا: «سالەمەتسىز بە؟ مەن «سۆەجيي» ولىكتىڭ جانىمىن»،–دەدى. ونىمەن قويماي، «ءجۇز گرامىڭىز بار ما؟» – دەپ قىر سوڭىمنان قالمادى. ونى اداستىرىپ، پروكۋرور بالاسىنىڭ پاتەرىنە ويماقتاي تەسىكتەن كىرسەم، ول ەتپەتىنەن ءتۇسىپ جاتىر! قىز تومەن قۇلاعىن سوڭ، ماستىعى جازىلىپ كەتىپ، «ءبىتتى، سوتتالاتىن بولدىم!» دەپ ويلاسا كەرەك، جۇرەگى جارىلىپ كەتىپتى، جىرتىق–جىرتىق بولىپ... ءبىر كەزدە «كەشىرشى مەنى..» دەپ سىبىرلادى بىرەۋ. قاراسام، بۇرىشتا ءبۇرىسىپ، ولگەن جىگىتتىڭ جانى وتىر! جۇدىرىعىمدى ءتۇيىپ، تۇرا ۇمتىلدىم. قۋىپ كەلەمىن، ۇشىپ كەلەمىن، مەنىمەن قاتارلاسىپ، قازاقتىڭ اسا دارىندى اقىنى مۇقاعاليدىڭ جانى دا جەلمەن جارىسا جونەلدى. «شاحانوۆقا قالاي جولىعامىن؟» دەپ سۇراپ قويمايدى. «شاحانوۆ شايتان ەمەس، ونىڭ دا جانى ءبىر كەزدەرى ۇشىپ كەلەر..» دەدىم مەن. ەە، ادامدار–اي، ادامدار، جارىق دۇنيەنىڭ ءقادىرىن بىلمەيسىڭدەر–اۋ، قايتەيىن...
مۇحتار شەرىم
