قوعام جانە مەملەكەت ءۇشىن جاستاردىڭ ورنى قاشاندا ەرەكشە. سەبەبى جاستار -  ەلدىڭ بولاشاعى. بۇگىنگى جاستار ەرتەڭى ەل تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتار. ولار قوعامنىڭ ءاربىر سالاسىندا جۇمىس اتقارادى، مەملەكەتىمىز ءۇشىن قىزمەت كورسەتەدى. جاستاردىڭ قوعامنان ءوز ورىنىن تاۋىپ، جاقسى مامان يەسى بولۋى قاي كەزدە دە ماڭىزدى ماسەلە. دەگەنمەن، قاي قوعامدا بولماسىن جۇمىسسىزدىق سياقتى ماسەلەلەر تۋىندايدى. ءتىپتى، جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى ءبىزدىڭ ەلدە عانا ەمەس، دامىعان اقش، ۇلىبريتانيا سياقتى ەلدەردە دە ءجيى كەزدەسەدى.

ەلىمىزدەگى جاستار ءتۇرلى قيىنشىلىقتارعا ۇشىراپ وتىرادى. ولاردىڭ ءبىرى جۇمىسسىزدىق. ماسەلەن، قازىرگى كەزدە جوو-دارىندا تەگىن وقۋعا ءتۇسۋ وتە قيىن. تىپتەن، اقىلى بولىمگە ءتۇسىپ وقۋ اقىسىن تولەي الماعان ستۋدەنتتەردە وتە كوپ. مىسالى، 2016 جىلعى ستاتيستيكاعا سايكەس 17 مىڭ ستۋدەنت قالتاسى كوتەرمەي وقۋدى تاستاپ كەتكەن. دەمەك، وقۋعا تۇسە الماعان جانە وقۋىن تاستاپ كەتكەن جاستارعا جۇمىس تابۋ قيىن. مۇنداي جاستار ەلىمىزدەگى جۇمىسسىزدار قاتارىن تولتىرارى ءسوزسىز.

سونىمەن قاتار، جۇمىسسىزدىق سانىن قاجەتسىز ماماندار قاتارى دا ارتتىرۋى مۇمكىن. ماسەلەن، كەيدە ابيتۋريەنتتەر ەڭبەك نارىعىن زەرتتەمەي، سۇرانىسى  تومەن ماماندىقتاردى تاڭدايدى. وسىعان بايلانىستى ءماجىلىس دەپۋتاتى وكسىكبايەۆ ەلىمىزگە ەكونوميستتەر نەمەسە زاڭگەرلەر كەرەك ەمەس،  ەلىمىز IT ماماندارعا مۇقتاج دەيدى. ماماندىقتى تاڭداعانعا دەيىن، جاستار جۇمىس نارىعىن زەرتتەپ، قاي ماماندىققا سۇرانىستىڭ جوعارى بولاتىنىن الدىن الا ءبىلىپ الۋى كەرەك.

تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە، اۋىلدا جۇمىس ورنى تاپشى. اۋىلدىڭ جاستارى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىنە بايلانىستى قۇرىلىستا نەمەسە بازاردا قىزمەت اتقارادى. ال، ءبىزدىڭ جەرىمىز بەن تابيعاتىمىز اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا ىڭعايلى. ەگەر ءبىز اۋىل جاستارىنا اۋىلدارعا قاجەتتى ماماندىقتاردى وقىتساق، قالاي جۇمىس جاساۋ قاجەت ەكەنى جونىندە باعىت-باعدار بەرسەك جۇمىسسسىزدار سانى ازايىپ، ەكونوميكامىز قارقىندى داميتىن ەدى.  

قورىتىندىلاي كەلە، اقىلى بىلىمگە قول جەتكىزە الماعان، ەڭبەك نارىعىن دۇرىس ەسكەرمەي كەرەكسىز ماماندىق يەسى بولعان جانە اۋىلدا ءوسىپ ءبىلىم الا الماي قالعان جاستار جۇمىسسىزدىقتىڭ تۋىنداۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان، مۇنداي جاستارعا ارنايى ماماندىقسىز-اق كاسىپكەرلىك سياقتى جۇمىستارمەن اينالىسىپ نەمەسە ەڭبەك نارىعىن باعالاۋعا ۇيرەتسەك، سونىمەن قاتار اۋىل جاستارىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قىر-سىرىنا وقىتساق، جۇمىسسىزدىق سانىن ازايتۋعا بولادى دەگەن تۇجىرىم جاساۋعا بولادى.

ۋاليحان داۋرەن،

كيمەپ ۋنيۆەرسيتەتى