– باقداۋلەت، مەن اڭگىمەنى باستايىن. ءسىز قوستاڭىز. ءقايسىبىر جەرىن قيسىق كەتىپ، قاتە ايتسام، تۇزەرسىز. وسىدان 3-4 جىل بۇرىن الماتىدا «جۇلدىزداردى» جيىپ الىپ، شىعارماشىلىق كەشىڭىزدى وتكىزگەن ەدىڭىز. كوشەدە ءىلىنىپ تۇرعان جارنامالىق پلاكاتتى كورىپ قالعان مەن: «مىنا ستۋدەنت جارادى. بولاتىن بالا. وسى فاميليا قايتادان الدىمنان شىقسا، سۇحبات الامىن»، – دەپ جىميعانىم ەسىمدە. اۋلەتتە تۇساۋكەسەر توي جاساردا «باقداۋلەت دەگەن اسابا بار. مىقتى» دەگەن ەل اۋزىنداعى جارناماڭىزدى ەستىپ، ءوزىڭىزدى اسابالىق ەتۋگە شاقىردىق.  جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىققان باقداۋلەتتىڭ سول بالا ەكەنى كەيىن ەسىمە ءتۇستى. كەزىندە «جۋرناليست كەلدى» دەگەندە شەندى-شەكپەندى تىك تۇرىپ قارسى الۋشى ەدى، ال ءقازىر «ءانشى كەلدى» دەسە شاپان جاۋىپ، ەرەكشە قۇرمەت كورسەتەتىنىمىز راس. ودان سايىن بيىككە كوتەرىلىپ، انشىلەرمەن ارالاسىپ-قۇرالاسىپ، تەلەفوندى كوتەرمەيتىن، اكىمشىسى ناقتى جاۋابىن ايتپاي شارشاتاتىن، سۇراق قويساڭ، اقتارىلىپ جاۋاپ بەرمەيتىن «جۇلدىز» اتانىپ كەتپەي تۇرعاندا وزىڭىزبەن سۇحباتتاسىپ الايىن دەپ شەشتىم. بۇل مەنىڭ سىزگە العىسقا تولى قارعىسىم بولسىن. سونىمەن، ءبىرىنشى سۇراق: قانشالىقتى باي-داۋلەتتىسىز، باقىتتىسىز؟

– وتباسىم امان، باۋىرىم ءبۇتىن. باقىتتىمىن. بۇل ءتىپتى مەنىڭ ەڭ باقىتتى شاعىم دەپ ايتسام، قاتەلەسپەگەنىم شىعار. قازاقتىڭ قازىنالى تويىندا اسابالىق ەتىپ، جىردان مارجان شاشۋ شاشىپ ءجۇرمىن. ءار قازاقتىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسۋدان شارشاماي، اتا-بابا ءداستۇرىن بۇزباي، ادەپتەن وزباي، قالىڭ جۇرتتى كۇلكىگە قارىق قىلىپ، بالانىڭ تۇساۋىن كەسىپ، قىزدى ۇزاتىپ، ەكى جاستى قوسىپ ءجۇرمىن.

– ءسىز سوندا اساباسىز با، اقىنسىز با؟

– اقىن بولماسام، حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جۇرگەن سۇرانىسقا يە اسابا بولا المايتىن ەدىم. اقىن بولماسام، ءسىز مەنى تويىڭىزعا شاقىرىپ، ودان كەيىن سۇحبات الماس ەدىڭىز. اقىندىعىمنىڭ ارقاسىندا اسابالىعىمنىڭ باعاسى ارتىپ وتىر. سەبەبى اسابانىڭ ءبارى سۋىرىپسالما اقىن ەمەس. مەن ءبىر تويدا ايتقانىمدى ەكىنشى تويدا قايتالاماۋعا تىرىسامىن. ونىڭ ۇستىنە، توي ءۇشىن ارنايى سەناريي جازىپ دايىندالمايمىن دا. ومىردەن كورگەنىمدى، تۇيگەنىمدى ازىلگە اينالدىرىپ، ولەڭدەتىپ ايتقاندى ءجون سانايمىن.

– ءبارىنىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ قولىڭىزدان كەلىپ ءجۇر مە؟ قايرات نۇرتاستىڭ اندەرىنە ءسوز جازىپ جۇرگەن اقىننىڭ اسابالىق قىزمەتىن كەز كەلگەن قازاقتىڭ قالتاسى كوتەرە الا ما؟

– مەن تويدا بارىمدى سالامىن. نەسىن جاسىرايىن، تويدىڭ جاقسى ءوتۋى تىكەلەي اساباعا بايلانىستى. دەگەنمەن كەرتارتپا، سابىرسىز توي يەلەرى اسابانىڭ جۇمىسىنا ارالاسا بەرسە، تويدىڭ بىت-شىتى شىعادى. ماعان تولىققاندى سەنىم ارتسا، مەن ول جۇكتى موينىممەن كوتەرەمىن. شىعارماشىلىق ادامى بولعاندىقتان، اراسىندا كەشىگەتىنىمىز بار. ءبىراق ونى دا توي بارىسىندا جۋىپ-شايىپ، ۇمىتتىرىپ كەتەمىن. كەيبىر توي يەلەرى مينۋت سايىن زۆونداپ، قاداعالاپ، شەكتەن تىس ۋايىمداپ، دورەكى سويلەپ، كوڭىلدىڭ حوشىن بۇزاتىن كەزدەر كەزدەسەدى. ونداي كەزدە توي دا كەرەمەت وتپەيدى. وكىنىشكە قاراي. مەن قۇدايدىڭ قۇنىن سۇرامايمىن.

– اسابالىق ەتپەسەڭىز، قۇر اقىن بولىپ كۇن كورە الار ما ەدىڭىز؟

– مەن ءوزىمدى اقىنمىن دەپ قابىلدايمىن. ءبىراق اسابالىقسىز ءومىر سۇرە الماس ەدىم. ماتەريالدىق جاعىنان بولسىن، مورالدىق جاعىنان بولسىن. نەگىزى اۆتورلىق قۇقىقتان تۇسەتىن اقشاعا-اق كۇن كورۋگە بولادى. دەگەنمەن مەن كوپشىلىكتىڭ ورتاسىندا جۇرگەندى ۇناتامىن. مەنىڭ ارالاسپايتىن ورتام جوق. اقىنمەن دە، انشىمەن دە، جۋرناليستپەن دە، سپورتشىمەن دە، دارىگەرمەن دە، اسكەريمەن دە ارالاسا بەرەمىن. اقىن دەگەن حالىق تاكاپپارلاۋ عوي. ءوز الەمىندە ءومىر سۇرگىسى كەلەدى. مەندە ونداي قيال اتىمەن جوق.

– قاتەلەسپەسەم، ءسىزدىڭ اكەڭىز دە اسابالىق ەتكەن.

– ءيا، راس. اكەمنىڭ قاسىندا ءجۇرىپ مەن دە جۇمىسقا ەرتە ارالاسقانمىن. اسابالىقتى كاسىپ ەتكەنىمە بيىل 11 جىل بولادى. اكەم – اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى. بۇگىنگى تاڭدا اتا-انام دا، جان جارىم دا جۇمىس ىستەمەيدى. بۇل – مەنىڭ قالاۋىم. 26 جاسقا كەلگەن مەن اكە-شەشىمنىڭ قولىن ىستىق سۋعا سالىپ، كەلىننىڭ شايىن ىشكىزىپ وتىرعانىما قۋانىشتىمىن. سەبەبى ادام بەينەتتىڭ زەينەتىن كورۋى ءتيىس. اكە-شەشەمنىڭ اماندىعى، وتباسىمنىڭ قۋانىشى، بالا-شاعامنىڭ كۇلكىسى مەن ءۇشىن باعا جەتپەس بايلىق.

– الەۋمەتتىك جەلى، اسىرەسە، «ۆكونتاكتە» قانشاما جاس اقىننىڭ باعىن اشتى. كەشە عانا «ۆكونتاكتەنىڭ» «جۇلدىزى» بولعان ولار بۇگىن كوك جاشىكتەن كوپتەپ كورىنىپ ءجۇر. ءسىزدىڭ جۇلدىزداي جارقىراپ شىعىپ، حالىق اراسىندا كەڭ تانىلۋىڭىزعا كىم نەمەسە نە سەبەپكەر بولدى؟

– حالىقتىڭ ءوزى سەبەپكەر بولدى. جارنامامدى جاساعان دا سول حالىقتىڭ ءوزى. بىرەۋدىڭ تويىنا بارعان تويشىل قاۋىم مەنىڭ ەسىمىمدى ەسكە ساقتاپ، ءوز قۋانىشىنا شاقىرىپ وتىردى. ءسوزدىڭ قۇدىرەتىن تۇسىنەتىن قازاققا العىستان باسقا ايتارىم جوق. «جۇلدىز» ماسەلەسىنە كەلسەك، مەنى اسپان الەمىنەن ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق. مەن جەر ادامىمىن. سەنەتىنىم – ادالدىق. قالايتىنىم – ادالدىق. ادالدىق ارمانعا جەتكىزەدى دەيمىن وز-وزىمە. ارمانىم كوپ، ماڭدايدان اققان تەرىمنىڭ ارقاسىندا وتىزدا وردا بۇزامىن دەگەن نيەت-ماقساتىم جوق ەمەس.

– جەردە جۇرگەن اقىنسىز عوي، دەمەك. اسپانداپ كەتۋدەن ادامىن دەيسىز. قازاق شوۋ-بيزنەسىنىڭ ىشىندە ءجۇرسىز. دەمەك ولقىلىقتاردى ايتىپ، ورنىن تولتىرۋعا سەپ بولۋعا قۇقىلىسىز. ايتىڭىزشى، نەگە كوڭىلىڭىز تولمايدى؟

– جاس انشىلەردەن ارمانىڭ قانداي دەپ سۇراساڭ، «حيت» جازدىرتۋ، «حيت» انشىگە اينالۋ دەپ جاۋاپ قاتادى. بۇكىل شوۋ-بيزنەس «ءحيتتىڭ» توڭىرەگىنەن شىعا الماي وتىر.

– قانشا انشىگە ولەڭىڭىزدى بەرىپ، «حيت» ەتتىڭىز؟

– 300-دەن استام انگە ءسوز جازىپپىن. وسىنشاسى «حيت» بولدى دەپ ەسەپ جۇرگىزبەپپىن. بۇگىندە «حيت» بولىپ جۇرگەن قايراتتىڭ «جۇرەگىم سەن كەلگەلى باقىتتى» دەگەن ءاننىڭ ءسوزىن جازعان مەن بولاتىنمىن. نەسىن جاسىرايىن، ەلدى شۋلاتقان «شۋدىڭ بويىندا» دا مەنىكى.

– شىن ايتايىن، سول ءاندى ۇناتپايمىن. «سەنىڭ موينىڭدا مەنىڭ ىزدەرىم» دەپ جازۋعا قالاي ءداتىڭىز باردى؟

– توي-دومالاقتىڭ كوركىنە اينالعان «شۋدىڭ بويىندا» ءانىنىڭ ءسوزىن جازعان مەنمىن دەپ ايتۋعا ۇيالاتىن بولدىم عوي. شىنىمدى ايتسام، ءانشى بولامىن دەگەن جىگىتتىڭ كوڭىلىن قالدىرماي جازا سالعان ەدىم. «سەنىڭ موينىڭدا مەنىڭ ىزدەرىم» دەگەن تۇستى «سەنىڭ جولىڭدا مەنىڭ ىزدەرىم» دەپ وزگەرتەيىك دەپ ءان ورىنداۋشىسى احان وتىنشييەۆكە ايتقان ەدىم. ول وسى نۇسقاسىن ماقۇل كوردى. ول ءان تەز تارالىپ، حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەنەدى دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاسام تۇسىمە كىرمەپتى.

– ادامنىڭ كوڭىلىن قالدىرماۋ ءۇشىن جەڭىل-جەلپى ءان جازا سالۋ قيسىندى ما؟

– قيسىندى. تالاي رەت كوڭىلگە قاراپ ءسوز جازىپ بەرگەنمىن. ال ءاننىڭ ارتار سالماعىنا كەلسەك، اۋەننىڭ ءوزى سونداي بولسا، قانداي كەرەمەت ءسوز جازاسىڭ؟! تەك ويناپ-كۇلۋگە، الاڭسىز بيلەۋگە شاقىراتىن اۋەنگە ءپالساپالىق ويدى سىيعىزۋ مۇمكىن ەمەس. اقىندى عانا كىنالاماڭىزدارشى. كومپوزيتورلارعا دا قۇلاققاعىس بولسىن.

– ماعىناسىز اندەر قاپتاپ كەتتى دەپ ناليمىز. دەمەك ماسەلە اقىندا عانا ەمەس، كومپوزيتوردا عوي. دۇرىس ءتۇسىندىم بە ءسىزدى؟

– ءدال ءوزى. بۇرىن شاحانوۆتىڭ سوزىنە قالداياقوۆ اۋەن شىعاراتىن ەدى. ال ءقازىر كومپوزيتور شىعارعان اۋەنگە اقىن اۋەننىڭ تەرەڭدىگى مەن كوركەمدىگىنە ساي ءسوز جازادى. ماسەلە وسىدان تۋىنداپ جاتىر. ءوز باسىم بۇگىنگى تاڭدا جولداسبەك ءابدىحان دەگەن انشى-كومپوزيتورمەن ەتەنە جۇمىس ىستەۋدەمىن.

– ەڭ قىمبات ولەڭىڭىزدىڭ قالاماقىسى قانداي؟

– «اقشام جوق، ءبىراق ءان ايتقىم كەلەدى» دەپ اعىنان جارىلىپ شىندىقتى ايتقان جاس تالانتتارعا سان مارتە رەت ءسوزدى تەگىن جازىپ بەردىم. جالپى، «وسىنشا اقشا بەرىڭىز» دەپ تالاپ ەتۋ دەگەندى بىلمەيمىن. قانداي ءانشى قانداي كولەمدە قالاماقى بەرەدى، ونى ءوزىنىڭ پاتشا كوڭىلى شەشەدى. «جۇرەگىم سەن كەلگەلى باقىتتى» ءانىنىڭ ءسوزى ءۇشىن قايرات نۇرتاس 100 000 تەڭگە بەردى. ازىرگە ەڭ قىمبات قالاماقىم وسى.

– قانداي اقىندى وزىڭىزگە ۇلگى تۇتاسىز؟ 30 جاستا وردا بۇزامىن دەپ قالدىڭىز. قانداي جوسپارىڭىز بار؟

– مۇقاعاليدىڭ ولەڭدەرىنە عاشىق بولىپ پوەزياعا كەلدىم. ءبىراق مەنى مۇقاعاليعا الدەكىم ۇقساتىپ، ەكىنشى مۇقاعالي بولاسىڭ-اۋ دەسە، «مۇقاعالي بولعىم كەلمەيدى» دەپ جاۋاپ قاتامىن. سەبەبى اركىمنىڭ ءوز جولى، ءوز سۇرلەۋى بار. مەن باقداۋلەت ارىستان بولىپ تاريحقا ەنگىم كەلەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، مەن جازبا اقىن ەمەسپىن. مەن انگە ءسوز جازاتىن اقىنمىن. وسى ءبىر دۇنيەنىڭ ايىرماشىلىعىن اجىراتىپ العان دۇرىس. مەن «حيت» بولسىن دەپ ءسوز جازبايمىن، كوبىرەك پايدا تاۋىپ قالايىن دەپ تويلارعا شابا بەرمەيمىن. ويتكەنى مەن تاريحتا اتىم التىن ارىپتەرمەن جازىلعانىن شىن جۇرەكتەن قالايمىن. جاستىق جالىنىم مەن تالانتىمنىڭ ارقاسىندا بۇگىن اسابالاتىپ جۇرسەم، قىرىققا كەلگەندە ەل اعاسى اتانىپ، قايىرىمدىلىقپەن اينالىسىپ، ومىرلىك ءپالساپالىق ويلارعا بەرىلسەم بە دەپ ويلايمىن. قازىرگى قازاق پوەزياسىنان باقىت بەدەلحان اعامدى ەرەكشە قۇرمەتتەيمىن، وزىمە ۇلگى تۇتامىن. ول كىسىنىڭ دە مەنەن اقىلىن اياعان كەزى بولعان ەمەس. اتا-انانىڭ، ەلدىڭ ءۇمىتىن اقتاپ ەڭبەك ەتسەم، جامان بولمايمىن. الداعى ۋاقىتتا شىعارماشىلىق كەشىمدى ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن.

– ادام بويىنداعى قانداي قاسيەتتەردى ۇناتاسىز؟

– ادالدىق ارمانعا جەتكىزەدى دەدىم عوي. حالقىنا، وتباسىنا، ىسىنە ادال ادامداردى جاقسى كورەمىن. ەكىجۇزدىلىكتەن جۇرەگىم اينيدى. ءبىراق شوۋ-بيزنەستە جۇرگەن اقىنداردى، انشىلەردى، ياعني ءبىزدى سۇتتەن اق، سۋدان تازا دەپ ويلاماڭىزدار. ءبارىمىز پەندەمىز. اقىن دا، ءانشى دە قاتەلەسەدى.

– تەك ينستاگرامدا ەمەس. ينستاگرامدا كوپ لايك جيناۋ ءۇشىن «قانداي جازبا سالامىن» دەپ ءجيى باس قاتىراسىز با؟

– ينستاگرامدى تەاتردىڭ ساحناسى دەپ قابىلداۋلارىڭىزدى سۇرايمىن. ءبىراق مۇنىڭ ماعان قاتىسى جوق. ينستاگرامعا ءوز داۋسىممەن وقىلعان ولەڭدەردى سالعاندى قۇپ كورەمىن.

– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

سۇحباتتاسقان جازيرا بايدالى