ەركەكتەر ءانى

/uploads/thumbnail/20180913165323097_small.jpg

انشىلەردىڭ توي جاعالاپ جۇرەتىن ادەتى. ءبىر سىيلاس باۋىرىم توي جاساپ، سول جيىندا اشاڭداۋ كەلگەن، كوزىنەن قارا كوزىلدىرىگىن تاستامايتىن عازيزحان شەكەربەكوۆ دەگەن ءانشى جىگىت ورتاعا شىعىپ «ەركەكپىن مەن» دەپ ءان سالدى. ءبيدىڭ قىزىعىنا ءتۇسىپ العان تويشىل قاۋىم ادەپكىدە ميني-ديسكىدەن ەستىلىپ جاتقان ءان ەكەن دەپ الگى جىگىتكە ونشالىقتى ءمان بەرە قويماعان. سوسىن ونەر ادامدارىنان ءبىرشاما حابارىم بار بولعاندىقتان، جانىمدا وتىرعانداردىڭ كەيبىرىنە «بۇل ەركەكتەردى انگە قوسىپ جۇرگەن انشى-سازگەر عازيزحان باۋىرلارىڭىز عوي» دەگەننەن كەيىن عانا جۇرت جاپىرلاي سۋرەتكە تۇسۋگە تۇرا ۇمتىلدى (ازىرگە بىزدەگى توي، ساحنا مادەنيەتى وسىلاي سۋرەتكە تۇسۋدەن ارىگە اسا الماي تۇرعانىن نەسىن جاسىرايىق). سەلفيلەتۋدەن ءسال قولى بوساي بەرگەن تۇستا انشىمەن ءان تاريحى جايلى تىلدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى، بۇگىنگى اڭگىمە سول تۋرالى بولسىن.
ەگەر الەمدەگى قىز-كەلىنشەكتەرگە ارنالعان بارلىق مۋزىكالىق شىعارمالاردى ءبىر تاسپاعا ءتىزىپ، تاپجىلماي وتىرىپ تىڭدار بولساق، جۇزدەگەن، ءتىپتى مىڭداعان جىلدار كەرەك بولار ەدى. ال ەر ازاماتتارىمىزعا ارنالعان اندەر ساناۋلى عانا، كوبى پاتريوتتىق تۋىندىلاردان ارىگە بارا المايدى. ءتىپتى، اقىندارىمىزدىڭ ءوزى ەر ازاماتتاردان گورى ايەلدەرگە تامسانۋدان جالىققان ەمەس.
مۇقاعالي:
ايەلدەردى ەركەكتەردەن كوپ دەيدى.
ويباي، ويباي!..
بولا بەرسىن كوپ، مەيلى!
ايەل دەگەن ادەمى عوي، ادەمى،
ادەمىلىك بىزگە كوپتىك ەتپەيدى، – دەسە، تۇمانباي اقىن:
ايەل، ايەل – ارمان ءانى، جول ءانى، 
دۇنيەنىڭ كەشكى قوڭىر سامالى، 
ايەل سەنى قۇل قىپ الماي الدىمەن، 
قۇداي قۇلىپ كوتەرمەيدى جوعارى، – دەپ مويىندايدى. 
ال ءجۇرسىن ەرمان:
ايەلسىز قوندى ب ا ق قاشان، 
ايەل دەپ تۇستىك وتقا سان. 
الەمنىڭ ءتىلىن تاپپايسىڭ 
ايەلدىڭ ءتىلىن تاپپاساڭ! – دەپ تەبىرەنەدى.
ءبىر تۇستا مۇقاعالي اقىن:
تاعدىر مىناۋ ءبىر ءسۇرىنۋ، ءبىر قۇلاۋ،
ءوزى اق سالار مويىنىڭا قىل بىراۋ.
شالا بەرمە اياعىنان ەركەكتىڭ، 
ەركەك دەگەن قۇدىرەت قوي، قۇربىم-اۋ، – دەپ جىر ارناسىن باسقا جاققا بۇرۋعا ۇمتىلادى. ايەل زاتىنان اقىن اسىلزات ارىستانبەكتىڭ:
ەركەكسىز قاراڭ كۇنىمىز، 
ەركەكپەن عانا ءىرىمىز. 
بورىكپەن قاعىپ الماسا، 
باسىلماس ەدى جىنىمىز، – دەپ ەركەك باعاسىن كوتەرۋگە ۇمتىلعانى اڭعارىلادى. ءبىر جىلدارى «دوس-مۇقاسان» توبىنىڭ دا «جىگىتتەر جىرى» دەپ ءان سالعانى ەستە.
مىنە، ەر-ازاماتتار وسىلايشا ماقتاۋ-ماداقتان «تاپشىلىق» كورىپ جۇرگەندە مىنا ءاننىڭ جارق ەتە قالعانى راس. ءان اۆتورى، جوعارىدا ايتقانىمىزداي، قايرات نۇرتاس سياقتى تانىمال ءانشى بولۋدى ارمانداپ، تەك سازگەر ەمەس، ءانشى رەتىندە تانىلۋدى كوزدەپ جۇرگەن جاس ونەرپاز عازيزحان شەكەربەكوۆ. عازيزحاندى ءبىز بۇدان بۇرىنىراق قايرات نۇرتاستىڭ رەپەرتۋارىنداعى «مەن ورالام»، ءوزى ورىنداپ جۇرگەن «كورىكتىم»، «جەتىسىپ جۇرگەن ەشكىم جوق» دەگەن اندەرىمەن تانيتىن بولۋىمىز مۇمكىن. ءبىرقاتار اندەرى ماقپال ءجۇنىسوۆانىڭ، قايرات نۇرتاستىڭ، مەيرامبەك بەسپايەۆتىڭ، تورەعالي تورەالىنىڭ قانجىعاسىندا ءجۇر. قايراتپەن، «ارمان» دۋەتىمەن قوسىلا ءان شىرقاۋى ونىڭ ءانشى رەتىندەگى تانىمالدىعىن ارتتىرا تۇسكەن سياقتى. مۋزىكادان حابارى بار ادامدار عازيزحاننىڭ اندەرىنەن ءۇندىنىڭ ناقىشتارىن بايقاماۋى مۇمكىن ەمەس. بۇعان ونىڭ بالا كەزىنەن ءۇندى فيلمدەرىنە قۇمارلىعى سەبەپ بولسا كەرەك.
عازيزحان بايدىبەكتىڭ شايانىنان. اكەسى تەرمە تەرمەلەتىپ، سيرك ونەرىنە قۇمارتقان ادام. شاكىرتتەرىمەن ماسكەۋگە دەيىن بارىپ، جۇلدەمەن ورالعان كەزدەرى دە بولعان. اكە جانىندا جۇرگەن سوڭ عازيزحاننىڭ دا بۇل ونەردەن بەيحابار ەمەستىگى كادىك. دەگەنمەن، بالا كەزىنەن ءان ونەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى باسىم ءتۇسىپ، سيركتى مۇلدەم تاستاپ، شىمكەنت ساز كوللەدجىنە جول تارتادى. قازىرگى كوپ ونەرلى جاستار سياقتى اسابالىقپەن ءجۇرىپ ساباعىنا ءمان بەرە اماعان سوڭ، 4-كۋرستا وقۋدى مۇلدەم تاستاپ كەتەدى.
قالاي دەسەك تە، عازيزحاننىڭ تانىمالدىعى «ەركەكپىن مەن» انىنەن كەيىن بۇرق ەتە قالعانى انىق. ويتكەنى مۇندا ەردىڭ ەركەكتىگى، كۇش-قۋاتى، نامىسشىلدىعى سازبەن ادەمى ورنەكتەلەدى. ءسوزىن بەلگىلى اقتوبەلىك ايتىسكەر اقىن ەرشات قايبولدين جازادى.

ەركەكپىن مەن، تەك ءبىر سويلەپ جۇلقىناتىن، 
ەركەكپىن مەن، ءبىر عاسىردا ءبىر تۋاتىن. 
ەركەكپىن مەن، جاۋعا سىرىن ايتپايتۇعىن،
ايتقانىنان قايتپايتۇعىن ەركەكپىن.

تاستان سوققان ءبىزدىڭ ءۇي - ءزاۋلىم التىن حان ساراي، 
حان سارايدا بىرەۋ بار، ول حانشاداي. 
اكەم جۇرگەن ەركەكشە، مەندە جۇرەم ءدال سولاي، 
ەركەك تۋار ەركەكتەن، زاڭ سولاي!

ەركەكپىن مەن، قازاعىما قورعان بولعان، 
ەركەكپىن مەن، سۇلۋلارعا ارمان بولعان. 
ەركەكپىن مەن، ارۋلاردى بيىك ەتەر، 
تەك ءبىر قىزدى ءسۇيىپ وتەر ەركەكپىن.

ەركەكپىن مەن، قايعى، مۇڭعا بەرىلمەيتىن، 
ەركەكپىن مەن، ارتقا قاراي شەگىنبەيتىن. 
ەركەكپىن مەن، ەلىم دەيتىن، جەرىم دەيتىن، 
ەشقاشاندا جەڭىلمەيتىن ەركەكپىن.

ەرشاتتىڭ بۇدان بۇرىنىراق تا ءتاپ-تاۋىر ولەڭدەرىمەن ءبىز تانىس ەدىك.

مەن قىز ىزدەيمىن... 
ءۇزىلىپ-اق تۇراتىن سىزىلىپ-اق، 
يماندى بولۋ كەرەك ءجۇزى ءبىراق. 
بويىنان ويى بيىك قىز ىزدەيمىن، 
ءتىلى قىسقا، ەتەگى ۇزىنىراق...

مەن قىز ىزدەيمىن... 
كوپ كوزىنە تۇسۋگە ۇيالاتىن، 
مەنى عانا جۇرەكپەن سۇيە الاتىن. 
اكە-شەشەم ماقتانىپ قوناعىنا، 
«مىناۋ مەنىڭ كەلىنىم» دەي الاتىن، – دەپ كەلۋشى ەدى.

– بۇل ءاننىڭ پالەندەي تاريحى جوق، – دەپ قاراپايىمدىلىق تانىتتى عازيزحان. – دوستارىم «ەر-ازامات تۋرالى ءان جوق قوي، سەن جازساڭ قايتەدى» دەگەن سوڭ، گيتارا قاعىسىنان تۋعان ءان ەدى. «حيت» بولادى ەكەن دەگەن ويىمدا جوق. بالكىم، ەرشاتتىڭ ولەڭى اسەر ەتكەن بولۋى مۇمكىن. قالاي بولعاندا دا ءانقۇمار ورتادا وسى ءاندى ءجيى قولقالايتىنى راس.
عازيزحان سوزگە ساراڭداۋ ەكەن. اڭگىمەگە تارتپاق بوپ ءۇستىن-ۇستىن قويعان سۇراعىمىزدى جاقتىرا قويماعان كەيىپ تانىتقان سوڭ، ءارى قاراي اڭگىمەنى سوزباقتاي بەرۋدى ءجون سانامادىق. ەڭ باستىسى، ەركەك تۋرالى جاقسى ءان دۇنيەگە كەلدى. ودان اسقان قانداي تاريح بولماق! 

بەكجىگىت سەردالى

قاتىستى ماقالالار