وتارلاۋدىڭ ءبىر قۇرالى قارۋ بولسا، ەكىنشىسى — يدەولوگيا. سوڭعى ءۇش ءجۇز جىلدا شىعىس حالىقتارىنىڭ اراسىنا ىبىلىستىك يدەولوگيانىڭ بىلدىرتپەي ەنىپ، رۋحىن جانشىپ، ۇلتتىق كەلبەتىنەن بىرتە-بىرتە ايىرۋىنىڭ ناتيجەسى حح عاسىردا ايقىن كورىنە باستادى. قارۋمەن حالىقتىڭ سانىن ازايتۋ ارقىلى جەرىن يەلەنۋ بىردەن كوزگە كورىنەتىن ءىس جۇزىندەگى سوعىس ارەكەتى بولسا، يدەولوگيا — شەكسىز، شەكاراسىز كەڭىستىككە كەڭىنەن جايىلىپ ءبىر ۇلتتى عانا ەمەس بىرنەشە حالىقتى رۋحاني ۋلاپ، جويۋدىڭ بىردەن ءبىر امالى. ۇلتسىزدانۋ يدەولوگياسىنا داۋا جوق، ودان تەك ساقتانۋ كەرەك.

قازاقتى ۇلتسىزداندىرۋ ساياساتى ءحىح عاسىردا باستالدى. ويتكەنى ۇلى حالىقتى ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە بىرىكتىرىپ، ءدىنىن دە، ءتىلىن دە، ءسالت-داستۇرىن دە بەرىك ساقتاپ تۇرعان حاندار مەن بيلەر ينستيتۋتى باتىستىڭ ۇلتسىزداندىرۋ يدەولوگياسىنىڭ اسەرىمەن السىرەپ، سوڭعى دەمىن 1860 جىلدارى ءبىراق شىعاردى. بۇل ساياسات تەك قازاققا عانا ەمەس، شىعىستىڭ ءبىرتالاي ەلدەرىندە قاتار جۇرگىزىلدى. ەگەر ورتا ازيانى ورىس جاۋلاپ السا، جاپونيا ارالدارى امەريكان اسكەرلەرىنىڭ جويقىن كۇشىنە توتەپ بەرە الماي كۇنشىعىس ەلى اقش-قا قالاي مويىنسۇنا باستاعانىن بايقاۋعا بولادى. كەڭەس كەزىندە قاناۋشىلىقتىڭ ءبىر سيمۆولى رەتىندە ساناعا سىڭگەن فەوداليزم شىن مانىندە شىعىستىڭ ۇلىلىعىن ۇستاپ تۇرعان ءبىر تەتىگى ەدى. فەوداليزم حانداردىڭ، بيلەردىڭ، باتىرلاردىڭ بەرەكەلى ءداۋىرىنىڭ ءبىر بەلگىسى. ۇلتتىق تۇتاستىق سول فەوداليزممەن بىرگە 1860 جىلدارى قۇلدىرادى. قازاقتا حاندىق ينستيتۋت قالاي جويىلسا جاپوندا دا سونداي        پروسەسس قاتار ءجۇردى. ءحىىى عاسىردا زورلىقپەن، كۇشتەپ ەنىپ العان امەريكاندىق كۇش 1868 جىلى جاپونياداعى فەوداليزمدى ءبىرجولاتا كەلمەسكە كەتىردى. جالپى قازاقتىڭ دا، جاپوننىڭ دا تاريحىندا ايتىلماعان شىندىق كوپ. اقيقاتتى اشۋ الداعى ءىس.

حح عاسىردا قازاق ورىستانىپ جاتقاندا جاپون ەۋروپالانىپ، امەريكالانىپ جاتتى. شىعىستىڭ ەكى ۇلى ەلىن ۇلتىزداندىرۋ ساياساتى ورتا ازيادا پاتشالىق رەسەي ارقىلى، ال كۇنشىعىس ەلىندە باتىس پەن امەريكا ارقىلى جۇرگىزىلدى. كۇنشىعىس ەلى قازاق سەكىلدى رەسمي تۇردە بىرەۋدىڭ وتارى بولماسا دا، باتىستىڭ رۋحاني وتارىنا اينالا باستادى. ءبىراق ءبىر عاجابى جاپوندار ءوزىنىڭ انا ءتىلىن، ۇلتتىق جازۋىن ساقتاپ قالا الدى. بوداندىقتان بوساعان قازاقتىڭ ءوز ۇرپاعىن انا تىلىندە سويلەتە الماي دال بولۋى سەكىلدى ماسەلەگە جاپون ۇرىنبادى. ءبىراق ۇلتتىق بولمىسىنان بىرتە-بىرتە ايىرىلۋدىڭ كورىنىستەرى قوس حالىقتا بىردەي كورىندى. ۇلتتىق سانا-سەزىم، ءسالت-داستۇر، انا ءتىلدىڭ جاڭا زامانداعى ۇرپاققا بوتەن بولۋى ەلدىڭ ەلدىگىن جوعالتۋعا اپارا جاتقاندىعىن قازاقتىڭ اقىن-جازۋشىلارى شىعارمالارىندا استارلاپ بولسا دا جازدى. ۇلت پروبلەمالارىن 1960 جىلدان كەيىنگى قازاق قالامگەرلەرى از جازبادى. وعان توقتالماي-اق قويايىق.

دۇنيەجۇزىندە ۇلتتىق كەلبەتىن بارىنشا ساقتاعان سانالاتىن جاپون حالقىن ۇلتسىزداندىرۋ يدەولوگياسىنىڭ قالاي جۇرگىزىلگەنىن ادەبيەتى ارقىلى زەردەلەسەك. الەمدىك ادەبيەتتە كورنەكتى تۋىندىلارمەن ەرەكشە ورىن العان جاپون جازۋشىلارى از ەمەس. سولاردىڭ اراسىندا ۇلتتىڭ رۋحاني قاۋىپسىزدىگى، ۇلتتىق تۇتاستىق، ۇلتتىق رۋح تاقىرىبىنا قالامىن مولىنان سىلتەگەن نوبۋو كودزيمانى كورۋگە بولادى. 1915 جىلى گيفۋ قالاسىنداعى بۋددا سۆياششەنيگىنىڭ اۋلەتىندە دۇنيەگە كەلگەن نوبۋو كودزيما 1941 جىلى توكيوداعى يمپەراتور ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءتامامداعان. 15 جاسىنان باستاپ اڭگىمە، پوۆەستەر جازا باستايدى. 1955 جىلى «امەريكان مەكتەبى» دەگەن اڭگىمەلەر جيناعى ءۇشىن اكۋتاگاۆا اتىنداعى سىيلىققا يە بولادى. ونىڭ كوپتەگەن تۋىندىلارىنىڭ ىشىنەن 1965 جىلى شىققان «ميۆا وتباسى» دەپ اتالاتىن رومانى ەرەكشە كوزگە تۇسەدى. سول ۋاقىتتاعى ەڭ بەدەلدى دەگەن تانيدزاكي اتىنداعى ادەبي سىيلىققا تالاي تۋىندىنىڭ اراسىنان تۇڭعىش رەت وسى رومان يە بولعان.

نوبۋو كودزيما بۇل رومانىندا ءبىر وتباسىنىڭ اياسىنداعى كورىنىستەردى سۋرەتتەۋ ارقىلى تۇتاس ۇلتتىڭ ۇلتسىزدانۋ پروسەسىنىڭ ىشكى قاتپارلارىنا دەيىن اشىپ كورسەتكەن. جازۋشى الەۋمەتتىك ءومىردى شىنايى سۋرەتتەرمەن بەرە وتىرىپ، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە، جاپون ەلىنىڭ رۋحاني بولمىسىنا حح عاسىر توندىرگەن قاتەردى ايقىنداپ بەرگەن. روماننىڭ باس كەيىپكەرى سيۋنسۋكە — قالامگەر، عالىم، اۋدارماشى. رۋحاني سالانىڭ وكىلى بولا تۇرا وتباسى تۇتاستىعىن ساقتاي الماعان، دارمەنسىز، رۋحاني ءالسىز جان. ول امەريكا مەن ەۋروپانى ۇزاق ىس-ساپارلارمەن ءجيى ارالايدى. جاپونياعا كەلىپ، جيناعان ماتەريالداردىڭ نەگىزىندە، باتىستىڭ مادەنيەتى، امەريكاندىق وتباسى جايىندا لەكسيالار وقيدى، باتىس قالامگەرلەرىن اۋدارۋمەن اينالىسادى.

قالام يەسى بولسا دا، سيۋنسۋكەنى رۋحانيات ادامى، زيالى دەۋگە بولا ما؟ ول ءوزىنىڭ دارىستەرى ارقىلى جاپوندارعا رۋحاني ازىق بەرىپ ءجۇرمىن، ءبىلىم نۇرىن سەۋىپ ءجۇرمىن دەپ ەسەپتەيدى. ءبىراق سول ارقىلى ۇلتىنا قاستاندىق جاساپ جۇرگەنىن بىلمەيدى. سيۋنسۋكە ادامدىق رۋحاني بولمىسىنان ايىرىلعان، باتىستىڭ مادەنيەتىنە بوي ۇرام دەپ، حايۋاندىق دەڭگەيگە تۇسكەن تيپ. كوپتەگەن دارىستەرى مەن اۋدارعان كىتاپتارىنان وعان مول قارجى تۇسۋدە. دەگەنمەن، سول بايلىق ءراسۋا بولۋدا. ويتكەنى، ۇلتتىق كەلبەتىنەن ايىرىلعان وتاعاسى ءوز بالالارىنا دا، ايەلىنە دە يە بولا المايدى. اقىرىندا ءبارىنىڭ قۇلىنا اينالادى.

سيۋنسۋكە ۇلدە مەن بۇلدەگە وراپ قويسا دا ايەلى ونى مەنسىنبەيدى. ءتىپتى ول ءىس-ساپارعا كەتكەندە دە، ول ۇيدە بولعاندا دا امەريكاندىق سولداتپەن كوڭىل كوتەرۋىن توقتاتپايدى. اقش-تان كەلگەن دجوردج ەسىمدى سولدات ميۆا وتباسىنىڭ السىزدىگىن ءبىلىپ العان. ول سيۋنسۋكەنىڭ ۇيىندە تۇرعانمەن قويماي توكيكوعا كۇيەۋ بولىپ الادى. سيۋنسۋكەگە ايەلىنىڭ ءىسىن ميچيو دەگەن كۇتۋشىسى جەتكىزگەندە، ول قاۋقارسىز كۇيدە بولادى. جازۋشى سيۋنسۋكە بولمىسى ارقىلى السىرەگەن، مالعۇندىق دەڭگەيگە جەتكەن ءتيپتى سىيدىرعان. بۇرىنعى نامىسقوي سامۋراي جوق. ەگەر بۇرىنعى جاپون فەودالى ءۇش-تورت ايەلگە تورە بولسا، قازىرگى بەيشارا ەركەك ءبىر ايەلىنە دە يە بولا الماۋدا. توكيكو — ءوز ۇلتىن مەنسىنبەيتىن نادان ايەل بەينەسى. ول كۇيەۋى سيۋنسۋكەدەن امەريكاندىق ءومىر سالتىن تالاپ ەتەدى. ميۆا وتباسىنىڭ بار مۇلكى امەريكاندىق، ىشەتىن تاعامى دا امەريكاندىق، كورەتىن كينوسى دا امەريكاندىق. ولار ءۇشىن دجوردج — تۇلعا. توكيكو ءۇشىن دجوردجدىڭ جەيدەسى دە، گالستۋگى دە ءوز كۇيەۋىنىكىنەن ادەمى. سيۋنسۋكە توكيكو ءۇشىن دۇنيەدەگى ەڭ قۇنسىز. سيۋنسۋكە ايەلىنىڭ كوڭىلىن تابۋ ءۇشىن وعان ءۇي شارۋاسىن دا ىستەتپەيدى. كىرى بەس باتپان ەدەندى دە قولىنا شۇبەرەك الىپ ءوزى جۋادى. ءبىراق شاماسى بارىنە جەتپەگەن سوڭ ءۇي شارۋاسىن ىستەيتىن ايەلدى جالدايدى.

ءۇي شارۋاسىنا جالدانعان قانداي ايەل بولسا دا ميۆا وتباسىنىڭ ءراسۋا تىرلىگىنىڭ كۋاسى بولادى. ال توكيكوعا ەشبىر ادام جاقپايدى. سيۋنسۋكە ايەلىنىڭ تىرلىگىنە نامىستانبايدى. ول امەريكاندىق رۋح بيلەگەن زاماندا نامىسى ولگەن پەندە. ول دا دجوردجدى اۋليەدەي كورەدى. ال امەريكاندىق سولدات بولسا جاپون جەرىندە بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ، تاسى ورگە دومالاپ تۇر. ول ميۆا وتباسىنا ميىعىنان كۇلىپ، مازاقتاي قارايدى. سيۋنسۋكە مەن توكيكو بولسا «امەريكاندىقتىڭ يەلۋىنە تۇستىك-اۋ، ول ءبىزدى باسىنىپ العان» دەپ تە ويلامايدى. دجوردج ءۇشىن ءبارىن بەرۋگە دايىن. سيۋنسۋكە ءۇشىن ونىڭ ايەلى مەن دجوردجتىڭ بايلانىسى قالىپتى تىرلىكتەي كورىنەدى.

«كورگىم كەلمەيدى وسى امەريكاندىقتاردى. ءيىسى دە جيرەنىشتى» دەيدى نوريكو. الايدا سيۋنسۋكە ءۇشىن ول جيرەنىشتى ەمسە. كوڭىلى جاي تاپپاعان توكيكو كۇيەۋىنە جاڭا ءۇي العىزادى. سيۋنسۋكە «بالكىم جاڭا ۇيگە كوشسەك، وتباسىمىز باقىتتى بولار» دەپ ويلايدى. سيۋنسۋكە ءبارىن شەت ەلدىكتىڭ كوڭىلى ءۇشىن دەپ ىستەيدى. ىشتەي قالاماسا دا، كوڭىلى تارتپاسا دا، توكيكونىڭ ىرقىمەن ارەكەت ەتەدى. جازۋشى جان-دۇنيەسىندە ۇلتتىق بەلگىدەن ەشتەڭە قالماعان جاپون ازاماتىن شەبەر بەينەلەگەن. سيۋنسۋكە ايەلى مەن امەريكاندىقتىڭ ارەكەتىنە تىيىم سالعىسى كەلىپ، ءبىر رەت توكيكونى ۇرىپ تا كورەدى. الايدا، اياۋشىلىق سەزىمىمەن شەت ەلدىككە دەگەن كوڭىل جىقپاستىعى قاتاڭ شاراعا جىبەرمەيدى. ونىڭ وتباسىنداعى بەرەكەسىزدىك، ءراسۋا تىرلىككە جانى كۇيزەلەدى. وتباسىن باقىتتى ەتەمىن دەپ، توكيكودان، ۇلى ريويچي مەن قىزى نوريكودان بارىن ايامايدى. ءسويتىپ ءجۇرىپ جۇرەك اۋرۋىنا شالدىعادى. ول دارىگەر پروفەسسوردان كەڭەس سۇرايدى. سيۋنسۋكە مەن توكيكو ۇلتتىق قانا ەمەس، ادامي بولمىسىنان اجىراعان انايى بەينەدەگى ەرلى-زايىپتىلار. جازۋشى كەيىپكەرلەردىڭ ديالوگى ارقىلى جابايى مادەنيەتكە ەلىكتەپ، سونى بويىنا سىڭىرگەن، ەجەلگى جاپوننىڭ ءور مىنەزدى ايبىندى ەر، تىلسىم سۇلۋ نازىك ايەل بەينەسىن جوعالتقان ەكى اياقتى حايۋاندار ءتيپىن شەبەر بەينەلەگەن. ۇلتتىڭ ۇلىلىعى ونىڭ جۇمباق تابيعاتىندا. سيۋنسۋكە مەن توكيكو سول تىلسىم تابيعيلىقتان الىستاپ، حايۋان بەينەسىنە تۇسكەن اقىرزامان كەيىپكەرلەرى.

نوبۋو كودزيما رەاليستىك سيپاتتاعى رومانىندا الەۋمەتتىك پافوستى شىنايى بەينەلەپ، ۇتىمدى تىركەستەرمەن ۇلتتىق پروبلەمانى اسەرلى جەتكىزگەن. ۇلتسىزدانۋ وتباسىنان باستالاتىندىعىن شىعارمانىڭ تاقىرىبى ارقىلى بەينەلەگەن. «ميۆا وتباسىنىڭ» شەشۋشى ساتىندە توكيكو قاتەرلى ىسىك اۋرۋىنان كوز جۇمادى. سيۋنسۋكە بار دۇنيەسىن اياماستان وعان قىمبات وپەراسيالار جاساتقانمەن، شيپا بولمايدى. قىزى نوريكو مىنەزى بۇزىلىپ، دورەكىلەنىپ كەتەدى. ۇلى ريويچي بولسا ۇيىنەن كەتىپ قالادى. سيۋنسۋكە بالاسىنىڭ ۇيىنەن كەتۋىمەن شىعارماسى ءتامامدالادى. ۇلتسىزدانعان اۋلەتتىڭ يەسى ەر بالا، مۇراگەر دە ەر بالا، سوندىقتان روماننىڭ ەر بالانىڭ جوعالۋىمەن اياقتالۋى امەريكاندىق، ەۋروپالىق ءومىر سالتىنا بوي ۇرىپ، ءوزىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىنان جۇرداي بولعان ەلدىڭ كەلەشەگىنىڭ قانداي بولاتىندىعىن بىلدىرەدى.

ميۆا وتباسىنىڭ كۇيرەۋىنە سەبەپ بولعان ساناسىز ەلىكتەۋ، جۇگەنسىزدىك. ءبارىنىڭ باسىندا شىعىس ۇلتىنا ءتان ءومىر سالتىنان اجىراپ، ۇلتتىق رۋحىن شەت ەلدىككە تاپتاتۋعا جول بەرىپ، ازعىندىق جەتەگىنە ءوز ەركىمەن ەرگەن ەسسىزدىك تۇر.

ۇلتتىق رۋحتىڭ جاس ۇرپاق ساناسىنان الىستاۋىن مىنانداي فاكتورلاردان كورۋگە بولادى. بىرىنشىدەن، جاپونيادا نوبۋو كودزيمانىڭ «ميۆا وتباسى» رومانى جازىلعان كەزەڭدە اعىلشىن –امەريكاندىق يدەولوگيا انا ءتىلدى دە ءوز قۇرساۋىنا العان بولاتىن. سودان بەرگى كەزەڭدەگى جاپون جاستارى ءسان رەتىندە اعىلشىن سوزدەرىن ءجيى قولداناتىن بولدى. ال قازىرگى عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋدىڭ شىڭىنداعى جاپونيانىڭ قاي سالاسىن الساڭىز دا اعىلشىن تىركەستەرى جاپپاي پايدالانىلادى. ويىن جەتكىزۋگە ۇشان-تەڭىز يەروگليفتەرىنىڭ اراسىنان ءسوز تابىلماعاندىقتان ەمەس، جەڭىلگە اۋەس كەيىنگى بۋىن ءتول ءسوزىن ايتۋدى اۋىر ساناپ، ايتۋعا وڭاي، تىلگە جەڭىل اعىلشىن ءسوزىن قولدانا سالادى. ءبىراق قازاقپەن سالىستىرعاندا جاپون انا ءتىلىن ساقتاعان، ءوز ءتىلىن بىلمەيتىن جاپون كەزدەسپەيدى. دەگەنمەن، جاپون زيالىلارىنىڭ جانىن جەگىدەي جەيتىن ءبىر ءقاۋىپ بار. ول اۋماعى 20-30 جىلدا جاپون جاستارى مىڭداعان جىلدان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان ءتول جازۋى — يەروگليفتى قولدانىستان شىعارىپ، تەك اعىلشىن تىلىندە سويلەپ كەتە مە دەگەن ءقاۋىپ. ءقازىردىڭ وزىندە جاپون جاستارىنىڭ كوبىسى كونە يەروگليفتەردى بىلمەيدى، كومپيۋتەردىڭ تۇرمىستى جاۋلاپ العانى سونشالىق، جاپون جاسوسپىرىمدەرى كەيبىر يەروگليفتەردى جازا المايدى.

ەكىنشىدەن، اتا-بابا دىنىنەن الىستاۋ ءقاۋپى. جاپون حالقى نەگىزىنەن بۋدديزم مەن سينتويزم جولىمەن ءجۇرىپ كەلگەندىكتەن، دىنگە قاتىستى ءسالت-داستۇر، ادەت-عۇرىپتاردى ساقتاعان. ءبىراق، ءحۇىىى عاسىردا پورتۋگاليا ارقىلى زورلىقپەن كىرگىزىلگەن حريستيان ءدىنى مىڭداعان جاپوندى وزىنە تارتىپ اكەتتى. سوندىقتان دۇنيەگە كەلگەندە بۋدديزم سالتى، ومىردەن وتكەندە سينتويزم عۇرپى ورىندالعانمەن، كوپتەگەن جاپوندار ۇيلەنۋ تويىن حريستياندىق سالتپەن وتكىزۋدە. بۇگىنگى كۇندە جاپون ومىرىندەگى سينتويستىك ۇيلەنۋ عۇرىپتارىنىڭ ورنىن حريستياندىق باسقان. ءوز دىنىنەن بىرتىندەپ ايىرىلۋ دەگەن وسى. ونىڭ ۇستىنە ەۋروپاعا، اقش – قا تۇرمىسقا شىعىپ، سول جاقتا قالىپ، حريستيان دىنىنە ءوتىپ العان جاپون قىزدارى دا بار.

ۇشىنشىدەن، اتا ءداستۇر، بابالار سالعان ءومىر سالتى، ۇلتتىڭ رۋحاني قازىناسى تەحنيكا زامانىندا ىعىسىپ، كەيىنگە قالۋىندا. ەۋروپالىق كيىم ۇلگىلەرى، شوشقا ەتى قوسىلعان تاعامدارى، جيھازدارى جاپونداردىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنىڭ اينىماس بولىگىنە اينالعان. حح عاسىردا باستالعان ەۋروپالىق ۋربانيزاسيا ادامداردىڭ مي قابىلەتىن تومەندەتىپ، ۇلتتىڭ رۋحىن الاسارتىپ، دۇمشەلىككە، ماڭگۇرتىككە جەتەلەپ بارادى. «پروگرەسس، سيۆيليزاسيا» دەگەن اتپەن جارنامالانعان ەۋرو-امەريكاندىق ءومىر سالتى شىعىستى شىرايىنان ايىرۋدا. كەڭپەيىلدىگى مەن اقكوڭىلدىگى جاعىنان قازاققا وتە-موتە ۇقساس جاپون حالقىنىڭ تاريحىندا ەۋروپاسەنتريزممەن، باسقىنشىلىقپەن، باتىس يەدولوگياسىمەن كۇرەس جۇرگىزگەن ازاماتتارى از ەمەس. اسىرەسە ءحىح عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زامانىندا جاپون ەلى ءۇشىن جانىن پيدا ەتكەن سوڭعى سامۋراي سايگو تاكاموري قازاقتىڭ ماحامبەتىمەن تاعدىرلاس. تاكاموري جايىندا قانشا ەڭبەك جازىلسا دا، ۇلت قاھارمانىنىڭ شىندىعى ءالى اشىلعان جوق. باتىرىنىڭ باسى قايدا ەكەنىن ۇرپاقتارى ءالى بىلمەيدى. سونداي-اق تاكاموريدىڭ باتىرلىعىمەن قوسا اقىندىعى، رەفورماتورلىعى ونى ماحامبەت وتەمىسۇلىنا جاقىنداستىرادى.

باتىسقا كەرەگى شىعىس حالىقتارىنىڭ اراسىن جاقىنداستىرماۋ، ءسويتىپ جەكە-جەكە قارۋسىز جاۋلاپ الۋ يدەولوگياسىن جۇرگىزۋ بولاتىن. ورتا ازيا حالىقتارى، اسىرەسە قازاق ەلى رەسەي يمپەرياسىنىڭ بودانىندا بولۋى ناتيجەسىندە ۇلتتىق رۋحىن جوعالتا جازداسا، جاپونيا مەن ءۇندىستان ەۋروپانىڭ ۇستەمدىگىنە ەرىكسىز مويىنسۇنۋعا ءماجبۇر بولدى. شىعىس حالىقتارىنىڭ ورتاسىنداعى جۇڭگو مەن كورەيا عانا قاتقىلدىق تانىتىپ، ۇلتتىق رۋحىنا بوتەننىڭ قولىن تيگىزبەيدى. ال ەندى ءححى عاسىرداعى جاعدايعا كەلسەك، كەڭەستىڭ قۇرساۋىنان بوساعان قازاق حالقىنىڭ رۋحاني تۇرعىدان ءالىن جيناي الماي وتىرعانىن جاسىرۋعا بولمايدى. سول السىرەگەن قالپى قازاق باتىستىق يدەولوگيانىڭ ىشىنە قالاي ەنىپ كەتكەنىن بايقاماي قالدى. ويتكەنى، تاۋەلسىزدىك العان سوڭ قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرىپ، ۇلتتىق مۇددەسىن اسقاقتاتاتىن مۇمكىندىك بولمادى. انا ءتىلدىڭ مارتەبەسى، ۇلتتىق يدەولوگيا دەپ، زيالى قاۋىمنىڭ قازاقتىڭ قامى ءۇشىن تەر توككەنىنەن نە پايدا، جاستاردىڭ دەنى بيلىك پەن ماتەريالدىق قامسىزدىقتان باسقانى قاجەت ەتپەسە. بۇگىندە ۇلت مۇددەسىنەن گورى جەكە باس مۇددەسى ۇستەم بوپ تۇر. ويتكەنى، قازاقتىڭ ۇلتتىق رۋحى باسىڭقى. «ءبىز تاۋەلسىزبىز، ءسالت-داستۇرىمىز، تاريحىمىز جاڭعىرىپ جاتىر» دەپ، اتوي سالعانمەن ۇلتتىق رۋح اسقاقتامايدى. پاتشالىق رەسەيدىڭ زامانىنداعى ماڭگۇرتتىك ارتتا قالمادى، ونىڭ ەۋروپالىق جاڭا ءتۇرى بار. نوبۋو كودزيمانىڭ «ميۆا وتباسى» رومانىنىڭ كەيىپكەرلەرى ورتامىزدا جوق دەمەڭىز.

ءوزىنىڭ ۇلت رەتىندەگى رۋحاني بولمىسى ءبۇتىن ەلدىڭ عانا الەمدىك ارەناداعى بەدەلى بەكەم بولماق.

 شارافات جىلقىبايەۆا