تاۋدىڭ باۋرايىنداعى بۇلاقتار مەن قاينار كوزدەرى بىر-بىرىنە قوسىلىپ وزەنگە اينالادى. اناۋ الىستا جاتقان تاۋدى ايتپاعاندا اۋىلدىڭ ءار- ءار جەرىنەن قايناپ شىعىپ جاتقان سۋلاردىڭ جىلعالانىپ كەلىپ وزەن ارناسىنا قوسىلىپ جاتقانىن كورۋگە بولادى. اۋىلدى ەكىگە جارىپ اسىقپاي، ماڭعازدانا اعىپ جاتقان وزەننىڭ مولدىرلىگىنە بوتەن ادامنىڭ تاڭىرقاپ قارايتىنى بار. ال، تىرشىلىگىن وسى سۋدىڭ جاعاسىنا ساباقتاپ، تامىرىن وسى سۋدان نارلەندىرگەن اۋىلدىقتارعا ونىڭ مولدىرلىگى بىلىنبەيدى دە... قۇددى سۋ بىتكەننىڭ بارلىعى وسىنداي تۇپ-تۇنىق بولۋعا ءتيىس ىسپەتتى. جازدىڭ اعىل دا تەگىل اقتارىلىپ تۇسكەن جاڭبىرى جاۋعاندا عانا وزەن ازداپ سىر بەرەدى. وندا دا تابيعاتىنا ءتان تۇنىقتىعىن بولماشى تامشىعا بولا لايلاپ المايدى. تەك جاۋىن جاۋعان مەزەتتە وزەن جاعالاي قالساڭىز، بالىقتىڭ ءيىسىن سەزەر ەدىڭىز. انشەيىندە بار مەن جوعى بىلىنبەيتىن، بالالار ەرمەك ەتىپ اۋلاپ، قايتادان بوساتا قوياتىن بالىقتارعا جاۋىندى كۇنى وتتەگى جەتىسپەي قالادى. وسىلايشا ولار وزەننىڭ قۇشاعىنان تىسقا قاراي قاشقىسى كەلەدى. قاشىپ قايدا بارادى دەسەڭىزشى... تاڭدا مالىن ورىسكە ورگىزىپ، كەشتە كۇتىپ الاتىن اۋىلدىڭ بەيعام تىرلىگىنەن سۇلۋدىڭ كوز جاسىنداي ساف وزەن دە ەشقايدا قاشىپ كەتە الماسىن ابدەن تۇسىنگەن ىسپەتتى. تۇنىق وزەننىڭ اتى جوق. “نەگىزى وزەن دەگەن ۇلكەن بولادى، ءبىز كوز الدىمىزدا قاينارعا قاينار قوسىلىپ اعىپ جاتقان ارىقتى وزەن دەيمىز-اۋ” دەپ قويىپ جۇرە بەرەتىن اۋىلدىقتاردان ءسال جىراق ورنالاسقان جالعىز عانا تاۋ بار. بۇل اۋىلدىڭ بار مالى سول تاۋدىڭ جاعاسىنا جارماسادى. ونى دا مەنسىنبەي ءسوز ساباقتايتىندار از ەمەس. “تاۋ دەگەننىڭ جوتاسى، سىلەمى بولادى. بوكتەرى مەن بەلەسى بار بولۋى ءتيىس. ءانى اناۋ كوز ۇشىنداعى مايتوبە مەن سۋىقتوبەگە قاراشى. بۇلتپەن تالاسۋعا قاۋقارى بار. ال ءبىزدىڭ مىنا جالعىز شوقىنى تاۋ دەۋگە، ءتىپتى شوقى دەۋگە بولار ما ەكەن؟-”، دەپ شىرت تۇكىرىپ قويىپ، سول جالعىزدىڭ ءشوبىنىڭ باسىن شالىپ جۇرگەن مالىن قايتارىپ ءوتىپ بارا جاتاتىندارى... راسىندا دا دەگەرەس جالعىز عانا توبە بولاتىن. جالعىز بولعاندىقتان كوزىنەن ءموپ-مولدىر جاس شىعارىپ سولقىلداپ تۇرىپ جىلايتىن. اۋىلدىقتار ونىڭ وزىنە قاراعاندا كوزىنىڭ جاسىن جاقسى كورەتىن. دەگەرەستەن جىراقتاۋ، وزەنگە جاقىنداۋ ورنالاسقان اۋىلدىقتار ونىڭ جالعىزدىعىن ءبىر ساتكە دە سەزىنىپ كورمەگەن بولار. جىلاي-جىلاي جالىعىپ، ءبىر كۇنى كوزىنىڭ جاسىن تىيا قالسا، بۇل ايماقتا تىرشىلىكتىڭ تۇبەگەيلى توقتايتىنىن دا پارىقتاپ جاتقان ەشكىم جوق. جوق. دەگەستىڭ جالعىزدىعى كورگەن ادامنىڭ جانىن جابىرقاتپايدى. كوزىنىڭ جاسى ءبىر ساتكە دە توقتامايتىن توبە وزىنە جاقىنداعان ادامنىڭ بالاسىنا ايتپاعىنىڭ كوپ ەكەنىن اڭعارتادى. كوكتەم شىعا سالىسىمەن ونىڭ قارا تاسىنا قاۋلاپ وسەتىن جۋانىڭ ءجونى بولەك. جاۋىندى كوكتەمدە اپپاق گۇل اشقان توبىلعىنى كورسەڭىز عوي. جەردەگى نىساناسىن اسپاننان اڭدىعان اقيىقتىڭ اينالا ۇشىپ جۇرگەنىن دە بۇل ولكەنىڭ بالاسى تاڭسىق قىلمايدى. تاۋدىڭ ەتەگىنەن ۇشار باسىنا دەيىن جابىسقان قارا تاستاردىڭ قايبىرىندە باعزى زاماننان سىر شەرتەتىن تاڭبالى سۋرەتتەر بار. سەركەنى الدىعا سالىپ اۋىل قويىن وسىلاي قۋالاي ايداپ كەلگەن قارا بالانىڭ ءالى ۇيقىسى اشىلا قويماعان. كەنەت، كوزىنە تاستى ورمەلەپ بيىكتەپ شىعىپ بارا جاتقان اق ەشكىسى كورىندى. «اق ەشكى ءشوپتىڭ قۇنارى مەن ءدامدىسىن بىلەدى» دەدى دە ەتەكتەگى جالعىز قارا تاسقا جايعاسپاق نيەتتە الگىنىڭ ىستىق سۋىعىن بايقاماق بولىپ قولىمەن ۇستادى. قولىمەن ۇستاعان تۇسىنا كوز توقتاتىپ تۇرىپ قالدى. كۇن ءالى كوتەرىلمەگەندىكتەن تاس جىلي قويماپتى. ءبىراق قارا بالا تاسىڭ سۋىقتىعىنا تاڭ قالىپ تۇرعان جوق. اناۋ التىن تاپقانداي ءشوپتىڭ شۇرايلىسىنىڭ ءدامىن تاتۋعا لاقتارىن قاسىنا شاقىرىپ اۋرە بولىپ ءورىپ بارا جاتقان اق ەشكىنىڭ سۇلباسى تاستا تۇرعانى بالانى قايران قالدىردى. قۇداي-اۋ نە دەگەن ۇقساستىق. قارا بالا سۋرەتتى كىم سالعانى، نەمەن سالعانى تۋرالى ويلانىپ جاتپادى. سۋىق قارا تاسقا شاپانىن توسەپ وتىرا كەتتى. دەگەرەس قويناۋىنداعى قارا تاستىڭ سىرىنا ۇڭىلمەگەن بالا ءۇشىن تاعى دا ەگىلە ءتۇستى.
اينۇر تولەۋ
