الماتى قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى نۇرلان ءابدىروۆتىڭ الماتى قالاسىنىڭ جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋى ءوتتى.
ءىس-شارا دۇنيەجۇزىلىك سايلاۋ كۇنى قارساڭىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 35 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى. ديالوگ الاڭى رەتىندە بەلسەندى ءارى ىنتالى جاستاردى بىرىكتىرگەن «الەم» وقۋشىلاردىڭ يننوۆاسيالىق شىعارماشىلىق ورتالىعى تاڭدالدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قىزمەتى، سايلاۋ جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى، ەلەكتورالدىق زاڭنامانى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى، سونداي-اق قۇقىقتىق مادەنيەتتى ارتتىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ سايلاۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىس تۋرالى باياندادى.
سونداي-اق جاس سايلاۋشىلار كلۋبتارىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ەگەر 2022 جىلى مۇنداي كلۋب تەك ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى جانىنان قۇرىلعان بولسا، بۇگىندە جاستاردىڭ ءوز باستاماسىمەن جانە وسك ءتوراعاسىنىڭ قولداۋىمەن كلۋبتىق قوزعالىس بۇكىل ەلدى قامتىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا قازاقستان بويىنشا 248 جاس سايلاۋشىلار كلۋبى جۇمىس ىستەيدى، ونىڭ 9-ى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان جانە ولار 300-دەن استام بەلسەندى جاس ازاماتتى بىرىكتىرەدى.
وسك ءتوراعاسى اتاپ وتكەندەي، جاس سايلاۋشىلار كلۋبتارىنا قاتىسۋ تولىقتاي ەرىكتى نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى. جاستار بۇل قىزمەتكە سانالى تۇردە ارالاسىپ، سايلاۋ ۇدەرىستەرىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىن دامىتۋعا جانە دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋعا ناقتى ۇلەس قوسۋعا ۇمتىلادى.
سونىمەن قاتار، ورتسايلاۋكوم ءتوراعاسى جاستاردىڭ سايلاۋ جانە وكىلدى ورگاندارعا قاتىسۋىنىڭ ناقتى مىسالدارىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا، بۇگىندە اباي وبلىسى جاڭاسەمەي اۋدانىنا قاراستى ەرتىس اۋىلدىق وكرۋگىندە 26 جاستاعى ەڭ جاس اكىم قىزمەت اتقارۋدا. ءماسليحاتتاعى ەڭ جاس دەپۋتات - 23 جاستا (قوستاناي وبلىسى، قامىستى اۋدانى) بولسا، ال ماجىلىستەگى ەڭ جاس دەپۋتات - 28 جاستا.
اشىق ديالوگ فورماتى قاتىسۋشىلارعا وسك ءتوراعاسىنا سايلاۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا سۇراقتار قويۋعا مۇمكىندىك بەردى. ي.ۆ. پانفيلوۆ اتىنداعى №54 قازاقستان-رەسەي مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ليسەيىنىڭ پرەزيدەنتى امير النيازوۆ ازاماتتىق ۇستانىمدى قالىپتاستىرۋ جانە ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدىڭ سەنىمدىلىگى ماسەلەلەرىن كوتەردى. يمانجان سىزدىق سايلاۋ پروسەسىنە جاساندى ينتەللەكت پەن سيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ تاقىرىبىنا توقتالدى. امينا ابديلبەكوۆا جاستاردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋ اياسىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىن قوزعادى، ال الماتى قالاسى جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەسى اقجان ەركەنباي جاستار اۋديتورياسىنا ارنالعان «Tik-Tok» الەۋمەتتىك جەلىسىندە پاراقشا اشۋ جونىندە ۇسىنىس ءبىلدىردى.
بۇل تاقىرىپتاردى تالقىلاۋ كەزدەسۋ قاتىسۋشىلارىنىڭ جەكە ءسوز سويلەۋى ارقىلى جالعاسىن تاۋىپ، ولار جاس سايلاۋشىلار كلۋبتارىنداعى جۇمىس بارىسىندا جيناقتاعان پراكتيكالىق تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
«ءبىز بۇعان دەيىن ستۋدەنتتىك ۇجىمدارمەن جانە مەكتەپتەگى ءوزىن-وزى باسقارۋ ورگاندارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، «تەڭ تەڭىن وقىتادى» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەدىك. سايلاۋدىڭ نە ەكەنىن، نە ءۇشىن وتكىزىلەتىنىن جانە وعان قاتىسۋدىڭ نەلىكتەن ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىندىردىك. بيىل مەن جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنا قوسىلۋدى ءجون كوردىم - بۇل تاجىريبە پايدالى بولىپ شىقتى جانە ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋعا بولادى. وسك ءتوراعاسى اتاپ وتكەندەي، كلۋبتىڭ اعارتۋشىلىق قىزمەتىنە كەز كەلگەن ادام قوسىلا الادى. مەنىڭ جەكە ۇلگىم دوستارىمدى دا قىزىقتىردى، بۇگىندە ءبىز جاڭا يدەيالاردى بىرگە تالقىلاپ ءجۇرمىز»، - دەپ اتاپ ءوتتى كەزدەسۋ قاتىسۋشىسى جەكسەن گۇلناز.
ءوز ۇستانىمىن اۋەزوۆ اۋداندىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى جانىنداعى جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەسى ماحانبەت باۋىرجان ءسابيت ۇلى دا ءبىلدىردى:
«مەن ءۇشىن جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنا قاتىسۋ - ەڭ الدىمەن جاستار اراسىندا سايلاۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىندىرۋگە، ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى، قۇقىقتىق ساۋاتتىلىق پەن ەلەكتورالدىق مادەنيەتتى دامىتۋعا جاۋاپكەرشىلىك الۋ دەگەن ءسوز. بۇل سونداي-اق جاستاردىڭ سايلاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءوز باستامالارىمدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الداعى ۋاقىتتا جوبالارمەن بەلسەندى اينالىسىپ، كەزدەسۋلەر، ينتەراكتيۆتى دارىستەر مەن تاقىرىپتىق كۆەستتەر ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن. ماقساتىم - سايلاۋ ۇدەرىسىن ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار ءۇشىن تۇسىنىكتى ءارى جاقىن ەتۋ».
جاستاردىڭ بەلسەندى ۇستانىمى تەك سوزبەن ەمەس، ناقتى ىس-ارەكەتپەن دە كورىنىس تابۋدا. مۇنى ەلەكتورالدىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەرگە ارنالعان ءداستۇرلى ونلاين-ساۋالنامانىڭ ناتيجەلەرى ناقتىلاي ءتۇستى. اتالعان ساۋالناماعا جاس سايلاۋشىلار كلۋبتارىنىڭ 190-نان استام مۇشەسى قاتىستى.
جاس سايلاۋشىلار سايلاۋ جانە رەفەرەندۋمداردى بايقاۋ جونىندەگى ەقىۇ/دياقب ميسسيالارىنىڭ ۇسىنىمدارىن قوسا العاندا، ەلەكتورالدىق سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرلەردى انىقتاۋعا باعىتتالعان ونلاين-ساۋالناماعا جوعارى قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
ساۋالنامانىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى:
رەسپوندەنتتەردىڭ 77%-ى پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ بولعانىن قولدايدى؛
رەسپوندەنتتەردىڭ 49،8%-ى قاعاز بيۋللەتەندەر ارقىلى ءداستۇرلى داۋىس بەرۋ ءتاسىلىن ءجون كورەدى؛
رەسپوندەنتتەردىڭ 39%-ى سوت شەشىمىمەن ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىلعان ازاماتتار داۋىس بەرۋگە قاتىسپاۋى ءتيىس دەپ سانايدى؛
رەسپوندەنتتەردىڭ 43،7%-ى سوتتالعان ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن شەكتەۋدى قولدايدى؛
رەسپوندەنتتەردىڭ 62%-ى سايلاۋ تۋرالى اقپاراتتى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى الادى.
پىكىرتالاسقا بەلسەندى اتسالىسقان قاتىسۋشىلارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ
30 جىلدىعىنا وراي جارىق كورگەن سايلاۋ تاقىرىبىنداعى عىلىمي باسىلىمدار تابىستالدى.
ءوز كەزەگىندە جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ وكىلدەرى الداعى ەلەكتورالدىق ناۋقاندار كەزەڭىندە، ەڭ الدىمەن العاش رەت داۋىس بەرەتىن ازاماتتار اراسىندا اعارتۋشىلىق جۇمىستى كۇشەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارىن اتاپ ءوتتى. وسى ماقساتتا مەكتەپ، ستۋدەنتتىك جانە ەڭبەك ۇجىمدارىمەن بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىل جۇرگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جۇمىس داۋىس بەرۋ ساتىنە دەيىن جاستاردىڭ سايلاۋ ءراسىمى مەن ونىڭ ماڭىزى جونىندە سۇراقتارى قالماۋىنا باعىتتالعان.
كەزدەسۋ مازمۇندى ءارى پايدالى ءوتتى. قاتىسۋشىلار سايلاۋ مەن سايلاۋ قۇقىعى تۋرالى بىلىمدەرىن كەڭەيتىپ قانا قويماي، الىنعان اقپاراتتى ءىس جۇزىندە قالاي قولدانۋعا بولاتىنىن دا ءتۇسىندى.