شقو-نىڭ شىعارماشىل-عىلىمي جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى وكىلدەرى كونستيتۋسيالىق رەفورمانى قولدادى
 
وسكەمەندەگى جوعارى وقۋ ورنىندا جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى تالقىلاندى
 
 
وسكەمەن قالاسىندا سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىندە «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليسياسى وكىلدەرى شىعارماشىل-عىلىمي جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرىمەن، سونىمەن قاتار جاستارمەن كەزدەستى.
دەلەگاسيانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالايەۆا باستاپ باردى. كەزدەسۋگە ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ۇلىقبەك تۇماشينوۆ پەن سەرگەي پونوماريەۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراسياسىنىڭ ءتوراعاسى ساتىبالدى داۋلەتالين، «ەۋرازيا» ءبىرىنشى ارناسىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى پولينا شيمانسكايا، س. امانجولوۆ اتىنداعى شقۋ باسقارما ءتوراعاسى – رەكتورى مۇحتار تولەگەن جانە باسقالارى قاتىستى.
جيىن جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنا جانە 15 ناۋرىزدا وتەتىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا ارنالدى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاڭا اتا زاڭ جەكەلەگەن وزگەرىستەردى ەمەس، ەلىمىزدىڭ ودان ءارى دامۋ جولىن ستراتەگيالىق تۇرعىدا ايقىندايتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن ءبىز جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىن تالقىلاي وتىرىپ، تەك تۇزەتۋلەر جايىندا ايتىپ وتىرعان جوقپىز. بىرەۋلەر ايتقانداي، ەسكىنى جاڭامەن الماستىرىپ جاتقان دا جوقپىز. قانداي دا ءبىر قۇقىقتىق نەمەسە مورالدىق قۇندىلىقتاردىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى دا پىكىر تالاستىرىپ وتىرعانىمىز جوق. بىرىنشىدەن، اڭگىمە – ەل دامۋىنىڭ باعىتىن تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن اۋقىمدى وزگەرىستەر تۋرالى. ەكىنشىدەن، تاۋەلسىزدىگىمىزدى ەڭ بيىك قۇندىلىق رەتىندە ايقىندايتىن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ماڭگىلىگى جايىندا ءسوز بولىپ وتىر. ەندى ءبىز ونى جاي عانا قاستەرلەپ قويماي، نىق ءارى سەنىمدى تۇردە قورعايمىز. ۇشىنشىدەن، جان-دۇنيەسى تازا، ءوي-ورىسى جوعارى، الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتى قازاقستاندىق جاڭا بۋىن تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى سيفرلىق داۋىردە عىلىم، مادەنيەت جانە يننوۆاسيا قۇندىلىقتارىمەن نىعايا تۇسەدى. سونىمەن قاتار، ۇلتتىڭ قازىرگى جاھاندىق دامۋداعى ورنى مەن ءرولىن قايتا پايىمداۋ ماڭىزدى. بۇل تاعدىرشەشتى كەزەڭ حالقىمىزدىڭ مىڭجىلدىق تاريحىنداعى ساباقتاستىقتى ساقتاپ، جاڭا داۋىرگە جول اشادى»، – دەدى ايدا بالايەۆا.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى پرەزيدەنتتىڭ جۇيەلى ءارى جان-جاقتى ويلاستىرعان باستامالارىنان تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جاڭا كونستيتۋسيانىڭ تۇجىرىمداماسى پرەزيدەنتتىڭ «ادال ازامات»، «زاڭ مەن ءتارتىپ»، «تازا قازاقستان» سياقتى تۇجىرىمدامالاردان تۇرادى. سوندىقتان قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن ەلدىڭ اتا زاڭىنىڭ باستى اۆتورى دەپ اتاۋعا تولىق نەگىز بار. مەملەكەت باسشىسى حالىقتان تۇسكەن ءاربىر ۇسىنىستى جەكە ءوزى قاراپ، سىن-ەسكەرتپەلەردى دە نازاردان تىس قالدىرماي، جان-جاقتى سارالاپ وتىردى. سول سەبەپتى كونستيتۋسياداعى كوپتەگەن قاعيداتتى وزگەرىستەر ونىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنىپ، كونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ا.بالايەۆا.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى اۋقىمدى قوعامدىق ديالوگتىڭ ناتيجەسى ەكەنىن، ازاماتتار مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ ۇسىنىستارىنا سۇيەنە وتىرىپ ازىرلەنگەنىن ايتتى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى – اۋقىمدى، اشىق جانە شىنايى بۇكىلحالىقتىق جۇمىستىڭ ناتيجەسى. ەلدىڭ اتا زاڭى ازاماتتاردىڭ، ساياسي پارتيالاردىڭ، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، عىلىمي جانە ساراپشىلىق قاۋىمداستىقتىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلىپ ازىرلەندى»، – دەدى ول.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلارعا جوباداعى ءبىرقاتار ينستيتۋسيونالدىق جاڭالىقتار، سونىڭ ىشىندە قوعامدىق قاتىسۋ تەتىكتەرى مەن باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعى ماسەلەلەرى ءتۇسىندىرىلدى. ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ۇلىقبەك تۇماشينوۆ ءبىرقاتار ينستيتۋتتاردىڭ تاريحي ساباقتاستىعىنا جانە بيلىك ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىنە توقتالدى.
«قۇرىلتاي» اتاۋى – عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن تاريحي ۇعىم. حالقىمىزدا مۇنداي كەڭەسۋ، كەلىسۋ ءداستۇرى ەرتەدەن بار. ۆيسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىنا قاتىستى ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلدى. الايدا بۇل تاجىريبە كوپتەگەن مەملەكەتتەرگە ءتان. بىزدە بۇل ينستيتۋت جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالادى. «قۇرىلتاي» قالىپتاسقاننان كەيىن پرەزيدەنت كانديداتۋرا ۇسىنادى، دەپۋتاتتار ونى داۋىس بەرۋ ارقىلى قولدايدى. ۆيسە-پرەزيدەنت جەكەلەگەن باعىتتاردا، سونىڭ ىشىندە حالىقارالىق بايلانىستار مەن كەلىسسوزدەردە جۇمىس ىستەيدى، ال توتەنشە جاعدايدا بيلىك ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتىپ، بەلگىلەنگەن مەرزىمدە سايلاۋدى ۇيىمداستىرادى»، – دەدى دەپۋتات.
ۋنيۆەرسيتەت الاڭىندا ادامي كاپيتال تاقىرىبىنا جانە وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم ەكونوميكاسىنداعى رولىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. «س. امانجولوۆ اتىنداعى شقۋ» باسقارما ءتوراعاسى – رەكتورى مۇحتار تولەگەن كونستيتۋسيادا ادام دامۋىن نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىنداۋ تەحنولوگيالىق دامۋ مەن وڭىرلەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ سەكىلدى زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلەدى
«2026 جىلعى كونستيتۋسيالىق رەفورما – بۇل جاي عانا نورمالاردى جاڭارتۋ ەمەس. بۇل ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ يدەياسىمەن ۇندەسەتىن، بيلىكتىڭ قوعام الدىنداعى اشىقتىعى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن نىعايتاتىن ينستيتۋسيونالدىق جاڭعىرۋ. كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ باسىمدىعىن بەكىتۋ – ەلدىڭ ستراتەگيالىق تاڭداۋى. قازىرگى كەزەڭدە ءبىلىم مەن عىلىم ەلدىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋى مەن تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىگىن ايقىندايتىن شەشۋشى سالا رەتىندە قاراستىرىلادى»، – دەدى رەكتور.
پىكىرتالاس بارىسىندا قاتىسۋشىلار قۇجات ەلدىڭ بولاشاعىنا ايقىن باعدار بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماتىندە ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا، ءبىلىم مەن عىلىمعا، يننوۆاسيالارعا، ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىككە جانە كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى مىندەتتەرگە ەرەكشە ءمان بەرىلگەنى ايتىلدى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىق سۇراقتارىنا تولىق جاۋاپ بەرىلدى.