ەلباسى ۇدايى ۇكىمەتتەن الەۋمەتتىك سالاعا بەكەم بولۋدى تالاپ ەتىپ كەلەدى. وسى سالانىڭ بيلىك نازارىنان تىس قالماۋى قاتاڭ جۇكتەلىپ، جىل سايىنعى جولداۋلاردا الەۋمەتتىك باسىمدىقتار تۋرالى اۋقىمدى تاپسىرمالار الدىعا قويىلىپ تا ءجۇر. باسقاسىن بىلاي قويىپ، جاقىندا عانا پارلامەنت قابىلداعان 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 40 پايىزى وسى سالانى قامتيتىنىن ەسكە الساق تا بارشاما جايتتى اڭعاراتىندايمىز. دەگەنمەن، الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن شارالارعا كوڭىلى تولمايتىنىن مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ 11 قازانداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا دا ايتىپ قالىپ ەدى. وسىعان وراي جاقىندا ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە دەنساۋلىق، ءبىلىم جانە عىلىم، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ باسشىلارى ءاربىر سالاداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىن بايانداعان بولاتىن. توقتالا كەتەتىن جايت، ءدال وسى ءداستۇرلى بريفينگكە مينيسترلەر عانا ەمەس، ۇكىمەتتەگى وسى سالانىڭ ۇيلەستىرۋشىسى ۆيسە-پرەمەر ەربول ورىنبايەۆ تا قاتىستى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنبايەۆ ۇسىنعان مالىمەتتەرگە ۇڭىلسەك، ەلدىڭ بۇگىنگى الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيى دە، تۇرمىس-تىرشىلىگى دە قالىپتى. ءتىپتى، الەم ەلدەرىنىڭ ءقايسىبىر جاعدايلارىمەن سالىستىرساق، قازاقستانداعى احۋال اناعۇرلىم. ايتالىق، داعدارىستىڭ دەگبىرىنە قاراماستان قازاقستانداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى دە تومەندەي تۇسكەن. ءسويتىپ، جەر جاھاندا جۇمىسسىزدىقتىڭ جاعىمسىز قۇبىلىسى جاعادان الىپ جاتقاندا، قازاقستان ءوزىنىڭ باستى كورسەتكىشىن ۋىستا ۇستاپتى. تاعى ايتالىق، اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قازاقستانداعى جالپى ىشكى ءونىم ناقتى ماندە 5،8 پايىزعا وسكەن. مىسالى، 2012 جىلى جان باسىنا شاققانداعى جالپى ىشكى ءونىم 12 مىڭ اقش دوللارىن قۇراسا، بيىلعى جىلى بۇل كورسەتكىش 13 مىڭ 326 اقش دوللارىنا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. ال، دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمەتى بويىنشا، قازاقستان 2011 جىلى تابىسى ورتاشا دەڭگەيدەن تابىسى جوعارى ەلدەردىڭ قاتارىنا ەنىپ، بۇگىندە تۇركيا، برازيليا، مالايزيا سەكىلدى ەلدەرمەن تەرەزەسىن تەڭەستىرگەن، الەۋمەتتىك باعىتتاعى ءوزىنىڭ كورسەتكىشتەرىن نىعايتىپ، پوزيسياسىن ارتتىرا تۇسكەن. دەگەنمەن، بۇل ەلدەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ەش جەڭىلدەتپەسى انىق.
ۇكىمەت دەموگرافيالىق دۇمپۋدەن نەگە ۇركەدى؟
حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىنىڭ جاقسارعانىن ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىمەن دە سالىستىرىپ قاراۋعا بولادى. ماسەلەن، ۆيسە-پرەمەر ەربول ورىنبايەۆ 2013 جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ جاسى 70،3 جىلدى قۇرايتىنىن بولجايدى. 2012 جىلى ەلىمىزدەگى بۇل كورسەتكىش 69،6 جىلدى قۇراعان ەكەن. ۇكىمەت باسشىسى ورىنباسارىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، بۇگىندە ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ كورسەتشى تۇرعىسىندا كەڭەستىك كەزەڭدەگى دەڭگەيدەن اسىپ ءتۇسىپتى. «بىزدە ءومىر ءسۇرۋدىڭ ەڭ جوعارى ورتاشا ۇزاقتىعى 1974 جىلى 68،3 جىل بولعان ەدى. كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ 63 جاسقا دەيىن تومەندەۋى بايقالدى. ياعني، سوڭعى جىلدارى ءبىز ونى قالپىنا كەلتىرىپ قانا قويماي، تاريحي جوعارى كورسەتكىشتەن اسىپ تۇستىك»، - دەدى ەربول ورىنبايەۆ. تۇيىندەي ايتساق، بۇل كورسەتكىش ەلدەگى ءومىر ءسۇرۋدىڭ الەۋمەتتىك ساپاسىن كورسەتۋدە. الايدا بۇل باعىتتا ءالى دە ءجىتى نازاردى قاجەت ەتەتىن جۇمىستار بارشىلىق. بۇل قانداي جۇمىستار؟ ەڭ ءبىرىنشى ماسەلە – ۋربانيزاسيا. بۇل رەتتە ۆيسە-پرەمەر 20 جىلدان كەيىن قازاقستان قالالارىندا حالىقتىڭ 65 پايىزى ءومىر سۇرەتىنىن العا تارتادى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، قازىرگى كەزدە قالالاردا 9،4 ميلليون ادام تۇرىپ جاتىر ءارى بۇل ەل حالقىنىڭ 55 پايىزىن قامتىپ وتىر. الداعى 20 جىلدا ۋربانيزاسيا تاعى 10 پايىزعا ارتادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇدان بولەك، ەربول ورىنبايەۆ قازاقستان بويىنشا ۋربانيزاسيا دەڭگەيى بىركەلكى ەمەس ەكەندىگىن دە قاپەرگە سالادى. ياعني، كەيبىر وڭىرلەردە حالىقتىڭ قالالىق جەرگە اعىلۋ كورسەتكىشى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ تۇر. بۇل تۇرعىدا ءبىرىنشى ورىنداردا استانا، الماتى قالالارى، وڭتۇستىك قازاقستان مەن الماتى وبلىستارى تۇر. سونىمەن قاتار حالىق سانى تومەندەپ كەلە جاتقان وڭىرلەر دە بارشىلىق ەكەن. «2005 جىلدان بەرى قازاقستاندا بالا تۋۋ كورسەتكىشى جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ كەلەدى. ساراپشىلاردىڭ مالىمەتىنە سايكەس، ونداي ءۇردىس 2016 جىلعا دەيىن جالعاسپاق. بالكىم، ودان كەيىن دە توقتامايدى. ماسەلەن، 2004 جىلدا 270 مىڭ ادام تۋسا، 2005 جىلى بۇل كورسەتكىش بىردەن 279 مىڭعا ءوستى. 2006 جىلى – 302 مىڭ، 2007 جىلى – 322 مىڭ بالا بولىپ كەتە بەرەدى. 2011 جىلدا 372 مىڭ بالا دۇنيەگە كەلدى. بۇل كورسەتكىش ءقازىر دە ساقتالىپ وتىر»، - دەيدى ەربول ورىنبايەۆ. البەتتە، دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ اسا ماڭىزدى. ويتكەنى، قازاقستاننىڭ باسقا ەمەس تەك ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن حالىق سانىنىڭ ەڭ كەمى 20 ملن. ادام بولعانى قۇپتالاتىنى تاعى بار. دەگەنمەن، ۇكىمەت بۇل ۇدەرىسكە ۇركە قارايتىنداي. مىسالى، ۆيسە-پرەمەر بۇگىنگى تۋۋ كورسەتكiشiنiڭ ارتىپ جاتقانىن ەسەپكە الا وتىرىپ، كەلەشەكتە ەڭبەك نارىعىندا پروبلەما تۋىنداماۋدىڭ الدىن الۋ قاجەتتىگىن دە ەسكە سالادى. «2004-2005 جىلدارى دۇنيەگە كەلگەندەر قازiر 8-9 جاس شاماسىندا. بۇل «بالاپان» باعلارلاماسى، مەكتەپكە دەيىنگi بiلiم بەرۋ باعلارلاماسىنا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باعدارلامالارعا دەگەن سۇرانىستى تۋدىراتىندار. وسى باعىتتاعى ماسەلەلەر ءبىراز بارشىلىق جانە ول ۇكiمەتتiڭ باسىمدىق بەرىپ وتىرعان سالاسى بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار، مۇنىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. بۇگىندە ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتى جاعداي قالىپتاسقان. ويتكەنى، 1993-2004 جىلدارى ارالىعىندا قازاقستاندا داعدارىس بولىپ، بالا تۋۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەتكەنى بەلگىلى. الايدا كەيىن تۋعان بالالار 2023 جىلدارى ەڭبەككە ناعىز ارالاساتىن جاسىنا كەلەدى. سول كەزدە ولار ءبىراز قيىندىقتار تۋعىزۋى ابدەن مۇمكىن . ءبىر سوزبەن ايتقاندا قازiرگi «بەبي-بۋم» تولقىنى 2023-2024 جىلدارى ەڭبەك نارىعىندا پروبلەما تۋىنداتۋى ابدەن ىقتيمال»، - دەيدi ەربول ورىنبايەۆ.
البەتتە، بولاشاقتى قولمەن قويعانداي ايتۋ قيىن. دەگەمەن، بولجامنىڭ دا، باعداردىڭ دا بولعانى ابزالىراق. ەندەشە، ۇكىمەت تە بۇگىنگىدەي جاعىمدى ۇدەرىسكە قاتىستى كەلەشەكتىڭ جايلى جاۋاپتارىن جاساۋعا قازىردەن قامدانىپ، كىرىسكەنى قاجەت.
مينيستر ەمحانالارداعى ۇزىن-سونار كەزەكپەن بەل شەشە كۇرەسپەك
بريفينگ بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جاۋاپتى مينيستر ساليدات قايىربەكوۆا دا «بەبي-بۋم» ۇدەرىسىنىڭ جاعىمدى تۇسىن قۋاتتاپ شىقتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا قازاقستانداعى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن ساقتاۋ بويىنشا اتقارىلعان شارالار ءوزىنىڭ ءتيىمدى ناتيجەلەرىن تانىتا باستاعان. ماسەلەن، سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە انا ءولىمى 3 ەسە ازايسا، بالا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى 25 پايىزعا تومەندەگەن. ەڭ باستىسى، بۇل جاعداي تۇراقتى تۇردە ساقتالىپ كەلەدى. دەمەك، قولعا الىنعان ءىس-شارالاردىڭ ناقتى ناتيجەسى بار. بۇدان باسقا، جۇرەك-قان تامىرى جۇيەسى مەن ونكولوگيالىق اۋرۋ-سىرقاتتاردان بولاتىن قايعىلى وقيعالار دا ءبىرشاما ازايىپتى. ال تەگىن دارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى ارنايى ەلەكتروندى جۇيە ارقىلى جۇرگىزىلەدى. مينيستر ساليدات قايىربەكوۆا العا تارتقان مالىمەتتەرگە ۇڭىلسەك، قازاقستاندىق دارىگەرلەر تاۋلىگىنە 2 مىڭ وتا جاسايدى ەكەن. ونىڭ ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق وتالار جاساۋعا دا وتاندىق دارىگەرلەر كەڭىنەن ماشىقتانىپ جاتقانى بۇقاراعا دا جاقىن تانىس. سونىمەن قاتار ءمينيستردىڭ اتاپ وتۋىنشە، قازاقستاندا جەدەل جاردەم قىزمەتتەرى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە 18 مىڭنان استام شاقىرتۋلارعا قىزمەت كورسەتەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كورسەتكىشتەر كوڭىل كونشىتكەنىمەن، كەلەڭسىز جايتتار دا بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى ەمحانالارداعى ۇزىن-سونار كەزەك. بۇل ءبىرازدان وزەكتى اڭگىمەگە اينالىپ جۇرگەن ماسەلە. بريفينگ بارىسىندا مينيستر ساليدات قايىربەكوۆا وسى پروبلەماعا دا كەڭىنەن توقتالدى. «بۇعان قاتىستى بۇگىنگى كۇنى ارنايى رەگلامەنت بار. حالىقتىڭ ورنالاسۋ تىعىزدىعى، ەمحانالارعا بارۋ جيىلىگى بىلگىلى ءبىر رەگيستراتورعا تىركەلگەن. شۇعىل تۇردە اۋرۋحاناعا جەتكىزىلگەن ناۋقاستىڭ جوسپار بويىنشا قارالۋعا كەلگەن ازاماتتارمەن ءبىر كەزەكتە وتىرۋىنا جول بەرىلمەۋى ءتيىس»، - دەپ تولىقتىردى مينيستر. بۇعان قوسا، دارىگەر قارالۋىنا كەزەككە ەلەكتروندىق تۇردە تۇرۋ جانە ونى ۇيگە شاقىرتا الۋ مۇمكىندىكتەرى دە قاراستىرىلعان.
«بىرتىندەپ ەمحانالارداعى كەزەكتەر قىسقارا باستايدى. ەڭ باستىسى وعان قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ قاجەت. سوندىقتان «350 ەمحانا مەن سۆا» جوباسى اياسىندا بۇل ءىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەنىڭشە، بولاشاقتا ءبىز كەزەك ماسەلەسىنەن دە ايىرىلامىز. ءبىراق ول ءۇشىن ەمحانالاردىڭ كوپتەپ سالۋ قاجەتتىگىن ۇمىتپاعان ءجون »، - دەيدى س. قايىربەكوۆا.
ەكىنشى ءبىر كەلەڭسىز ماسەلە – ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديسينا ۇيىمدارىنداعى قىمبات قۇرال-جابدىقتاردىڭ 130 ءتۇرىنىڭ ىسكە قوسىلماي تۇرعاندىعىن انىقتاعان. ۆەدومستۆو باسشىسى ساليدات قايىربەكوۆانىڭ اتاپ وتۋىنشە، ەلىمىزدەگى بارلىق مەديسينا ۇيىمدارىنا اتالعان باعىتتا ارنايى تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ءبىراز جايتتىڭ بەتى اشىلىپتى. «بىزدەر قۇرال-جابدىقتاردىڭ 130 ءتۇرى بويىنشا فاكتىنى انىقتادىق. ماتەريالداردى باس پروكۋراتۋراعا جىبەردىك. ساتىپ الىنعان قىمبات قۇرال-جابدىقتاردىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعاندىعىنا مۇددەلىمىز»، - دەدى مينيستر. ونىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. اتاپ ايتقاندا، كەي جاعدايدا اتالعان اپپاراتتارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن ماماندار جوق بولسا، كەيدە ەمدەلەتىن ناۋقاستاردىڭ از بولۋىنا قاراماستان قىمبات قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنعان. ال، بۇل ورىن العان پروبلەمالاردى جويۋ ءۇشىن مينيسترلىك مەديسينالىق قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋ جۇيەسىن قايتا قالىپتاستىردى. سونىمەن قاتار مەديسينا ۇيىمدارى باس دارىگەرلەرىنەن كەلگەن وتىنىمدەردىڭ بارلىعىنا دا ساراپتاما جۇرگىزىلەدى.
ءبىلىم ءمينيسترى «e-learning» باعدارلاماسى ءتيىمدى جۇرگەندە عانا قاراجات بولەدى
سوڭعى ۋاقىتتا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ باسىنان «قارا بۇلت» ءۇيىرىلىپ ءجۇر. بۇرىنعى مينيستر قىزمەتتەن كەتىسىمەن ءبىلىم سالاسىنداعى بىلىقتار، ونداعى جەمقورلىققا جول بەرگەن قۇبىلىستار دا ارشىلا باستاعانداي. ال تىزگىندى قولعا العان جاڭا مينيستر اسلان ءسارىنجىپوۆ ءبىلىم سالاسىنداعى رەفورمالارعا تىڭ كوزقاراس تانىتۋمەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. دەگەنمەن، قازىرگى مينيسترگە ەڭ الدىمەن ءبىلىم سالاسىنداعى بۇگىنگە دەيىنگى قوردالانعان ماسەلەلەردى تازارتىپ الۋ ەڭ ءبىرىنشى قاجەتتىلىك سەكىلدى كورىنەدى. سونىڭ ءبىرى دەپۋتاتتار تاراپىنان دا سىن نىسانىنا ىلىگىپ جۇرگەن «e-learning» باعدارلاماسى. بريفينگتە ءبىلىم ءمينيسترى دە وسىعان سالماق سالا اڭگىمەلەدى. «ءبىز وسى باعىتتا «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» اق-مەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىز، بۇل پروبلەمانى جويۋ ماسەلەسىن توتەسىنەن قويدىق. وسىناۋ شارالارعا 2011 جىلى 1،5 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ، 44 مەكتەپكە ەلەكتروندىق وقىتۋ جۇيەسى قوسىلعان بولاتىن. 2012 جىلدا 12 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ول كەزدە 500-دەن استام مەكتەپتەردە اتالعان جۇيە ىسكە قوسىلۋى ءتيىس بولعان. ءبىراق 500 مەكتەپتىڭ ىشىندە 50-دەن استام وقۋ ورنىندا جۇيە دۇرىس جۇمىس ىستەمەدى. ال 2013 جىلى «e-learning» باعدارلاماسى اياسىندا 15 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن 5 ملرد. تەڭگەسى اۆانس رەتىندە تولەندى. ءقازىر بۇل جۇيەنىڭ دۇرىس ىستەمەۋىنە بايلانىستى كوپتەگەن مەكتەپتەردەن ارىز-شاعىمدار ءتۇسىپ جاتىر. سوندىقتان 578 مەكتەپتە ەلەكتروندىق وقىتۋدىڭ باعدارلاماسى ءتيىستى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەگەن جاعدايدا، سونداي-اق مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار وسى جۇيەنى تولىق پايدالانعان كەزدە، ءبىز قالعان 10 ملرد. تەڭگەنى اۋدارىپ بەرەتىن بولامىز»، دەپ اشىعىن ايتتى مينيستر ا. ءسارىنجىپوۆ. مينيستر بۇل رەتتە ەلەكتروندىق وقىتۋ جۇيەسىنىڭ بالالارعا قاجەت تۇستارىنا تاپتىشتەپ توقتالىپ، دەگەنمەن ونداي وقىتۋ ناقتى تيىمدىلىك تانىتقاندا عانا قارجى بولىنەتىنىن اڭعارتتى.
جۇمىسشى جالاقىسىنداعى سايكەسسىزدىك ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قاتايادى
الەۋمەتتىك بلوكتىڭ ىشىندەگى ماڭىزدى ءبىر باعىتى ەڭبەك ءھام حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسى. وسىعان وراي، تامارا دۇيسەنوۆا حانىم «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنىڭ جاي-جاپسارىن اڭگىمەلەگەن بولاتىن. نەگىزىنەن اۋىل ازاماتتارىن، سونىڭ ىشىندە اۋىل جاستارىن جۇمىسپەن قامتۋدى كوزدەيتىن باعدارلاما تۋرالى مينيستر حانىم اۋىز تولتىرىپ اڭگىمە ايتقانىمەن، بۇعان دەيىنگى بريفينگتەردە حالىق قالاۋلىلارى وسى ءبىر تۇستى تالاي سىنعا العان.
دەگەنمەن، رەسمي ورگاننىڭ ستاتيستيكاسىنا دا كوز جۇگىرتسەك. باعدارلامانىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن 256 مىڭنان استام ادامدىڭ جارتىسى – جاستار. «دەمەك، ءبىز نەگىزگى ماقساتقا ساي جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ارينە، جەرگىلىكتى جەردە باعدارلاما تولىققاندى ىسكە اسپاي جاتادى. ءبىز ونى دا بىلەمىز، مويىندايمىز. سەبەبى اۋىل حالقى كوپ جاعدايدا بارلىق قولداۋ شارالارى تۋراسىندا بىلە بەرمەيدى. سوندىقتان ءبىز، ەڭ الدىمەن، جەرگىلىكتى اكىمدەر مەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ ماماندارىن وقىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. سوسىن ولار ءبارىن حالىققا جەتكىزەتىن بولادى. ءقازىردىڭ وزىندە بۇل جۇمىس باستالىپ كەتكەن»، دەيدى تامارا دۇيسەنوۆا. جالپى، «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ 51،7 پايىزى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. «اعىمداعى جىلدىڭ 1-شi شiلدەسiنەن باستاپ iسكە اسىرىلىپ جاتقان «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» قاتىسۋشىلارىنىڭ 63%-ى جۇمىسسىزدار، 30%-ى ءوزiءن-وزi جۇمىسپەن قامتىعاندار، 6%-ى الەۋمەتتiك تۇرعىدان العاندا از قامتىلعاندار، ال 1%-عا جۋىعى جالدامالى جۇمىسشىلار بولىپ تابىلادى»، - دەدi مينيستر تامارا دۇيسەنوۆا.
وسى سالاداعى تۇيتكىلدى دۇنيەنىڭ ءبىرى جالاقىداعى سايكەسسىزدىك. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا، اعىمداعى جىلى ەڭبەك ينسپەكسياسى باس پروكۋراتۋرامەن بىرلەسىپ، 70 ۇيىمدا تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. ناتيجەسىندە جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك ماماندار اراسىنداعى ەڭبەكاقى تولەۋدە سايكەسسىزدىكتەر انىقتالعان. «قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ءۇشىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق كودەكستەردىڭ جوبالارىندا جالاقىداعى سايكەسسىزدىككە قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ جاڭا نورماسى ەنگىزىلۋدە. جوبالار ءماجىلىس قاراۋىندا. ياعني، اتالعان نورماعا سايكەس، بىردەي جۇمىسى ءۇشىن بىردەي جالاقى الۋداعى جۇمىسشى قۇقىعىنىڭ بۇزىلعانى ءۇشىن اكىمشىلىك، سونىمەن قاتار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلادى»، - دەدى ت.دۇيسەنوۆا. جالپى ەڭبەك ينسپەكتورلارى ەلىمىزدىڭ جىل باسىنان بەرى ۆەدومستۆونىڭ ەڭبەك ينسپەكتورلارى 650 ۇيىمنىڭ 44 مىڭ جۇمىسشى الدىنداعى بەرەشەگى 3،7 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ وتىرعاندىعىن انىقتاعان. «قارجى، ادىلەت مينيسترلىكتەرىنىڭ، باس پروكۋراتۋرانىڭ جانە وبلىس اكىمدەرى جانىنداعى داعدارىسقا قارسى شتابتاردىڭ بىرلەسكەن جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا 35 مىڭ جۇمىسشى الدىنداعى 2،7 ملرد. تەڭگە كولەمىندەگى قارىز جويىلدى»، - دەدى مينيستر.
ايتا كەتەرلىگى، اعىمداعى جىلدىڭ 15 قاراشاسىنداعى جاعداي بويىنشا 83 كاسىپورىننىڭ جۇمىسشىلار الدىنداعى قارىزى 985 ملن. تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
دەرەككوز: بي-نيۋس
