Qazaq – qashannan jaýynger halyq. Qaısarlyq ıesi. Qanda bar osy qasıet qazaqtyń balasyna áli kúnge tynyshtyq tapqyzbaıdy. Biri palýan, biri boksshy degendeı sportyń jekpe-jek túrleriniń qaı-qaısysynan bolmasyn ozyq shyǵyp júr. Qazaqtyń osy bir uly qasıetin álemge pash etip, tórtkúl dúnıeni moıyndatyp júrgen batyr uldarymyz da jeterlik. Sondaı uldarymyzdyń biri – biz sóz etkeli otyrǵan Qytaıdaǵy qazaq qandastarymyzdyń arasynan shyqqan kásipqoı boksshy Asqat Qýanyshuly. Kásipqoı boksshy arǵy bettegi qazaq arasynda kúnnen-kúnge zor bedel ıelenýde. Ár kezdesýde bar qazaq bir qazaq bolyp taqymyn qysyp, jankúıerlik tanytady. Ár báıgeden oralǵanda Úrimjilik atqa miner azamattar at mingizip, shapan jaýyp, laıyqty syı-qurmetin jasaýda. Qazaq halqynyń atyn shyǵaryp júrgen baýyrymyz, Qanat Islamdaı jumyr judyryqty aǵalarynyń jolyn qýǵan Asqat «Qamshy» aqparattyq portalyna óz jeńisterimen bólisip, suhbat berdi:
- Asqat, biz seni eń áýeli osy jolǵy úlken jeńisińmen quttyqtaımyz! Aldaǵy ýaqytta áli talaı osy sıaqty shyńdardy baǵyndyryp, bıikterden kórine ber degimiz keledi! Jáne osy jerde óziń týraly, osy jolǵy jarysyń men jeńisiń týraly qysqasha baıandap berseń.
-Rahmet aǵa! Al men endi osy jolǵy saıys týraly aıta keter bolsam, osy jolǵy jekpe-jekke shyqqan qarsylasym naǵyz sport sheberi retinde áldeqashan tanylyp, talaı jeńisterge jetken, ábden ysylǵan Bota degen boksshy boldy. Ózi iri deneli, boıy 2 metrdeı joıan boksshy eken. Sportqa kelgenine birtalaı ýaqyt bolǵan kóne boksshy Mark Taıson, Holıfıld syndy boks maıtalmandarymen kezdesý ótkizgen kórinedi. Sport maıdanynan birjolata ketpeı turǵanynda jekpe- jekke shyǵyp,básekege túskenim baǵym dep oılaımyn. Bul men úshin úlken qurmet. Jalpy alǵanda jaqsy jekpe-jek, jaqsy jeńis boldy.
-Bul jeńisińdi qásipqoı bokstaǵy alǵashqy jeńisiń dep estidik. Bul ras pa?
-Iá. Kásipqoı boksshy retinde qalyptasyp kele jatqanym endi ǵana desem de bolady. Jaqyn arada Qytaı qazaqtarynyń sporttyq uıymy sanalatyn «Kunlun fight» uıymymen kelisimshartqa otyrǵanmyn. Ol uıym kóptegen sport túrleri boıynsha basshylyq jasaıdy. Onyń ishinde Ardaq Nazarov bastaǵan jigitter de kásipqoı boksty jaqsylap qolǵa alǵan.
- Endigi saýal ómir jolyń men sportqa alǵash kelýińe baılanysty bolmaq. Sol tóńireginde aıta ketseń.
- Men 1989 jyly 26 naýryzda Sháýeshek qalasy, Sháshi aýylynda dúnıege keldim. Mekteptegi oqýymdy támámdaǵannan keıin 2003 jyly Sháýeshek qalasyndaǵy sport mektebinen bir jyl,Úrimji qalasynda ary qaraı jalǵastyryp eki jyl bilim aldym.
2007-2012 jyldar aralyǵynda Shın-Jıań ulttyq komandasynyń quramynda boldym. Sol komanda quramynda júrip kóptegen jarystarda, halyqaralyq deńgeıdegi dodalarda baq synap, jeńisterge qol jetkizdim. Memlekettik «Sport sheberi» ataǵyn ıelendim.
2007 jyly úlken deńgeıdegi bir dodada Baqtıar Artaevpen shyǵyp, jeńilis taptym. Biraq tájirıbıem az bola tura olımpıada chempıonyna qarsylas bolǵanym men úshin úlken maqtanysh boldy. Sodan keıin de biraz el tanyp, biraz bıikterden kórindim.
2012 jyly komandadan kettim. Jaqsy estelikter men qýnyshty sátter kóp boldy. 2013 jyldan bastap kásipqoı boksqa bet burdym.
-Osy joly alǵan kásipqoı bokstaǵy alǵashqy júldeń eldi biraz dúrliktirdi. Negizinen bul tuńǵysh jeńisiń be?
-Joq bul alǵashqy jeńisim emes. Buǵan deıin 2013 jyly Amerıkada ótken kezdesýlerdiń birinde rıngke shyǵyp, júldeli oryn alǵanym bar. Odan da basqa irili- usaqty kezdesýlerim taǵy bar. Jalpy osy ýaqytqa deıin 13 kezdesý ótkizip,onyń 11-i jenispen aıaqtaldy. Onyń 6 –ýy nokaýt boldy.
-Asqat, jeńisiń taǵy da qutty bolsyn!Osy jerde bolashaq josparyń men elińe degen tilegińdi aıta ketseń,sonymen biz de suhbatymyzdy aıaqtasaq.
- Rahmet! Osyndaı irgeli jarystardyń júldeli oryndaryn qanjyǵama baılap júrgenim eń aldymen ózimniń tárbıeshilerime, jattyqtyrýshyma baılanysty der edim. Sonymen qatar meni el - jurtqa tanystyryp, jeńisti sátterimdi aıta júretin uıymdastyrýshylar bolǵandyqtan, úlken alǵysymdy sol kisilerge bildiremin. Aldaǵy ýaqyttaǵy armandarym da sol sport dodalarynda bıikterden kóriný. Álemniń eń myqty degen boksshylarymen maıdanǵa shyǵý, aýyr salmaqtaǵy,ıaǵnı 100 kg.-dyq kórsetkishi bar sportshylarmen qolǵap qaǵystyrý. Jáne osy sport túrin barynsha nasıhattap, tamasha nátıjelerge qol jetkizý.
Sondaı-aq meniń osylaı shalqyp-tasyp júrgenimniń ózi elimniń arqasy ekenin jaqsy bilemin. Elim bolmasa, qazaǵym bolmasa men eshkim emes edim. Sondyqtan árqashan qoldaý kórsetip otyratyn elime rızashylyǵym sheksiz. Qazaqtyń bir balasy meni tanyp, maqtan etip júrse, sodan asqan baqyt bar ma?!Elim aman, jurtym tynysh bolsa deımin! Qazaǵym kóterile bersin! Órkendeı bersin!
- Oı, bárekeldi! Aıtqanyń kelsin! Suhbatyńa rahmet! Sáttilik tileımiz!
Suhbattasqan: Erlan Tóleýbaı
