Nursultan Nazabaev Shanhaı yntymaqtastyq uıymy basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty, - dep habarlaıdy Qamshy.kz Aqorda baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstan Prezıdenti otyrysqa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde memleketter basshylary keńesiniń búgingi basqosýynyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymy tarıhyndaǵy mańyzdy datalar turǵysynan zor máni bar ekenin atap ótti.
– Qytaı, Reseı, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan kóshbasshylarynyń 20 jyl burynǵy kezdesýi kóptarapty óńirlik jańa dıalogty bastap berdi. 2001 jyly SHYU-ny qurý týraly deklarasıany qabyldaý HHI ǵasyrdaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyqty qamtamasyz etýdiń jańa joldaryn izdeý barysyndaǵy syndarly strategıalyq qadam boldy, – dedi Elbasy.
Memleket basshysy barlyq qatysýshylar men qonaqtardy SHYU-nyń 15 jyldyǵymen quttyqtap, uıymnyń mereıtoılyq samıti jahandyq syn-qaterler men qaýiptiń kóbeıgen kezinde ótip jatqanyn atap ótti.
Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan «úsh zulmat qaterimen» kúres jolynda yntymaqtasý baǵdarlamasyn tıimdi iske asyrý SHYU-nyń qazirgi syn-qaterlerge laıyqty jaýaby bola alatynyn aıtty.
– Biz SHYU-nyń halyqaralyq terorızmge birlese qarsy turý týraly málimdemesin ázirlep, qabyldaýdy usynamyz. SHYU-nyń ekstremızmmen kúres jónindegi konvensıasyn ázirleý jáne qabyldaýdy ózekti qadam dep bilemiz. Dinı ekstremızmdi beıbitshil ıslammen jáne basqa da dindermen shatastyrmaý qajet. Bıylǵy mamyrda Qazaqstan Nú-Iorkte BUU aıasynda «Din beıbitshilik úshin» degen taqyryptaǵy joǵary deńgeıli dıalogqa bastamashylyq jasap, Astanada «Din terorızmge qarsy» atty halyqaralyq konferensıa ótkizdi, – dedi Memleket basshysy.
Budan bólek, Nursultan Nazarbaev 2017-2022 jyldarǵa arnalǵan SHYU-ǵa múshe memleketterdiń esirtkige qarsy kúres strategıasynyń jáne onyń is-qımyl baǵdarlamasynyń qabyldanýyna qoldaý bildirdi.
– SHYU men Orta Azıalyq óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń «Esirtkige birlese qarsy turamyz» atty birlesken profılaktıkalyq aksıasyn ótkizýdi usynamyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy SHYU-ǵa Úndistan men Pákistannyń kirýi uıym damýynyń jańa sapaly deńgeıge kóterilgeniniń, onyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli men róli artta túskendiginiń kórsetkishi ekenin atap ótti.
– Bolashaqta SHYU qataryna Irannyń qabyldaný yqtımaldyǵy bizdiń ózara is-qımyl múmkindikterimizdiń aıasyn keńeıtedi. Elderdiń jańadan múshelikke kiretinin eskersek, SHYU Eýrazıanyń 60 paıyzdan astam aýmaǵyn, jer shary turǵyndarynyń 45 paıyzyn, álemdegi 19 paıyzdan astam ishki jalpy ónimdi qamtıdy. Bir jyldan asa ýaqyt buryn ǵana men Biryńǵaı Eýrazıalyq ekonomıkalyq keńistik qalyptastyrý bastamasyn kótergen edim. Mundaǵy negizgi element – Eýrazıanyń toraptyq ortalyqtaryn Jibek jolynyń tarıhı baǵdarlaryn qaıta jańǵyrtý arqyly ınfraqurylymdyq turǵydan toǵystyrý, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Bul rette Qazaqstan Prezıdenti birqatar baǵyttar boıynsha SHYU-ǵa múshe memleketterdiń kúsh-jigerin jumyldyrýdy, onyń ishinde EAEO jáne Qytaıdyń «Jibek jolynyń ekonomıkalyq belbeýi» jobasyn ushtastyrýdy usyndy.
– SHYU-ǵa múshe memleketter men baıqaýshy memleketterdi biriktiretin Eýrazıalyq tranzıt-kólik habyn qurýdy usynamyn. Qazaqstan óz tarapynan «Jibek jolynyń ekonomıkalyq belbeýin» úılesimdi túrde tolyqtyratyn «Nurly Jol» ınfraqurylymdy damytý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kiristi. Biz qurǵan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń áleýetin belsendi túrde paıdalanatyn kez keldi dep sanaımyz. Ol táýelsiz quqyqtyq júıe men jeńildetilgen salyq rejimi bar óńirlik qarjylyq-ınvestısıalyq hab bolýǵa tıis. Óńirdiń makroekonomıkalyq damýyn jedeldetý úshin Azıa ınfraqurylymdyq ınvestısıalar bankiniń múmkindikterin paıdalaný mańyzdy. Saýda-ekonomıkalyq jáne qarjylyq-ınvestısıalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý bolashaqta SHYU aıasynda Erkin saýda aımaǵyn qurý úshin qajetti jaǵdaı qalyptastyrady, – dedi Elbasy.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev otyrysqa qatysýshylardy Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy SHYU yntymaqtastyǵynyń tujyrymdamasy jobasyn jáne is-qımyl josparyn ázirleý baǵytynda kúsh-jigerdi eseleı túsýge shaqyrdy.
– HHI ǵasyrdaǵy jahandyq trend «jasyl» ekonomıkany damytý bolyp otyr. Bul saladaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa kelesi jyldyń jazynda Astanada «Bolashaqtyń energıasy» ataýymen ótetin «EKSPO-2017» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi qýatty serpin beretin bolady. Osy múmkindikti paıdalana otyryp, barlyq qatysýshylar men samıt qonaqtaryn Astana qalasynda ótetin «EKSPO-2017» kórmesine shaqyramyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy óńirlik jáne halyqaralyq máselelerge toqtala kelip, SHYU-nyń syrtqy shekarasy boıynda shıelenis oshaqtary saqtalyp otyrǵanyn aıtty.
– Óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etý isinde Aýǵanstandaǵy turaqtylyqty qoldaýdyń zor mańyzy bar. Kabýldyń jalpyulttyq dıalogty retteý jáne saıası reformalar júrgizý jónindegi sharalaryn quptaımyz. Qazaqstan ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly kelisimge qatysýshy el retinde KHDR-nyń ıadrolyq baǵdarlamasy jónindegi alty taraptyq kelissózdi jańǵyrtýdy jaqtaıdy. Jalpy, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi laýazymyna saılanǵan jaǵdaıda, qaýipsizdikti nyǵaıtý máselelerin belsendi túrde ilgeriletýge nıetti, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Elbasy Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etý syndy joǵary mısıany Qazaqstannyń zor jaýapkershilikpen qabyldaıtynyn atap ótti.
– Biz osy jyldary ózbek tarapy júrgizgen orasan aýqymdy jumysty jalǵastyryp, SHYU-ny damytý men nyǵaıtý, sondaı-aq onyń álemdegi róli men bedelin arttyrý isine óz úlesimizdi qosý nıetindemiz. Qazaqstan tóraǵalyǵynyń basymdyǵy bar baǵyttary – óńirlik qaýipsizdikti nyǵaıtý, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý, tranzıt-kólik áleýetin iske asyrý, mádenı jáne gýmanıtarlyq baılanystardy ilgeriletý. Astanada 2017 jylǵy 8-9 maýsymda ótetin SHYU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń samıti qorytyndy is-shara bolady, – dedi Memleket basshysy.
Sońynda Nursultan Nazarbaev jınalǵan barlyq memleketter basshylaryn, qatysýshylar men qonaqtardy kelesi jyly Qazaqstanǵa shaqyrdy.
***
Otyrys qorytyndysy boıynsha tómendegideı qujattarǵa qol qoıyldy:
– SHYU-nyń 15 jyldyǵynyń Tashkent deklarasıasy;
– SHYU-ny 2050 jylǵa deıingi damytý strategıasyn júzege asyrý jónindegi 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan is-áreket josparyn bekitý týraly SHYU MBK sheshimi;
– Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleket mártebesin alý maqsatyndaǵy Úndistan Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandýmǵa qoıý jónindegi SHYU MBK sheshimi;
– Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleket mártebesin alý maqsatyndaǵy Pákistan Islam Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandýmǵa qoıý jónindegi SHYU MBK sheshimi;
– SHYU-nyń 2015 jylǵy shildeden 2016 jylǵy maýsymǵa deıingi kezeńdegi jumysy týraly uıymnyń Bas hatshysynyń baıandamasyn bekitý jónindegi SHYU MBK sheshimi;
– SHYU-nyń Óńirlik antıterrorlyq qurylymy keńesiniń (ÓAQK) 2015 jylǵy jumysy týraly ÓAQK baıandamasyn bekitý jónindegi SHYU MBK sheshimi;
– SHYU-ǵa múshe memleketter keńesiniń otyrysyn ótkizý merzimderi týraly SHYU MBK sheshimi;
– Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleket mártebesin alý maqsatyndaǵy Úndistan Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandým;
– Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleket mártebesin alý maqsatyndaǵy Pákistan Islam Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandým;
– Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymyna múshe memleketterdiń týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn damytý jónindegi baǵdarlama.
Sonymen qatar, SHYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysy týraly aqparattyq habarlama qabyldandy.
