Qalamy ákimdigi janyndaǵy qoǵamdyq keńes osyndaı aqparat taratyp otyr. Tipti, 20 tamyzda jer silkinisine daınydyq, seısmologıalyq problemalardy sheshýge arnalǵan qoǵamdyq tyńdaý ótkizýdi de josparlap otyr, - dep habarlaıdy Qamshy.kz.

«Tıbet, Gımalaı jáne Tán-SHan jaqtarynan Almaty q. ornalasqan Soltústik Tán-SHan jaqqa kúshti jersilkinisi oshaqtarynyń qarqyndy kóshýine baılanysty Soltústik Tán-SHan aımaǵynda seısmıkalyq jaǵydaılardyń erekshe qarqyny men taıaý jyldary kúshti (apatty) jersilkinisiniń týyndaý múmkindigi baıqalady. 

Taýly aımaqtarda sońǵy eki jyldyń ózinde-aq mynadaı jolmenen kúshti jersilkinisteri bolyp ótti: Úndistan, Nepal, Soltústik Aýǵanystan, Tájikstan, Qyrǵyzstan. Úndi tas qabatynyń Eýrazıa jaqqa jyljýy bolyp jatyr. Almaty qalasynyń ońtústiginen Qyrǵyzstan men Qazaqstan shekarasynda 2015 jyldyń 15 naýryzynda jersilkinisi boldy. Bul Almaty qalasynda 4-5 bal qarqyndylyqpen sezildi, 2016 jyldyń 26 maýsymynda Almaty qalasynan 526 km qashyqtyqtaǵy Qyrǵyzstan aýmaǵynyń epısentrinde 8 baldyq qarqyndylyqta bolǵan jersilkinisi Almaty, Taraz jáne Shymkent qalalarynda sezildi. 2016 jyldyń 12 shildesi. Almaty qalasynan 50 km qashyqtyqta Talǵar shyńynyń artynda ońtústik-shyǵysta 5,2, magnıtýdaly jersilkinisi boldy, bul Almatyda 2-3 bal qarqyndylyqpen sezildi. 

Bul jerde Almaty oblysynyń, onyń ishinde Qazaqstannyń alyp shahary Almaty qalasynyń aýmaǵy kiretin Soltústik Tán-SHan aımaǵy búkil Ortalyq Azıadaǵy meıilinshe seısmıkalyq qaýipti jerlerdiń biri bolyp tabylatyndyǵyn atap ótsek te bolady», - delingen Almaty qalalyq qoǵamdyq keńesiniń áleýmettik jelide jarıalanǵan jazbasynda.

Qoǵamdyq keńes múshelerin seısmıkalyq jaǵydaılardy baqylaý jáne Almaty qalasy aımaǵyndaǵy kúshti jersilkinisine daıyndalý úderisin qadaǵalaý salasyndaǵy bir top problemalar alańdatatyn sekildi.

«Qosymsha taǵy da myna máselege toqtalyp ótken jón, ıaǵnı, halyqty kúshti jersilkinisine daıyndaý boıynsha kerekti is-sharalar qabyldaý qajet. Halyq pen bılik qurylymdary joıqyn jer silkinisi kezinde ózin-ózi qorǵaý jáne ózara kómek kórsetý problemasyna tolyqqandy nazar aýdarmaıdy. Tarıhtan abaq alý óte tez umytylyp ketedi. Baıqalatyn tózýge bolatyn seısmıkalyq tynyshtyq aldamshy, ýaqytsha bolyp tabylady. 

Osyǵan baılanysty halyqqa, sol sıaqty uıymdar men kásiporyn basshylaryna arnap, jalpyǵa ortaq túrde Jadynamalar men usynymdar shyǵarý qajet, Almaty qalasy ákimdigi men TJD tarapynyń tikeleı basshylyǵy arqyly búkil mektepke deıingi, mektep jáne joǵary oqý oryndarynda, sondaı-aq kásiporyndar men mekemelerde júıeli túrde seısmıkalyq jattyǵýlar ótkizý qajet», - delingen habarlamada.

Keńes habarlamasynda osy baǵyttaǵy naqty máseleler naqty atalyp otyr.

«Qalanyń bilim berý jáne medısınalyq salasynyń seısmıkalyq qaýipti ǵımarattaryn kúsheıtý baǵdarlamasy bar. Biraq ta bul máseleni túbegeıli sheshe almaıdy. Jyl saıyn seısmıkalyq kúsheıtýge barlyǵy 20 nysan tartylady. Al, Almaty qalasynda tek qana mektep, mektepke deıingi jáne medısınalyq nysandardyń ózi 500-den astam. Olardy jónge keltirý úshin qanshama jyl kerek?», - dep dabyl qaqqan keńes músheleri.

Keńes músheleri joıqyn apattyń zardabyn báseńdetýge arnalǵan jobalardyń da joq emestigin aıtqan.

«Turǵyn úılerge keletin bolsaq, olar jekemenshikke ótken jáne turǵyndarǵa tapsyrylǵan. Olardyń barlyǵyn taıaý jyldary kúsheıtý is júzinde múmkin emes. Al kúshti jersilkinisi ár ýaqytta bolýy múmkin. Almaty qalasyn, onyń ınfraqurylymy men halqyn saqtap qalý úshin kútiletin jersilkinisiniń 9-10 baldyq qarqyndylyǵyn 6 baldyq qaýipsiz qarqyndylyqqa deıin azaıtý talap etiledi. 

Osyǵan oraı, biz Almaty oblysy aýmaǵynda eki halyqaralyq seısmıkalyq polıgonyn jasaý týraly tehnıkalyq sheshim ázirlegen edik. Bul usynysty 2014 jyly IýNESKO qoldady. M8 kúshti jersilkinisiniń energıasyn álsiretý úshin máselen, 700-den 800-ge deıingi sandaǵy M4 meıilinshe álsiz jersilkinisterimen júgin azaıtý qajet», - depti keńes músheleri.

Osyǵan oraı, Almaty qalalyq qoǵamdyq keńesi 20 tamyz kúni qoǵamdyq tyńdaý ótkizbek. Onda tehnıka ǵylymdarynyń doktory, QazUJǴA akademıgi, Seısmologıa jáne seısmıkalyq berik qurylys jónindegi IýNESKO-nyń sarapshysy, «Seısmologıa ınstıtýty» JSHS dırektory, Tańatqan Abaqanov baıandama jasaıdy dep kútilýde.

Almaty qalalyq qoǵamdyq keńesiniń seısmıkalyq ahýalǵa qatysty ataratqan aqparatynyń tolyq nusqasyn myna jerden oqı alasyz.