Shilde aıyndaǵy Jer komısıasynyń Astanada ótken otyrysynda «Alash joly» qozǵalysynyń jáne «Nur Otan» partıasynyń múshesi Aıdyn Egeýbaev el azamattary atynan naqty usynys joldaǵan edi. Onyń málimdemesi talaıdyń tóbesinen jaı túskendeı áser etkeni anyq. Sebebi derek kóp. Sol derekterdiń deni jer daýyna, Qazaqstanda jumys istep jatqan qytaılyq kompanıalarǵa, olardyń qazaq jerin qashan, qalaı alǵanyna qatysty órbigen. Buryn Shyǵys Qazaqstan oblysyn basqarǵan, búgingi Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń da esimi sol dálel-dáıekter tusynda atalǵan-dy. Óz kezeginde ákim qoǵam belsendisin sotqa beretinin málimdegen edi. Jer daýynyń shyndyǵyn aıtam dep sheneýniktiń shamyna tıip ketken A.Egeýbaev «Jas Alashtyń» gazetine qytaılyq kompanıa men shetel azamattarynyń elimizdiń shyǵysynda qalaı taırańdap júrgenin táptishtep aıtyp beripti.
Esterińizde bolsa, komısıa otyrysynda Aıdyn Egeýbaev Jer máselesi boıynsha qamaýǵa alynǵan barlyq azamattardy bosatýdy, qýdalaýdy toqtatýdy talap etken edi. Degenmen bastysy, bul emes. Ol elimizdiń agrarlyq salasynda jumys istep jatqan Kýan da Jýn, Vý Iýanbın, Baı Lıbo, Lı Pıng, Chjao Fýszıý, Han Leı sekildi 16 Qytaı azamatynyń atyn ataǵan.
Jáne osy aty atalǵandar 23 maýsymda SHQO Úrjar aýdany Eltaı aýylynda, 24 maýsymda SHQO Shemonaıha aýdany Pervomaıskıe, Zevakıno, Rýlıha aýyldarynda, 25 maýsymda SHQO Besqaraǵaı aýdany Novobajenovo, Balapan aýyldarynda bolyp, egistikterin aralaǵan. Aýdan ortalyǵy Borasta ákimmen kezdesý ótkizgen. 26 maýsymda Pavlodar oblysy Lebájıı aýdany Jambyl, Zará aýyldarynda, 27 maýsymda Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdany Orazaq aýylynda, Stepnogorsk aýdanynyń Jalǵyzqaraǵaı, Stepnogorsk aýyldarynda, 28 maýsymda Qostanaı oblysy Taldykól aýdany Lenın selosynda, Lesnoe jáne Annovka aýyldarynda, 29 maýsymda Qostanaı oblysy Taran, Jitiqara aýdandarynda bolyp, 1 shildede Astanada qorytyndy jıyn ótkizgen.
Komısıa músheleri sheteldikterge jalǵa jer beremiz be, bermeımiz be degen saýaldy talqylap, bas qatyryp jatsa, sheteldikter Qazaqstandaǵy egistikteriniń jaı-kúıin baqylap júr.
Bul bul ma, A.Egeýbaevtyń sózine qaraǵanda, Qytaımen shekaralas Úrjar aýdanynyń 87 437,8 (seksen jeti myń tórt júz otyz jeti) gektar jeri 2010 jyly «ınvestısıa salady» degen jeleýmen Qytaı azamattarynyń ıeligine ótip ketken. Eń qyzyǵy, Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha iri memlekettik sýbsıdıany tek Nurlan Bıadılov jetekshilik etetin sharýa qojalyqtary arqyly Qytaı azamattary alyp otyrǵan. Quramyna birneshe seriktestikter kiretin “Bátýa” JSHS-ny Bıadılovpen birge Mıster Djeıms degen laqap aty bar Qytaı azamaty basqaratyn kórinedi. Osy seriktestik tek 2012-2015 jyldar aralyǵynda ǵana 929 126,5 (toǵyz júz jıyrma toǵyz mıllıon bir júz jıyrma alty myń) teńge memlekettik sýbsıdıa alǵan. Biraq alynǵan ónim óte tómen. Jer tolyq ıgerilmegen.
Taǵy bir derek, 2010 jyly Qytaıdan aýyl sharýashylyǵy maqsatynda elimizge 2,3 mlrd. AQSH dollary kóleminde ınvestısıa kelgen. Sonyń shamamen ıgerilgeni – 700-800 mıllıon dollar ǵana. Qalǵan 1,5 mlrd dollardy Nurlan Bıadılov pen Mıster Djeıms Malaızıadan halyqaralyq qor quryp, sol jaqqa aýdarǵan kórinedi.
Al, endi bul máseledegi Saparbaevtyń qatysy qaı jerde? «2010 jyly shyǵys óńirdi B.Saparbaev basqarǵan. Myńdaǵan gektar jerge qatysty asa mańyzdy qujattardy oblys basshysynyń ruqsatynsyz aýdan ákimderi rásimdeı almaıdy. Sondyqtan biz ony sol kezde oblys basqarǵan adamnan suraýǵa qaqylymyz. Onyń jeke basynda sharýam joq. Meniki – el men jerdiń máselesi. Ony Saparbaev myrza jaqsy túsinýi tıis. Eger jeke qabyldaıyn, talaptarymen tanysaıyn dese, qarsylyǵym joq. Al eger sotqa berem dese, oǵan da daıynmyn» deıdi Aıdyn Egeýbaev.
Árıne, B.Saparbaevtyń qandaı sheshimge keleri ózine ǵana aıan. Biraq qazaqtyń jeri úshin táýekel dep tas jutyp júrgen azamatty sotqa súırelese, abyroıdan jurdaı bolary anyq.
Jalpy, Jer daýynyń “túbi” kórine bastaǵan syńaıly ma, qalaı ózi?! Eger joǵarydaǵy dáıekter tekserilse, talaı bylyqtyń beti ashylatyny sózsiz. Al bıliktiń oǵan qulqy bola, ma, bolmaı ma, bul jaǵy kúmándi. Degenmen ult janashyrlarynyń, Jer komısıasyndaǵy atpal azamattardyń qulaǵyna altyn syrǵa!
Q.Baıan.
