Qoǵam bolǵan soń túrli oqıǵalar, jaǵdaılar bolyp jatady. Bizdiń aıtpaǵymyz túrli sıpattaǵy qylmystar jaıly. Ár kezde elimizdiń ár túkpirinde san túrli qylmystar jasalady. Olar týraly málimetter, kúdiktilerdi izdestirý, ustaý, tergeý barysy kóp jaǵdaıda qoǵam nazarynan tys qalyp, is sotqa jetkende ǵana aqparat quraldarynyń tanysýyna múmkindik týyp jatady.
Sońǵy ýaqytta osy bir úrdis buzylyp, túrli qylmystar jaıly aqparat quraldary jan-jaqty aqparat taratyp, áleýmettik jeli qoldanýshylary qyzý pikir-talas týǵyzyp jatatyn jaǵdaılar da jıilep jatyr. Onyń sebebi de joq emes. Kóbine kóp adamdar qylmystyq qýdalaý organdarynyń, zań qyzmetkerleriniń qyzmetine kúdikpen qaraıdy, quzyrly organdar da kóp jaǵdaıda ádildik tanytpaı, azamattardy áýrege salyp qoıatyny bar.
Sońǵy kúnderdiń oqıǵalarynan Almaty oblysy Esik qalasyndaǵy kelinshek zorlaý men Aqtaýdaǵy pedofıldiń áreketin mysalǵa alaıyq. Eki oqıǵa da qazir tek jýrnalıserdiń ǵana emes, barsha jeli qoldanýshylarynyń jiti baqylaýyna ilinip otyr. Alty jasar balany zorlaý degen kimniń bolsa da ashýyn týǵyzatyny sózsiz. Al, otyzdan asqan kelinshekke tórt birdeı jigittiń kúsh qoldanýy, birneshe adam bolyp zorlaýy da ońaı qylmys emes. Jábirlengen kelinshektiń anasy polısıa qyzmetine salǵyrt qarady dep, áleýmettik jeli arqyly vıdeo úndeý jasady. Alaıda, ol oqıǵa jer-jahanǵa jarıa etip, eldiń talqysyna salatyn da jáıt emes qoı. Ondaı áreketke jábirlenýshi kelinshektiń týystary, naqtyraq aıtsaq, anasy men aǵalary amalsyzdyqtan baryp otyr. Tamyzdyń 13-i kúni bolǵan qylmys birneshe kún sózbuıdaǵa salynyp, jóndi tergelmeı kelgen. Tipti, jábirlenýshiler ózderi ustap aparǵan eki birdeı kúdiktini polısıa bosatyp jibergen. Zorlanǵan kelinshekten analız alý, aıǵaq zattardy tárkileý syndy prosesýaldyq máselelerde de birqatar shıkilikter bolǵan sıaqty.
Polısıa isti belgilengen tártip pen zań aıasynda tergep, tekserýi úshin mindetti túrde ǵalamtorda talqylap, eldi shýlatý kerek pe? Osy oqıǵadaǵy jábirlenýshi tarap aıtyp jatqandaı, aýdandyq İİB qyzmetkerleri biliksiz, bireýlermen sybaılas bolsa, olardyń qyzmetin qadaǵalaýshy prokýratýra qaıda qarap otyr? Oblystyq İİD basshylary baǵynyshtylarynyń ár kúngi áreketinen habarsyz ba? Olardyń qyzmetin qalaı atqaryp jatqanyn tek gazetten oqyp, teledıdardan kóre me? Atalǵan qylmysqa qatysty tergeý áreketteriniń kúrt jandanýy, isti óndiriske alǵan tergeýshiniń aýysýy, ony oblystyq İİD basshylyǵynyń jeke baqylaýda ustaýǵa sóz bergeni, polısıanyń buryn qoıa bergen kúdiktilerdi qaıta qamaýy, qolǵa túspegen sońǵy kúdiktini de kóp uzatpaı quryqtaýy syndy «jetistikterine» qarap sondaı oı týatyny ótirik emes.
Aqparat quraldarynda jarıalanǵany, qoǵamdyq rezonans týǵyzǵany úshin ǵana laýazymdy tulǵalardyń jiti baqylaýymen tergelip, aǵattyqqa boı aldyrǵan qyzmetkerlerdiń jazalanǵan shýly ister bir bul emes. Sonda, ár jábir kórgen, quqyǵy aıaqqa taptalǵan azamat aldymen quqyqqorǵaý organdaryna aryz jazýǵa emes, blogosferada bedeli bar bloger izdeýge asyǵýy kerek pe? Al, kóptiń qulaqtanýyn qajet etpeıtin, jeke adamdardyń ar-namysyna, otbasylyq, áleýmettik jaǵdaıyna baılanysty barynsha qupıalylyq saqtaýdy qajet etetin oqıǵalar kezinde qaıtpek kerek?
Darhan Muqantegi
