Esterińizde bolsa, Úkimet janyndaǵy jer komısıasynyń kezekti bir otyrysynda Aıdyn Egeýbaev atty belsendi Shyǵys Qazaqstan oblysy aýmaǵynda aýyl sharýashylyǵy maqsattaǵy jer ýchaskeleriniń qytaılyq kompanıaǵa jalǵa berilgendigin aıtyp, málimdeme jasaǵan. A. Egeýbaevtiń ol málimdemesi keıin úlken daýǵa ulasyp, buryn SHQO-ny basqarǵan sheneýnik Berdibek Saparbaevtyń belsendini sotqa berýine ulasty. Sondaı-aq, Jer komısıasy tarapynan SHQO-ǵa arnaıy tekserý toby jiberilip, keıbir kompanıalar Úkimetten jer ǵana alyp qoımaı, arnaıy sýbsıdıalar da ıelenip kelgenin anyqtaǵan bolatyn. Aqparat quraldary men áleýmettik jelide, el arasynda keń talqylanyp jatqan osy daýly máselege qatysty «Bátýa» JSHS redaksıamyzǵa jaýap hat joldapty. Tómende sol hat mátinin tolyq nusqada usynyp otyrmyz.
"Sońǵy bir-eki aı kóleminde Bátýa seriktestigi tóńireginde birneshe aqparat kózderinde alyp qashpa málimetter jarıalandy. Sol aqparattyń aq-qarasyn jiktep, halyqqa shyndyqty jetkizý maqsatynda osy pres-relızdi jarıalaýdy jón kórdik.
Bátýa - 2010 jyly Qazaqstan zańnamasyna sáıkes qurylǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasynda tirkelgen seriktestik. Quryltaıshysy – Dáremet degen 100% qazaqstandyq seriktestik, Qazaqstan azamaty Bıádilov Nurlanǵa tıesili. Bir jyldan soń, 2011 jyly, ınvestor tartý maqsatynda, Dáremet seriktestiktegi «Ýeız Grýp» atty shet eldik úlesi bar seriktestikti 45% úleske alady. Shyǵys Qazaqstan oblysy Urjar aýdanynda barlyǵy 29 822 gektar aýyl sharýashylyq jerlerin jaldap otyrmyz. Jer kodeksi boıynsha, oǵan ruqsat etilgen. Eshqandaı zań buzýshylyq joq.
Bátýamen qatar attary atalǵan Mánfaǵat jáne Yrǵyn seriktestikteri 100% basqa Qazaqstan azamattaryna tıesili, biraq olarda eshqandaı shet eldik úles joq.
Bátýanyń jeke menshiginde aýyl sharýashylyq jerleri joq, eshqandaı shet el nemese Qazaqstan azamatyna Bátýanyń jeri satylǵan emes, satylmaıdy da, jalǵa da berilmeıdi. Bátýa seriktestigi jalǵa alǵan jer telimderiniń eshqaısysy buǵattalmaǵan, ıaǵnı kepildikke qoıylmaǵan. Bul málimetterdi jer komıtetinen tekserýge bolady.
Qytaı fermerlerimen jáne jeke tulǵalarmen jumys jasamaımyz. Seriktestiktegi úlesi bar qytaılyq partner – zańdy tulǵa jáne tek qana qarjy tartý úshin shaqyrylǵan kásibı ınvestor. Kelgen ınvestısıalarǵa eshqandaı memlekettik garantıa nemese kepildik berilmegen.
Jalǵa alynǵan aýyl sharýashylyq jerleriniń bári sońǵy 30 jyl boıy ıgerilmeı jatqan jerler. Barlyq jer telimderi aýdan ákiminiń qaýlysymen, tikeleı memleketten jalǵa alyndy. Keıbir aqparat kózderinde jergilikti «Ǵanı» seriktistiginen (basshysy Tilemisov Erjan) jalǵa alynǵan degen aqparat - ótirik. Bátýa memleketten alǵanǵa deıin, ras, ol seriktestik bir jer telimin ıelengen, biraq birneshe jyl boıy ıgermegen soń, óz erkimen memleketke qaıtaryp bergen. Tipti ol týraly málimdemeni sol kisiniń óz aýyzymen «Azattyq radıosyna» 2011 jyly bergen suqbattyń vıdeojazbasynan da kórýge bolady.
Taǵy birneshe aqparat kózderinde bul jerlerdi sol kezdegi oblys ákimi Berdibek Saparbaev alyp beripti-mys degen ósek tarady. Ol jalǵan aqparat. Birinshiden, 2011 jyly biz áli oblys ákimdigimen tanys bolǵan joqpyz. Tek 2013 jyly ǵana Bátýa seriktestigin ındýstrıalandyrý kartasyna kirgizý jumystarynyń barysynda ol kisimen tanystyq, sharýashylyqqa shaqyryp, aralatyp, kórsettik. Ekinshiden, jer telimderin berý qaýlysy aýdan ákiminiń sheshimimen qabyldanady. Bizdiń aınalamyzdaǵy qańǵý áńgimeniń elimizge tanymal, otannyń qamyn jep júrgen bilikti atqaminer aǵamyzǵa tıip jatqany úshin biz qynjylamyz ári ol kisiden keshirim suraımyz.
Qurylǵanynan beri qaraıǵy bes jyl ishinde 30 mln. AQSH dollary kóleminde ınvestısıa tartylyp, ıgerildi. Memlekettik búdjet tarapynan ınvestısıaǵa eshqandaı aqsha bólingen joq, tek qana aýyl sharýashylyq salasyndaǵy sýbsıdıa baǵdarlamalary boıynsha, barlyq sharýa qojalyqtarymen qatar, aǵymdaǵy naqty jumsalǵan shyǵyndardy azaıtýǵa beriletin sýbsıdıalar ǵana alyndy. Ol sýbsıdıalardyń barlyq mólsheri jalpy jasalǵan ınvestısıanyń shamamen 5(bes) paıyzyn ǵana quraıdy. Alynǵan sýbsıdıalardyń eń qomaqtysy – alqapqa deıin sý tasymaldaýǵa ketken shyǵyndardy azaıtý. Onyń qomaqty bolatyn sebebi, Sarterek alqabynda elektr júıesi joq, sýdy eki ret kóteretin nasostar men qurylǵylardyń bári dızel-generatorlardyń kómegimen jumys jasaıdy, ıaǵnı janar maıǵa jumsalyp jatqan shyǵyn óte zor. Elektr júıesi bolsa, ol shyǵyndar 5-6 ese azaıyp, sýbsıdıa kólemi de sonshalyqty azaıar edi.
Igerilmegen jer telimderin Bátýadan tartyp alý qıyn másele emes. Aýdan ákimdigi bul suraqty birneshe ret qozǵaǵan. Biraq, bizdiń osy ıgerilmegen jerlerge jasaǵan qyrýar zertteý, jobalaý jumystarymyzdy, jáne bolashaqta Alla násip etip, iske asyp ketse búkil aýdanǵa paıdasy bolatynyn eskerip, túsinistikpen qarap, shydap otyr. Birneshe tekserýler nátıjesinde ıgerilmegen jerler úshin memleketke aıyp pul tóledik. Qazir ol ıgerilmegen jerlerdi Bátýadan tartyp alsa da, eshkimge qajet bolmaı jatady.
Seriktestikte jumys jasaıtyn Qytaı azamattaryna kelsek, árıne, sonshama aqshasyn salǵan soń, ınvestor ony qadaǵalaý úshin kóz ben qulaq bolatyn óz ókilderin jiberý olardyń zańdy quqyǵy. Osy ýaqytqa deıin Bátýada jumys jasaıtyn Qytaı azamattarynyń sany úshten asqan joq. Odan bólek, jańa tehnıkany iske qosqanda nemese garantıalyq jóndeýden ótkizgende tehnıkalyq mamandardy aldyramyz, olardyń sany da 3-4 den asqan emes. Resmı jalaqy alyp jumys isteıtin Qytaı azamattaryna ruqsatty jergilikti eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mekemeleri beredi jáne shet el men jergilikti jumysshylar sanynyń zańmen bekitilgen proporsıasynyń saqtalýyn qadaǵalaıdy. Jumysshy mamandyǵyna eshqandaı Qytaı azamattary tartylmaǵan, sebebi, birinshiden ol tıimsiz, Qytaıdaǵy jumysshynyń jalaqysy bizdiń aqshamen kúnine 10 myń teńgeni quraıdy, ekinshiden bizdiń maqsatymyzǵa sáıkes kelmeıdi jáne úshinshiden, oǵan eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mekemeleri ruqsat bermeıdi. Aqparat kózderinde júrgen tizimdegi 13 qytaı azamattaryn tanymaımyz, Bátýada ondaı esimdi adamdar jumys istegen joq.
Taǵy bir aqparat kózderinde 2 mlrd. AQSH dollary bólinipti, Malaızıaǵa ketip qalypty degen qaýeset júr. Kózi ashyq oqyrman 2 mlrd. AQSH dollary degen qandaı qarajat ekenin túsine biledi degen senimdemiz. Bul negizsiz qıal týyndysy bolsa kerek. Igısınov Talǵat degen azamatty Bátýa basshylyǵy tanıdy, biraq ol kisimen tek mektepte birge oqyǵan jáne onyń mamandyǵy da, kásibi de ınvestısıa nemese qarjy salasyna eshqandaı qatysy joq. Eki-úsh jyl tóńireginde, sońǵy ret aralasqanda, ol azamat Almaty qalasynyń bir mektebinde dırektor qyzmetin atqaryp júrgen. Qazir qaı jerde, nemen nápaqa taýyp júrgenin bilmedik.
Osy jáne basqa da málimetterdiń kózi Aıdyn Egeýbaev degen azamattyń bastamasy ekenine kózimiz jetti. Ol azamatty birneshe jyldan beri tanımyz, qasyndaǵy birneshe joldastarymen birge Bátýa jańadan ashylyp jatqan mezgilde Bátýanyń úlesin satyńdar dep mazalaǵan. Biraq ózderi negizgi ınvestormen birdeı kólemde qarjy sala almaıtyn bolǵan soń, úles berýden bas tarttyq. Sodan beri, Bátýaǵa shet el ınvestorynan kirip jatqan zor qarajat uıqylaryn qashtyryp, osyndaı qaralaý áreketine kirisken. Eger quzyrly organdar kerek qylsa, osy eki azamattyń Bátýa ofısine kelgishtep júrgeni kórsetilgen vıdeobaqylaý júıesiniń taspasyn tabys etemiz.
Sol azamattyń taǵy bir málimdemesine sáıkes, Shyǵys Qazaqstan oblystyq kiris bólimi (burynǵy qarjy polısıasy) qylmystyq is qozǵapty-mys. Shyn máninde, «Uly dala qyrandary» qozǵalysynyń hatyna baılanysty qylmystyq tekserý jumystary tirkelgen. Eshqandaı qylmystyq is qozǵalǵan joq, biraq osy tańǵa deıin qarjy polısıasy hatta kórsetilgen barlyq jáıtterdi tekserý maqsatynda Bátýa basshylary men kórsetilgen azamattardan suraq-jaýap aldy".
