Keshegi Úkimet jıyny onlaın rejımde kórsetildi. Eldegi azyq-túlik baǵasynyń ósimine qatysty Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bishimbaevtyń baıandamasy jurttyń nazaryn aýdardy. Aýdaratyn sebebi kún saıyn baıqalyp otyrǵan baǵanyń ósýi ǵana emes, sol ósimge sebep boldy dep mınıstr ataǵan faktorlar.
Mınıstr áleýmettik mańyzy bar delingen 33 túrli taýar baryn aıtyp, olardyń baǵasynyń ósýine áser etken sebepterdi atady. Resmı statısıka málimetteri boıynsha jyl basynan bastap tutyný baǵasynyń ósý ındeksi 5,4, onyń ishinde azyq-túlik taýarlary 5,2 paıyzǵa ósti. 2016 jylǵy 30 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha jyl basyna áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasynyń ósim ındeksi 9 paıyzdy quraǵan.
«Dúnıejúzilik naryqta baǵa konúnktýrasynyń ózgerýi jáne ulttyq valútanyń álsireýi ımporttyq jetkizilimge táýeldi taýarlarǵa áserin tıgizdi. Olar boıynsha otandyq taýarlarmen tutynýdyń qamtamasyz etilýi 60 paıyzǵa kemidi. İrimshik 16,7, súzbe, taýyq eti jáne sany, suly jarmasy, qumsheker 56,4 paıyzdy qurady», - dedi ol.
Bishimbaevtyń paıymdaýynsha, azyq-túlik baǵasynyń ósýine álemdik naryqtaǵy baǵa konúktýrasynyń ózgerýi men ulttyq valútanyń álsireýi, tabıǵı monopolıa qyzmetteri (elektr energıasy, janar-jaǵar maı, sý, gaz, t.b.) tarıfiniń qymbattaýy, maýsymdyq ózgerister (egin, kókónis jınaý, egý naýqanyndaǵy) jáne ishki naryqtaǵy taýardyń eksportqa shyǵarylýy áser etken.
Sondaı-aq, Úkimet otyrysynda jergilikti ákimdikter tarapynan da baǵa saıasatyna qatysty kemshilikterdiń bary aıtyldy.
Mınıstr baıandamasyn tyńdaǵan premer-mınıstr B. Saǵyntaev birqatar kemshilikterdi atap ótti. Atap aıtqanda, Bishimbaevtiń «álemdik naryqtaǵy baǵa konúktýrasynyń ózgerýi» týraly aıtqanyn «kúlkili estiledi» dep synap tastady. Sondaı-aq, premer-mınıstr janar-jaǵar maı baǵasynyń ósýi bıyl emes byltyr bolǵanyn, onyń bıylǵy baǵa ósýine áseri bolmaıtynyn da eskertti.
«Eger siz elektr energıasynyń baǵasynyń ósýin aıtsańyz, onyń belgili bir taýar baǵasyna qanshalyqty áser etkenin kórsetińizder. Retteýishter bar. Janar, jaǵar maı baǵasyn biz bıyl emes, byltyr kóterdik. Al, qazir kelip taǵy da janar maı baǵasyn syltaýratamyz. Bul bárinen basyn alyp qashý bop sanalady», - degen B. Saǵyntaev Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bishimbaeva Aýylsharýashylyǵy mınıstrligimen birlesip, bir aı ishinde naqty sharalar qabyldaýdy, ol sharalardyń naqty nátıjelerin usynýdy tapsyrdy.
Sonymen tikeleı efırde kórsetilgen jıynda, Qýandyq Bishimbaev tek Úkimet músheleriniń ǵana emes, ony kórip otyrǵan bylaıǵy jurttyń da aqylyna qonymsyz jaǵdaılardy aıtyp, synǵa ushyrady.
Máselen, ekonomıs Muhtar Taıjan Qýandyq Bishimbaevtiń bul baıandamasynan kóńili qalǵanyn aıtady.
«Bul (Bishimbaevtiń baıandamasy – red.) KSRO kezindegi memlekettik josparlaý komıteti tóraǵasynyń baıandamasy ǵoı. «Usynylatyn baǵalar» dep qandaı baǵa usynǵaly otyr? Ákimdikterdiń baǵaǵa jaýapkershiligi degendi qaıdan shyǵarǵan? Baǵanyń ósýiniń basty sebebi teńgeniń qunsyzdanýy, ıaǵnı, túgeldeı ımportqa táýeldi ekenimiz ashyq aıtylmady! Biz qazir tutynyp júrgenniń bári, «ózimizdiki» delingen pıaz ben kartop ta, ımporttyq azyq-túlik. Ony dáleldeı de alamyn. Teńge baǵamy eki ese quldyrap ketip otyrsa ákimdikter ne isteı alady? Mynalar naryqtyq ekonomıkaǵa kóshkenimizge 25 jyl tolsa da baǵany ákimshilik jolmen rettemek jáne muny «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi aıtyp otyr! Bul aıtylǵandardan paıda joq. Túsingenim, úkimet áli ekonomıkany qutqaratyn qajetti quraldardy qoldaryna almaǵan eken», - deıdi ekonomıs.
Shynymen de, naryqtyq ekonomıkada jeke kásipkerlerge «Ana taýaryńdy mynadaı baǵamen sat» degen ámir júrmeıdi. Áleýmettik toptaǵy keı taýarlardyń ákim bazardy aralap ótkenshe bir baǵamen, ketken soń basqa baǵamen satylyp jatatynyn B. Saǵyntaevtyń ózi de moıyndap otyr. Sondyqtan da, baǵanyń tym qymbattaýyna ákimderdi kinálaǵansha, problemanyń sebebin devalvasıa men ishki naryqtaǵy azyq-túliktiń kórshiles elderge erkin aǵylýyna jol ashqan Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaqtan izdegen durys sıaqty.
Daıyndaǵan: Darhan Muqantegi
