"Elimizdiń qaýipsizdigi men halqymyzdyń beıbit ómiri – bizdiń baǵa jetpes baılyǵymyz"

/uploads/thumbnail/20170709081136452_small.jpg

Qazaqstanda 2011 jyldyń basynan beri 64 ekstremıstik aksıanyń joly erte kezeńde kesildi.
Bul týraly keshe Astanada ótken terorızmniń aldyn alý máseleleri boıynsha dóńgelek ústelde málim boldy. Otyrys jumysyna Májilis tóraǵasy N.Nyǵmatýlın, Senat pen Májilis depýtattary, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri N.Ermekbaev, UQK basshylyǵy, sondaı-aq úkimettik emes uıymdar ókilderi, qoǵamdyq jáne dinı qaıratkerler, saıasattanýshylar men sarapshylar qatysty, - dep jazady Qamshy.kz aikyn.kz - ke silteme jasap.
Jıynda sóz sóılegen Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın elimizdiń qaýipsizdigi men halqymyzdyń beıbit ómiri – bizdiń baǵa jetpes baılyǵymyz ekendigin eske saldy. 
– Ony saqtaý, odan ári damytýǵa úles qosý – bárimizdiń abyroıly mindetimiz. Elbasymyz táýelsizdik alǵan kúnnen bas­tap, qaýipsizdik máselesine erekshe nazar aýdaryp keledi. Búginde osy baǵytta eli­mizde kóptegen jumystar atqaryldy. Biraq terorızm men ekstremızm jyl saıyn údep barady. Bul tek Qazaqstandaǵy ǵana emes, búkil álemdegi problema. Sondyqtan ter­rorızm men ekstremızmge qarsy kúresti kú­sheıtý maqsatynda Qazaq­stan Kóshbas­shysy naqty tapsyrmalar berip, olardy oryndaý joldaryn kórsetti. Eń bastysy, bul máselege búkil qoǵam qa­tysyp, shynaıy qoldaý bildirýde.
Nurlan Zaırollauly álemdegi lańkestik oqıǵalar terorızmniń ulty, dini, sheka­rasy joq ekendigin jáne búkil órkenıet ataýlyǵa qater bolyp sanalatynyn atap kórsetti.
Prezıdenttiń bıylǵy maýsymdaǵy Qaýip­sizdik keńesi otyrysynda bergen tapsyrmasyna sáıkes, Úkimet arnaıy zań jobasyn ázirlep, Parlamentke engizgenin habarlady.
Bul qujat 5 kodeks pen 19 zańǵa óz­ge­ris­ter engizedi. Osy oraıda Májilis tóra­ǵasy qoǵam ókilderin bul jobany jetildire tú­sýge atsalysýǵa jáne barlyq oı-usynys­tardy ortaǵa salýǵa shaqyrdy.
Senat tóraǵasynyń orynbasary Bek­tas Beknazarov ekstremızmge jáne ter­rorızmge kúresti «Qazaqstandaǵy mańyzy jóninen birinshi kezektegi másele» dep ba­ǵalady.
– Bul máseledegi bizdiń basty mindetimiz – dinı ekstremızm kórinisteriniń aldyn alý jáne terorızm qateriniń jolyn kesý ar­qy­ly adamnyń, memlekettiń jáne qoǵam­nyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Elimiz ekstremıstik ıdeologıalar men terorızm­ge baılanysty dinder men olarǵa qarsy kúsh­terdiń arasyndaǵy dıalogtyń nyǵaıýy úshin kúsh-jigerdi jalǵastyryp keledi. Ha­lyqaralyq terorızm men ekstremızm qateriniń keńeıýi zańnamalar­dyń sapasyna da joǵary talap qoıady jáne terorızmge, onyń kórinisterine qarsy kúres jónindegi qoldanystaǵy quqyqtyq júıeni turaqty túrde jetildirip otyrýǵa májbúr etedi, – dedi ol. 
Vıse-spıker taıaýda ǵana qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgenin jetkizdi: terorızmge qarsy operasıalardy júrgizý belgilendi; qar­jylyq monıtorıń sýbektileriniń tizimi keńeıdi; ishki baqylaý qaǵıdalaryn ótkizý tetikteri jetildirildi; terorıstik jáne ekstremıstik qyzmetti qarjylandyrǵany jáne terorızm men ekstremızmge ózge de kómek kórsetkeni úshin qylmystyq jaza engizildi. Endi ekstremızmge jáne ter­ro­rızmge qarsy is-qımyl, qarý-jaraq aına­lymy, kóshi-qon máselelerin retteý sala­laryndaǵy qoldanystaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan «Keıbir zańna­malyq aktilerge ekstremızmge jáne terro­rızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıyn­sha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý tý­raly» zań jobasy Parlamenttiń qa­raýynda jatyr.
Májilistiń Halyqaralyq ister, qor­ǵa­nys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy M.Áshimbaev ta zańnamalyq bazany jetil­dirýmen birge, ásirese, ekstre­mızm men ter­rorızmniń aldyn alý jáne jolyn kesý sa­lasynda memorgandar men úkimettik emes uıymdardyń jáne qazaq­standyqtardyń arasyndaǵy ózara is-qımyldy kúsheıtý mańyzdy ekenine toqtaldy. 
Al Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóra­ǵasynyń orynbasary N.Bilisbekov bol­sa, 5 jylda 559 qazaqstandyq rekrýttyń ter­rorıstik belsendilik oshaqtaryna shyǵýyna jol berilmegendigin habarlady.
– Búginde qarýly qaqtyǵystar aı­maq­tarynan sodyrlardyń Otanyna oralýy salmaqty qaýip týdyryp otyr. Olardyń kópshiligi ary qaraı da shekten tys radı­kaldy kózqarasty ustanýda, arnaıy daǵdyǵa jáne urys salý tájirıbesine ıe. Sol sebepti de, olardyń elimizde de te­raktiler jasaý qaýpi joǵary dep baǵalanýda. Óz kezeginde qarýly qaqtyǵystar aıma­ǵynda qalǵan tulǵalar radıkalızmdi ıdeıalyq turǵyda nasıhattaýshy rólin atqarady. Olar rek­rýttar men sodyrlardy lańkestik qyzmetke tartý jáne ıtermeleý jumystaryna bel­sendi atsalysýda, – dedi Nurǵalı Bilisbekov.  
Osy jyldary joıylǵan radıkaldy toptardyń bir bóligi halyqaralyq ter­rorlyq uıymdardyń tikeleı basshy­ly­ǵy­men qımyldaǵan kórinedi. Basqa toptar aqparattyq nasıhat yqpalymen radıkal­danyp, belsendi áreketterge kóshýge ty­rysqan. Osyǵan baılanysty UQK baıla­mynsha, ınternettegi radıkaldy ıdeo­logıanyń taralýy eleýli problemaǵa aınalyp otyr. UQK málimetinshe, aı saıyn ǵa­lam­torda terorızm týraly 70 myń materıal jarıalanady. Munyń barlyǵy «memleket­ten birinshi kezekte, zańnamalyq deńgeı­de aldyn alýshy sheshimderdi túzýdi talap etedi».
UQK tóraǵasynyń orynbasary 2011 jyldan beri Qazaqstanda 64, al jyl basy­nan beri 9 ekstremıstik aksıanyń joly kesilgenin málimdedi.
– Olaı bolmaǵanda, osy jyldyń ja­zynda Almaty men Aqtóbede oryn alǵan qaıǵyly jaıttar sany budan da kóp bolar edi. Qarapaıym halyq kóp jınalatyn oryndarǵa, sonymen birge, quqyq qorǵaý organdary men arnaýly memlekettik or­gandardyń nysandaryna jáne qyzmet­kerlerine lańkestik shabýyl jasalýyna jol berilgen joq. Aýǵanstanda, Sırıa men Irakta qarýly qaqtyǵystar bastalǵaly beri halyqaralyq lańkestik uıymdardyń lagerlerinen, úshinshi elderdegi tirek jáne tranzıttik ınfraqurylymdardan Qa­zaq­stannyń 45 azamaty qaıtaryldy. 559 qa­zaqstandyq teraktilerge qatysý úshin shetel­ge shyǵa almaı qaldy. Barlyq qaıt­qandar arasynan lańkestik áreketterge qatysqany úshin 33 adam qylmystyq jaýap­kershilikke tartyldy. 5 jylda ter­rorıstik jáne dinı sıpattaǵy qylmystar jasaǵany úshin 445 adam sottaldy. Osy jyldyń basynan beri 25 adam sottalsa, shamamen 50 adam tergeý oqshaýlaǵyshynda otyr, – dep túıdi N.Bilisbekov.

Qatysty Maqalalar