Qazaqstanda 2011 jyldyń basynan beri 64 ekstremıstik aksıanyń joly erte kezeńde kesildi.
Bul týraly keshe Astanada ótken terorızmniń aldyn alý máseleleri boıynsha dóńgelek ústelde málim boldy. Otyrys jumysyna Májilis tóraǵasy N.Nyǵmatýlın, Senat pen Májilis depýtattary, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri N.Ermekbaev, UQK basshylyǵy, sondaı-aq úkimettik emes uıymdar ókilderi, qoǵamdyq jáne dinı qaıratkerler, saıasattanýshylar men sarapshylar qatysty, - dep jazady Qamshy.kz aikyn.kz - ke silteme jasap.
Jıynda sóz sóılegen Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın elimizdiń qaýipsizdigi men halqymyzdyń beıbit ómiri – bizdiń baǵa jetpes baılyǵymyz ekendigin eske saldy.
– Ony saqtaý, odan ári damytýǵa úles qosý – bárimizdiń abyroıly mindetimiz. Elbasymyz táýelsizdik alǵan kúnnen bastap, qaýipsizdik máselesine erekshe nazar aýdaryp keledi. Búginde osy baǵytta elimizde kóptegen jumystar atqaryldy. Biraq terorızm men ekstremızm jyl saıyn údep barady. Bul tek Qazaqstandaǵy ǵana emes, búkil álemdegi problema. Sondyqtan terrorızm men ekstremızmge qarsy kúresti kúsheıtý maqsatynda Qazaqstan Kóshbasshysy naqty tapsyrmalar berip, olardy oryndaý joldaryn kórsetti. Eń bastysy, bul máselege búkil qoǵam qatysyp, shynaıy qoldaý bildirýde.
Nurlan Zaırollauly álemdegi lańkestik oqıǵalar terorızmniń ulty, dini, shekarasy joq ekendigin jáne búkil órkenıet ataýlyǵa qater bolyp sanalatynyn atap kórsetti.
Prezıdenttiń bıylǵy maýsymdaǵy Qaýipsizdik keńesi otyrysynda bergen tapsyrmasyna sáıkes, Úkimet arnaıy zań jobasyn ázirlep, Parlamentke engizgenin habarlady.
Bul qujat 5 kodeks pen 19 zańǵa ózgerister engizedi. Osy oraıda Májilis tóraǵasy qoǵam ókilderin bul jobany jetildire túsýge atsalysýǵa jáne barlyq oı-usynystardy ortaǵa salýǵa shaqyrdy.
Senat tóraǵasynyń orynbasary Bektas Beknazarov ekstremızmge jáne terrorızmge kúresti «Qazaqstandaǵy mańyzy jóninen birinshi kezektegi másele» dep baǵalady.
– Bul máseledegi bizdiń basty mindetimiz – dinı ekstremızm kórinisteriniń aldyn alý jáne terorızm qateriniń jolyn kesý arqyly adamnyń, memlekettiń jáne qoǵamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Elimiz ekstremıstik ıdeologıalar men terorızmge baılanysty dinder men olarǵa qarsy kúshterdiń arasyndaǵy dıalogtyń nyǵaıýy úshin kúsh-jigerdi jalǵastyryp keledi. Halyqaralyq terorızm men ekstremızm qateriniń keńeıýi zańnamalardyń sapasyna da joǵary talap qoıady jáne terorızmge, onyń kórinisterine qarsy kúres jónindegi qoldanystaǵy quqyqtyq júıeni turaqty túrde jetildirip otyrýǵa májbúr etedi, – dedi ol.
Vıse-spıker taıaýda ǵana qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgenin jetkizdi: terorızmge qarsy operasıalardy júrgizý belgilendi; qarjylyq monıtorıń sýbektileriniń tizimi keńeıdi; ishki baqylaý qaǵıdalaryn ótkizý tetikteri jetildirildi; terorıstik jáne ekstremıstik qyzmetti qarjylandyrǵany jáne terorızm men ekstremızmge ózge de kómek kórsetkeni úshin qylmystyq jaza engizildi. Endi ekstremızmge jáne terrorızmge qarsy is-qımyl, qarý-jaraq aınalymy, kóshi-qon máselelerin retteý salalaryndaǵy qoldanystaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan «Keıbir zańnamalyq aktilerge ekstremızmge jáne terrorızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy Parlamenttiń qaraýynda jatyr.
Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy M.Áshimbaev ta zańnamalyq bazany jetildirýmen birge, ásirese, ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý jáne jolyn kesý salasynda memorgandar men úkimettik emes uıymdardyń jáne qazaqstandyqtardyń arasyndaǵy ózara is-qımyldy kúsheıtý mańyzdy ekenine toqtaldy.
Al Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary N.Bilisbekov bolsa, 5 jylda 559 qazaqstandyq rekrýttyń terrorıstik belsendilik oshaqtaryna shyǵýyna jol berilmegendigin habarlady.
– Búginde qarýly qaqtyǵystar aımaqtarynan sodyrlardyń Otanyna oralýy salmaqty qaýip týdyryp otyr. Olardyń kópshiligi ary qaraı da shekten tys radıkaldy kózqarasty ustanýda, arnaıy daǵdyǵa jáne urys salý tájirıbesine ıe. Sol sebepti de, olardyń elimizde de teraktiler jasaý qaýpi joǵary dep baǵalanýda. Óz kezeginde qarýly qaqtyǵystar aımaǵynda qalǵan tulǵalar radıkalızmdi ıdeıalyq turǵyda nasıhattaýshy rólin atqarady. Olar rekrýttar men sodyrlardy lańkestik qyzmetke tartý jáne ıtermeleý jumystaryna belsendi atsalysýda, – dedi Nurǵalı Bilisbekov.
Osy jyldary joıylǵan radıkaldy toptardyń bir bóligi halyqaralyq terrorlyq uıymdardyń tikeleı basshylyǵymen qımyldaǵan kórinedi. Basqa toptar aqparattyq nasıhat yqpalymen radıkaldanyp, belsendi áreketterge kóshýge tyrysqan. Osyǵan baılanysty UQK baılamynsha, ınternettegi radıkaldy ıdeologıanyń taralýy eleýli problemaǵa aınalyp otyr. UQK málimetinshe, aı saıyn ǵalamtorda terorızm týraly 70 myń materıal jarıalanady. Munyń barlyǵy «memleketten birinshi kezekte, zańnamalyq deńgeıde aldyn alýshy sheshimderdi túzýdi talap etedi».
UQK tóraǵasynyń orynbasary 2011 jyldan beri Qazaqstanda 64, al jyl basynan beri 9 ekstremıstik aksıanyń joly kesilgenin málimdedi.
– Olaı bolmaǵanda, osy jyldyń jazynda Almaty men Aqtóbede oryn alǵan qaıǵyly jaıttar sany budan da kóp bolar edi. Qarapaıym halyq kóp jınalatyn oryndarǵa, sonymen birge, quqyq qorǵaý organdary men arnaýly memlekettik organdardyń nysandaryna jáne qyzmetkerlerine lańkestik shabýyl jasalýyna jol berilgen joq. Aýǵanstanda, Sırıa men Irakta qarýly qaqtyǵystar bastalǵaly beri halyqaralyq lańkestik uıymdardyń lagerlerinen, úshinshi elderdegi tirek jáne tranzıttik ınfraqurylymdardan Qazaqstannyń 45 azamaty qaıtaryldy. 559 qazaqstandyq teraktilerge qatysý úshin shetelge shyǵa almaı qaldy. Barlyq qaıtqandar arasynan lańkestik áreketterge qatysqany úshin 33 adam qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy. 5 jylda terrorıstik jáne dinı sıpattaǵy qylmystar jasaǵany úshin 445 adam sottaldy. Osy jyldyń basynan beri 25 adam sottalsa, shamamen 50 adam tergeý oqshaýlaǵyshynda otyr, – dep túıdi N.Bilisbekov.