Búginde Almaty oblysy Jambyl aýdanynda bolǵan qaraly oqıǵadan beıhabar jan joq shyǵar. Adal eńbegimen mal satyp, otbasyn baǵyp júrgen úsh birdeı azamat qandyqol qaraqshylardan ajal qushty. Bir aptaǵa jýyq ýaqyt habarsyz ketken úsh jigitti izdeýge polısıadan bólek, úsh júzden astam adam kiristi.
Ázirge polısıa osy oqıǵaǵa qatysy bar dep eki adamdy tutqynǵa alǵan. Kúdiktilerge qylmystyq kodekstiń 99-baby 2-tarmaǵy (eki jáne odan da kóp adamdy óltirý) boıynsha aıyp taǵylǵan.
Qoǵamda rezonans týǵyzǵan osy oqıǵa bir aýdannyń ǵana emes, tutastaı oblystyń, tipti, repýblıkanyń quqyqtyq júıesine úlken syn bolǵaly tur. Qylmysqa qatysy bar kináliler túgel anyqtalyp, jazalanbaıynsha el kóńilindegi qorqynysh pen kúdiktiń seıilmesi anyq.
Endi osy qandy oqıǵanyń hronologıasyn bir sholyp ótsek.
17 qyrkúıek kúni Almaty mańyndaǵy Uzynaǵash bazaryna Doldanuly Jarqynbek (1979 j.t), Zarlyhanuly Muqıat(1973j.t) pen Álimhan Qadylbek mal satýǵa attanady. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Tarbaǵataı aýdanynan 40 bas mal alǵan olar eki júk kóligimen jolǵa shyǵady. Ol kúni saýda júrmeı, jeksenbide taǵy shyǵaramyz dep úsh azamat qalyp qoıady. Bul týraly Kóksý aýdany Qazaqstan aýylynyń turǵyny Tursyn Ámirbaı málimdedi.
18 qyrkúıek kúni bazarǵa qaıta kelgen soń, bir azamat «barlyq maldy satyp alý» týraly usynys aıtady. Biraq úıiniń shalǵaı ekendigin jáne aqshasynyń úıde qalǵandyǵyn jeleý etip, jolǵa birge shyǵýǵa kóndirgen. Kelisim boıynsha ár basqa 143 myń teńge berýi kerek. Iaǵnı, 5 mıllıon 720 myń teńgedeı qarajatqa kelisken degen sóz. Sátti saýda dep baǵalasa kerek, úsh jigit barlyq maldaryn tıep, eki júk kóligimen jolǵa shyqqan. Osy sátten keıin ol azamattarmen tildesken tiri jan joq. Telefondary baılanys aıasynan tys jerde. Satyp alýshynyń túrin bir kýáger jattap alǵanyn da jetkizgen.
Qaza bolǵan azamattardyń biriniń aǵaıyny Adal Zarlyhannyń aıtýynsha, dúısenbi kúni (19 qyrkúıek) tústen keıin Almaty-Astana tasjoly boıyndaǵy Qansheńgel aýyly mańynda úsh jigitke tıesili júk kólikteriniń biri órtengen kúıde tabylǵan. Sol kúni keshke qaraı órtengen kóliktiń janynan jeńil kólikke mingen eki jigittiń ketip bara jatqanyn, azdan soń órtengen mashınany ózge bireýlerdiń baryp óshirgenin kórgen kýágerler de tabylǵan.
Al ekinshi kólik Jambyl aýdanyna qarasty Degeres aýyly jolynan tabylǵan. Júk kóliginiń aldyńǵy nómirin alyp tastaǵan. Artqysyn da sheship tastaǵylary kelgen eken. Tipti jem-shóbi, mal qorshaýlary sol kúıde jatqan kórinedi. Sol kólikten polısıa qyzmetkerleri saýsaq izderin alǵan. Bul jóninde marqumdardyń týysy Tursyn Ámirbaıuly málimdegen.
24 qyrkúıek. 12:31
Almaty oblysy Jambyl aýdanynyń Úlgili aýylynan úsh azamatqa tıesili 40 bas maldyń 35-i tabylady. Biraq bul sátte mal ıeleriniń óli-tirisi belgisiz edi. İzdeý jumystaryna 200-den astam adam óz erkimen kiristi.
24 qyrkúıek. 15:52
Qaıǵyly qaza týraly aqparat osy ýaqytqa qaraı belgili boldy. Sonymen birge osy oqıǵaǵa qatysy bar bolýy múmkin degen eki adamdy polısıa tutqynǵa alǵan.
24 qyrkúıek. 19:03
Bir apta óli-tirisi belgisiz bolǵan azamattardyń qandaı jaǵdaıda dúnıe salǵany týraly aqparat ta shyqty. Joǵalǵan azamattardy qylmyskerler Uzynaǵashtan 200 shaqyrymdaı jerge aparyp, qumǵa kómip ketken.
24 qyrkúıek. 20:08
Úsh birdeı adamnyń ólimine qatysty tergeý jumystary Almaty oblysy basshylyǵynyń nazaryna alynǵan.
Joǵalǵan azamattardyń máıiti keshe, ıaǵnı, joǵalǵan kúnnen bastap altynshy kún degende tabylyp, kúdiktiler qamaýǵa alynyp otyr. Ustalǵandar úsh azamatty qalaı óltirgenderin, máıitterdi qaıda jasyrǵandaryn aıtyp bergen. Olar qandaı jaǵdaıda ustaldy, polısıa izdep tapty ma, joq, ózderi kelip, qylmystaryn moıyndady ma, ol jaǵy belgisiz. Tek, úsh azamattyń joǵalǵan kúni men kúdiktilerdiń ustalǵan ýaqyty arasyndaǵy alshaqtyq túrli kúdikti oılarǵa jeteleıtini ras...
Osy oraıda, ustalǵandarǵa nege Qylmystyq kodekstiń bir baby boıynsha ǵana aıyp taǵyldy degen de suraq týady. Osy suraqty zańger Kámısha Esmuhambetqyzyna qoıdyq.
«Negizi 99-baptyń 2-tarmaǵy qylmystyq isti qozǵaý úshin negizge alynǵan bolsa kerek. Biraq, bul tek osy bappen ǵana shektelý kerek degendi bildirmeıdi. Túrli saraptamalar nátıjesine qaraı aıyptaýǵa qatysty ózgerister bolýy múmkin. Máselen, 99-baptyń 9-tarmaǵy qosylýy múmkin degen sıaqty. Odan bólek, qylmystyń jasalý maqsaty men qatysýshylaryna baılanysty 192-bapty (Qaraqshylyq), 202-bapty (Bótenniń múlkin qasaqana joıý nemese búldirý) qoldanýǵa bolady. Jańa jaǵdaılar anyqtalyp, aıyp ta ózgerýi múmkin. Qalaı bolǵanda da munyń barlyǵy tek alǵashqy saraptamalardan soń naqtylanady», - deıdi zańger.
Birneshe kún boıy qoǵam nazaryn aýdartqan osy oqıǵanyń jaı-japsaryn zań oryndary búge-shigesine deıin anyqtap, qaskóılerge ádil jaza buıyrady degen úmittemiz. Bul rette tergeýdiń zań aıasynda ótetinine, kinálilerge eshbir aıaýshylyq bolmaıtynyna sóz bergen oblys prokýrorynyń orynbasary Saıat Bakırovtyń sózderi dátke qýat. Úlken rezonans týǵyzǵan iste túrli kúmán, alyp-qashpa áńgimeler bolmas úshin, múmkindiginshe tergeý barysy BAQ-ta jarıalanyp otyrýy kerek. İstiń arty nasyrǵa shaýyp, áleýmettik sıpattaǵy arazdyq týmasyn desek, tergeýdiń alǵashqy nátıjeleri, osyndaı qylmysqa sebep bolǵan jaǵdaılar men olardy joıý jónindegi sharalar (máselen, Uzynaǵash bazarynda urlyq-qarlyq túrindegi qylmystar buryn da birneshe ret bolǵan kórinedi) marqumdardyń janazasyna deıin aıtylyp, alań kóńil aǵaıynǵa basý aıtylýy qajet.
Erlan Tóleýbaı
