«Álemdegi eń sulý – qazaq áıeli: meniń jarym, meniń anam, meniń qyzym. Qazaqty qazaq qylǵan osy áıel bolatyn, sulý ǵana emes, symbatty, minezdi, aqyldy, adal jar, abzal ana, aǵaıynǵa qamqor, aýyl-aımaqqa qut, erdiń maqtany, eldiń kórki».
Qazirgi qazaq áıeline qandaı teńeýdi aıtsańyzda jarasady. Aıaýly ana, súıikti jar, ınabatty da, ıbaly kelin, isker jumysshy, jumys pen úıdi qatar alyp, urpaq dúnıege ákelip, eriniń qabaǵyna, as úıdiń tamaǵyna qarap júrgen ámbebap jan. Qazaq áıeliniń, qazaq anasynyń, qazaq qyzynyń ózge ulttyń názik jandylarynan aıyrmashylyǵy da sol – qaısarlyǵy men tózimdiliginde, shydamdylyǵynda bolar.
Ulan-ǵaıyr dalanyń ár túkpirinde turmys taýqymetine qaramastan ár balanyń óz yrysy, óz nesibesi bar dep bes-altydan, on-onnan bala tárbıelep, Allaǵa shúkirshiligin aıtyp otyrǵan qazaqtyń qaısar da, batyr qyzdary kimge bolsyn úlgi bolýǵa laıyq!
Bizdiń búgingi keıipkerlerimiz de « Balaly úı bazar», «Bir qozy týsa, bir túp jýsan artyq shyǵady», « Barym da, baqytym da balalarym» deıtin júregi meıirim men mahabbatqa toly, qońyr ǵana tirshilik keship júrgen jandar. Olarǵa záýlim saraılar men qymbat kólik, ataq pen dańq kerek emes. Bir ǵana armandary – baspanaly bolý.
Ydys jýyp jumys istep júrgenine jeti jyl bolǵan
Aınur Arǵynbaeva Almaty qalasy, Ójet aýylynda páter jaldap turady. 10 balanyń anasy. Joldasy Serikjan Arǵynbekov jol kólik apatyna túsip, eńbekke jaramsyz bolyp qalǵan. Qazir III toptaǵy múgedek. Aınurdyń Baraholka mańaıyndaǵy kafelerdiń birinde ydys jýýshy bolyp jumys istep júrgenine bıyl jetinshi jyl bolǵan. Alatyn aılyǵy shaılyǵynan artylmaıtyn otbasynyń ózderine tıisti baspanalary da joq. On balanyń eń úlkeniniń jasy on toǵyzda, eń kishkentaıy segiz aılyq.
– Ózim bosanǵansha jumys isteımin.Qyrqynan shyqqannan keıin qaıtadan jumysqa shyǵamyn. Aralary eki jas. Qalaı kóteremin 9 aıǵa deıin jumys jasaımyn. 9 aıdan keıin balam qyrqynan shyǵa salysymen, osylaı jumysqa shyǵyp ketemin. Jubaıym ınvalıd. Jumysqa jaramaıdy. Qınalasyń. Qınalǵanmen de ómir súrý kerek. Balalardy jetkizý kerek. Bir solardy asyraý úshin qınalsaq ta, qınalmasaq ta ómir súrip kele jatyrmyz. Osy kúnime táýbe! Úı kezeginde turǵanymyzǵa jeti jyl boldy. Kezek áli jyljymaı jatyr, biz 1584-shi bolyp turmyz. Páter tabý qıyn. Páterden shyǵaryp jiberse taba almaısyń. Qınalasyń. Biraq balardy kórgen kezde oılaısyń. Men bolmasam bular qalaı ómir súredi, qaıda barady dep... Solar úshin ómir súresiń,- deıdi.
Aınur túngi jumysqa ketkende, joldasy Serik balalardyń tamaǵyn daıyndap, sabaqtaryn oqytyp, on balaǵa qaraıdy. Kúndiz jumys isteıin dese, on balanyń kir-qońy, tamaǵy bar, sonymen túnde jumys istep, kúndiz balalarǵa qarap júrgen Aınurdyń alańsyz uıqyny umytqanyna jeti jyl bolǵan. Eń kishkentaıy 8 aılyq bolsa da, túnde ákesine tastap ketip, jumysqa barý kerek bolady.
Bul otbasy on balamyz bar, otaǵasy úshinshi toptaǵy múgedek dep ákimshilik esigin tozdyryp, eshkimnen jalynyp kómek surap kórmepti. Páter jaldap qınalatynymyz bolmasa, eldiń aldy da, arty da emespiz, ortasha ómir súrip júrmiz,- deıdi Serik Arǵynbaev.
Múmkindigi shekteýli bola tura, alty bala asyrap alǵan Padısha apa
Almaty oblysy, Jambyl aýdany, Qarǵaly aýylynyń turǵyny Padısha anamyz jastaıynan jetimdiktiń taýqymetin kórgen soń, jetimder úıinen alty bala asyrap alǵan. Jubaıy Nazyrahmet Qusaıynov ekeýiniń týǵan eki balalary bar. Dárigerler bir kezderi bala kóterýge bolmaıdy dep kesip aıtqanymen, jeke bastyń múddesin, analyq mahabbat jeńip, eki qyz balany ómirge ákelgen. Jastaıynan óner adamy bolýdy armandap, densaýlyǵyna baılanysty ol armanyna jete almaǵan Padısha Bıkeshova Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń geografıa fakúltetin bitirgen. Asyrap alǵan úlken uldaryn keıingi bes qyzǵa serik bolsyn, bizden keıin sol qaraılassyn dep Túrkıaǵa oqýǵa jibergen. –Bul qyzdardyń bárin biz týǵan qyzymyz dep qaraımyz, bizdi eshkim kúshtegen emes, qolymyzdan kelgenshe osylarǵa kómektesip, durys jolǵa salamyz. Eseıgende bizdiń atamyz, anamyz bar dep júrse, bizdiń armanymyz joq - deıdi Nazarbek ata.
Bala kezdegi óz armanyn oryndaı almaǵan Padısha ana qyzdaryn mektep te óner úıirmelerine jiberip, án aıtqyzyp, óleń oqytýǵa baýlýda. Mektepte «Aıala» atty top ta qurǵan.
Úkimetten tórt baladan joǵary bala tárbıelep, birge turyp jatqan otbasyna aı saıyn 8824 teńge qarjy bólinedi, bir balaǵa shaqqanda aıyna 2100 teńgeden, «Altyn alqaly» analarǵa aıyna 13675 teńge bólinedi eken. On bala turmaq, bir adamnyń on úsh myń teńgemen jan baǵýy qıyn bolyp turǵan zamanda, bul otbasylardyń turmys taýqymetine júdemeı, shúkirshilik aıtyp, adal eńbekterimen nandaryn taýyp júrgenderiniń ózi úlgi alarlyq is. Bes bala úshin 8824 teńge alatyn Padısha ananyń aqsha alý úshin emes, adal nıetten bul balalarǵa pana bolyp júrgenin ańǵarý qıyn emes.
Memleket degen halyq, al úkimet úılestirýshi. Memleket qýatty bolý úshin, halyqtyń jaǵdaıy jaqsy bolýy tıis. Osyndaı batyr analarǵa jappaı úı beretin baǵdarlamalar bolsa, baspana qazirgideı 20-30 jyl kezek kúttirmeı, tórt balany ómirge ákelgen kúnniń ertesi-aq berse, shirkin-aı dersiz! Aldymyzda 20 mlıllıonǵa jetý kerek degen jospar tur, biraq anasyn syılaı almaǵan el qalaı ósedi?! Bul perzent súısem deıtin anaǵa emes, sol armanǵa pıǵyldary tosqaýyl bolyp otyrǵan joǵarydaǵy aǵalarǵa qoıylatyn suraq...
Beınesújetter Almaty arnasynda jaqynda ǵana tusaýy kesilgen «Tumarym» baǵdarlamasynan alyndy. Baǵdarlamanyń tolyq nusqasyn myna silteme arqyly kóre alasyzdar. Ár aptanyń senbisi, keshki saǵat 20:00-de efırge shyǵatyn "Tumarym" baǵdarlamasynda taǵdyry san qıly adamdardy kórip, esimin el bilmeıtin taǵdyrly keıipkerlermen tanysasyzdar.