Astanaǵa saparmen kelgen Sıngapýr Respýblıkasynyń Qurmetti aǵa mınıstri Go Chok Tong Parlament Senaty depýtattarynyń aldynda sóz sóıledi , - dep habarlaıdy Qamshy.kz  QazAqparat saıtyna silteme jasap. 
 

Mártebeli meımandy tanystyra kelip, joǵarǵy Palatanyń tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Go Chok Tong 1990-2004 jyldary Sıngapýr Úkimetin basqarǵanyn eske saldy. «Sıngapýr basshylyǵymen ilgerilegen Damý strategıasy eldi ekonomıkasy álemdegi eń damyǵan jáne turaqty memleketke aınaldyrýǵa yqpal etti. Go myrza Sıngapýrdyń negizin salýshy, Azıadaǵy kórnekti saıası qaıratker, Sıngapýrdyń tuńǵysh Premer-mınıstri Lı Kýan Iýdyń isin jalǵastyrdy. Go myrzanyń Premer-mınıstr qyzmetin atqarǵan kezde Sıngapýrdyń ishki jalpy ónimi halyqtyń jan basyna shaqqanda 22 myń AQSH dollarynan 44 myń dollarǵa deıin ulǵaıdy. Qazirgi kezde Sıngapýr Respýblıkasy álemdegi eń damyǵan elderdiń ondyǵyna kiredi. Bolǵan ózgerister tarıhqa «Sıngapýrdyń ekonomıkalyq ǵajaıyby» degen atpen endi. Sıngapýr Qazaqstannyń Ońtústik-SHyǵys Azıadaǵy saıası jáne saýda ekonomıkalyq mańyzdy áriptesi bolyp tabylady. Bul eldiń tájirıbesi álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna enýge umtylǵan Qazaqstan úshin ónege bolyp tabylady», - dedi Senat tóraǵasy.

 «Meniń Astanadan alǵan áserim zor. Qala tirshiliginiń qarqyny Eýrazıa kindiginde qolaıly ári tabysty eldi qalyptastyrýdaǵy Qazaqstan basshylyǵynyń oı-órisin pash etedi. Úkimettegi óz tájirıbemdi eskere otyryp, men Qazaqstan sekildi úlken eldiń damýyna baılanysty qıyndyqtar men qaterlerdi tutasymen baǵalaı alamyn», - dep bastady óz sózin Go Chok Tong. Meıman táýelsizdik alǵan sátten bastap eki memlekettiń kúrdeli jaǵdaıyna baılanysty Sıngapýr men Qazaqstan arasyndaǵy birqatar uqsastyqtarǵa toqtaldy.

Ol 1965 jyly Sıngapýr İshki jalpy ónimi halyqtyń jan basyna shaqqanda 500 AQSH dollaryn quraǵanyn eske saldy. Búginde ol burynǵy ústemdik etýshi, Ulybrıtanıadan da úlken - 55 myń dollarǵa jetti. Halyqtyń saýattylyq deńgeıi 60-tan 97 paıyzǵa deıin kóterildi, al ómirdiń uzaqtyǵy 65 jastan 83 jasqa deıin ulǵaıdy. On sıngapýrlyqtyń toǵyzynda jekemenshik úıleri bar. «1965 jyly Sıngapýr Malaızıadan bólingende táýelsizdik bizge shyn máninde «qulap túskendeı» boldy. Sıngapýrdaǵy jáne odan tys jerdegi adamdardy: ómir súre alamyz ba? degen saýal tolǵandyrdy. Bizde tabıǵı baılyqtar bolǵan joq, ekonomıka usaq saýdaǵa negizdelgen, jumyssyzdyq kóp, dinı jáne tildik turǵyda bóliný kóz aldymyzda boldy», - dep eske aldy Qurmetti aǵa mınıstr.

Sıngapýrdyń alǵashqy 25 jyldaǵy damýy Ult negizin salýshysy Lı Kýan Iýdyń basshylyǵymen ekonomıkalyq tirshilik etý jáne ultty qalyptastyrýdyń keńinen tanymal tarıhy bolyp tabylady. Bul sondaı-aq meımannyń pikirinshe, Sıngapýr men qazirgi zamandaǵy Qazaqstannyń arasyndaǵy uqsastyq bolyp tabylady.

Go Chok Tong Sıngapýr úkimetin basqarǵandaǵy óz tájirıbesimen bólisti. Onyń pikirinshe, memlekettiń tabysty damýyn qamtamasyz etý úshin qajetti: adam kapıtalyn qalyptastyrý, ınstıtýttar  qurý jáne kóshbasshylyq máselesin bólip aıtty.

«Memleket qurý úshin, birinshi kezekte adam resýrstarynan mańyzdy ári baǵaly eshteńe joq. Sıngapýr ony aýyr tájirıbe arqyly uqty. Bizde tabıǵı baılyqtar bolǵan joq, saýaty tómen jumys kúshi boldy. Óz adamdarymyzdy, olardyń bilim alýyna jáne bolashaǵyna ınvestısıalaýdan basqa tańdaý bolmady. Biz mektepterdi jedel salyp, kóptegen oqytýshylar daıarladyq. Bul rette matematıka men ǵylymǵa, keń taralǵan til bolmasa da aǵylshyn tilin oqý men jumystyń negizgi tili retinde tańdadyq», - dedi meıman.

«Adam resýrstary men tabıǵı resýrstardyń arasyndaǵy aıyrmashylyq, birinshisi turaqty túrde ulǵaıatyn aktıv bolsa, ekinshisi - azaıa beretin bolyp tabylady. Adam kapıtalyna kóbirek ınvestısıa salǵan saıyn onyń baǵasy da arta túsedi», - dep atap ótti Go Chok Tong.

Qurmetti mınıstr memleket pen adamdar áleýetin tolyq ashý úshin ınstıtýttardy, eń aldymen memlekettik bılik organdaryn qurýdy negizgi másele retinde atady. «Bizdiń ınstıtýttar sheteldik ınvestorlar úshin de, sıngapýrlyqtar úshin de uzaqmerzimdi senimdilik uıalatady», dep sanaıdy saıasatker.

Úshinshi negizgi baǵyt - kóshbasshylyq. «Igilikti kóshbasshylyq jáne halyqtyń toptasýy eldiń tabysqa jetýi úshin asa mańyzdy bolyp tabylady. Kúshti basshy adamdardy biriktiredi jáne olardy baǵyttaıdy, maqsat qoıady. Ony popýlızmmen shatastyrýǵa bolmaıdy... Myqty ári dana kóshbasshy Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń arqasynda Qazaqstannyń joly bolyp ketti. Ol jas eldiń Premer-mınıstri bolǵan kezdegi Lı Kýan Iý sekildi isti aıaǵyna deıin jetkizedi» - dedi Go Chok Tong.

Sıngapýr saıasatkeriniń pikirinshe, óziniń 25 jylynda Qazaqstan keleshegi zor jas el bolyp tabylady. Sıngapýrdan aıyrmashylyǵy Qazaqstannyń aldynda álsiz jaqtardy artyqshylyqqa aınaldyrý máselesi turǵan joq, al qaıta baı tabıǵı baılyqtardy halyqtyń jan basynyń joǵary tabysyna, ómirdiń joǵary jáne turaqty standarttaryna aınaldyrý máselesi tur.

«Qazaqstan úkimeti aldarynda turǵan qaterlerdi jaqsy túsinedi jáne  keleshekte turaqty damý úshin múmkindikter jasaıdy dep senemin. Ekonomıkany ártaraptandyrý jáne bilimge negizdelgen ekonomıkany qalyptastyrýdy kózdeıtin «Strategıa-2050», sondaı-aq «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytý ekonomıkalyq saıasaty keleshekke ilgerileý úshin Qazaqstanǵa tamasha tuǵyr bolady», - dep sanaıdy Go Chok Tong.

Sıngapýr Qazaqstanmen ekijaqty ınvestısıalar jáne Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaqpen erkin saýda týraly kelisim bekitý arqyly yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa umtylýda. Mártebeli meıman sondaı-aq Qazaqstanǵa azıalyq ınvestısıany tartý úshin halyqaralyq qarjy ortalyǵy retinde Sıngýpardyń múmkindikterin paıdalanýdy usyndy. Odan basqa, onyń pikirinshe, «Bir beldeý - bir jol» bastamasy aıasynda ózara is-qımyl áleýeti de bar.

Sózin aıaqtaı kelip, Go Chok Tong qonaqjaılyqpen qabyldaǵany úshin Prezıdent N.Nazarbaevtyń, Senat Tóraǵasy Q.Toqaevtyń jáne Qazaqstan úkimetiniń atyna alǵys aıtty jáne Qazaqstan halqyn táýelsizdiktiń 25 jyldyǵymen quttyqtady.