Alda qys kele jatyr. Áıelder qaýymynyń qundyz ishik (shýba) kıý maýsymy bastalady. Sońǵy kezderi ishik kıý týraly qoǵamda túrli pikirler tarap, ǵalamtorda túrli beınerolıkter adamdardyń ań terisin tirideı sypyryp alatyndaryn kórsetýde. Mundaı vıdeony kórgen názik jandylardyń qundyz ishik kıýge degen kóńilderi qaıtyp qalyp ta jatady. Osyǵan sharıǵat boıynsha ne úkim bar, ań terisin paıdalanǵan durys pa degen suraqqa Islam.kz saıty jaýap bergen eken.
Ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed ǵaleıhıssálám óziniń bir sózinde: «Teri ılense, tazarady», - deıdi[1]. Bul degenimiz, eti jelinbeıtin haıýannyń terisi ılenip, belgili óndeýden ótkennen soń taza kúıge enedi degen sóz (dońyz terisinen basqa). Odan keıin, tazarǵan terini túrli kádege jaratýǵa bolady. Aıtalyq, qulaqshyn, ton, etik t.b. kıister tigip, san alýan buıymdar jasaýǵa bolady.
Qazirgi tańdaǵy kúzen (norka) sekildi ártúrli ań terilerinen óndelip tigiletin ishikterdi kıýdiń negizinen alyp qaraǵanda, kúnási joq. Derekterge súıensek, Imam Aǵzam Ábý Hanıfanyń tıin terisinen tigilgen bas kıimi bolǵan. Hadısshi Dahhak bulǵyn terisinen (sobol) tigilgen qulaqshyn kıgen eken[2].
Endigi jerde, qandaı da bir haıýanǵa nemese ańǵa terisin tirideı sypyrý arqyly japa shektirý aýyr kúná bolyp tabylady. Ondaı nárse – haram. Paıǵambarymyz (s.a.ý.) óziniń bir sózinde: «Alla taǵala ár nársege meıirimdik kórsetýdi jazyp qoıdy. Eger, óltiretin bolsańdar eń abzal túrde óltirińder (jaýyzdyq jasamańdar). Mal soıatyn bolsańdar, eń abzal túrde soıyńdar...», - dep buıyrǵan[3].
Basqa bir hadıste, kishkentaı shymshyqty ermekke óltirgen adamnan qıamet kúni onyń aqysyn alyp beretindigine ıshara etiledi[4]. Taǵy bir hadıste bir áıeldiń mysyqty ashtan qatyrǵany úshin tozaqqa tastalǵandyǵy baıandalǵan. Sondyqtan da, mundaı jaýyzdyqqa Islamda jol joq.
Alaıda, osyǵan qarap jappaı ishik (shýba) ataýlyny kıý haram deı salsaq, onymyz asyǵys aıtylǵan tujyrym bolar edi degen oıdamyn (Allahý alám). Nege deseńiz, mundaı bassyzdyq keı elde oryn alyp, keı elde oryn almaýy múmkin.
Áıtse de, ishik kımeý arqyly atalmysh soraqy áreketke boıkot jarıalaǵym keledi deseńiz, óz erkińiz. Ardaqty Alla elshisi: «Kimde-kim bir jaman áreket kórse (durys emes áreket kórse), ony qolymen ózgertsin. Oǵan kúshi jetpese, sózben aıtyp, ózgertsin. Oǵan da kúshi jetpese, júregimen jek kórip tursyn. Bul - ımannyń eń álsiz kórinisi», - degen.
Biraq, bul máselede áldebir jekelegen adamdardyń qarsylyǵymen ǵana shektelmeı, «Janýarlardy qorǵaý qoǵamdyq qory» sıaqty jergilikti quzyrly organdar óz qaraýlaryna alyp, ondaı óreskeldikke tosqaýyl bolýlary kerek.