Álıa — Almaty oblysy Nura aýylynda týyp, sol jerde bilim alǵan. Almatyda polıtehnıkalyq kolejdi támamdaǵan soń, kınoakademıada bilim alady. Sóıtip «Ritox» saýda úıiniń óńirlik menedjeri bolyp jumys istep júrgende Dýbaıdyń úndisine kúıeýge shyǵady.
Ol 2014 jyldan beri Dýbaıda turady. Jaqynda Álıa Ahsýtova elge keldi.
«Qazaqta qyz turmysqa shyqsa, jigit artynan qalyń mal ákelýi kerek qoı. Al úndisterde, kerisinshe. Qyz jaq qalyń mal ákeledi. Kóp altyn men aqsha túrinde. Nemese kólik, páter túrinde de bolady. Úndistanda qalyńdyq jańa úıine kóp altyn men aqsha ákeldi, endi baqty-dáýletti bolady degen yrym bar. Al alda-jalda ajyrasqan jaǵdaıda ol teńdeı bólinedi.
Úndis erkegi ajyraspaýǵa barynsha tyrysady. Óıtkeni ajyrasqan úndis burynǵy áıeliniń otbasyn ómiriniń sońyna deıin baǵyp-qaǵýǵa mindetti. Mysaly, men úndis jigitin bilemin, onyń burynǵy áıeline alıment tólep júrgenine 27 jyl bolǵan. Al Qazaqstanda ákesi balasyna ǵana, onda da 18 jasqa deıin tóleıdi ǵoı. Onda da odan kóbisi qashqaqtaıdy. Al Úndistanda da alımentti balaǵa da, áıelge de tóleýge mindetti. Sonymen qatar, alıment kólemin balanyń anasy belgilep beredi. Al bizde basqasha…»
Biraq bul salttyń jaman tusy bar. Kedeı otbasy qyzyna qalyń mal bere almaıdy ǵoı. Sondyqtan áleýmettik jaǵdaıy otbasylar áıel ekiqabat kezde onyń jynysyn bilip, qyz bolsa jasandy túsik jasatady. Bul — halyqaralyq daýǵa deıin ulasqan másele.
Odan bólek, halyq sany úlesinde Úndistanda erkek basym, úıleneıin dese, qyz tapshy.
Sol sekildi Úndistanda kasta kóp, árqaısysynyń salt-dástúri ártúrli. Árqaısynyń óz zańy bar. Árqaısysy Qudaıǵa ártúrli jolmen qulshylyq etedi. Kasta tártibi onda áli saqtalady. Kóbine úlken kisiler, olar balasyna áıeldi tek óz kastasynan ǵana tańdap alyp beredi. Al jastar jaǵy dástúrge onsha mán bermeıdi.
Meniń kúıeýim jat kastasynan, olar ómir boıyna jerdi óńdeýmen aınalysqan. Sondyqtan meniń kúıeýim de fermer bolýy kerek edi. Biraq ol kásibin ózi tańdap, elin 11 jyl buryn tastap ketken.
Arabtar bir munaımen-aq shalqyp ómir súredi, al jeri baılyqqa toly qazaqtar áli kedeı
Árıne, bir munaımen arab elderi baıyp, halqynyń jaǵdaıyn jasap qoıǵan. Al Qazaqstanda munaıdan da tys túrli tabıǵı baılyqtary bola tura, halqy kedeı ómir súredi. Osy jaǵy ishińdi ashytady.
Arabtar patsha sekildi ómir súredi, al qazaqtar bolsa, jarty metr jer men basynda baspana bolý úshin ómir boıyna eńbekke jegiledi. Arab elinde jańadan týǵan sábıdi úkimettiń ózi aqshamen bógip tastaıdy, al Qazaqstanda etken eńbeginiń bir bóligin týǵan balasyna alý úshin qanshama qujat jınap, ony dáleldep tentirep júrgeni. Onda da qolǵa tıetini arabtardyń janynda tıyn-teben ǵana.
Bir artyqshylyǵy arabtar musylmandar bolsa da óz dinin qatty nasıhattap, bireýge mindettemeıdi, al Qazaqstanda namazǵa jyǵylatyndar sońǵy kezderi qalaı júrip-turýyna deıin sóz qylatyn bolǵan ǵoı. Men Almatyda júrip, meniń qalaı júrip-turýymdy dikińdep, nusqaǵan jaıttarmen talaı kezdeskenmin. Munda ondaı joq. Bul — mádenıetsizdiktiń belgisi.
Munda syrttan kelgender kóp (kóbisi mıgranttar), biraq bireýdiń jeke ómiri eshkimdi qyzyqtyrmaıdy. Al Qazaqstanda meni qyzǵanǵandar boldy, keıbireýi menimen sol úshin aralaspaı qoıdy, al biri sheteldikke tıgenshe bir qazaqtyń naqsúıeri bolǵan durys edi ǵoı dep salǵan kezde bolǵan.
Mundaǵy adamdardy adamnyń baqyty emes, el ne deıdi, sol qatty mazalaıdy. Osy meniń janymdy qatty aýyrtty. Bireýdiń ómirinen ózgeniń ne shataǵy bar?
Múmkin Keńes úkimetinde barlyq adam teń, birdeı bolý kerek degen túsinikten qalyp qoıǵan shyǵar. Qazir zaman ózgerdi, biraq kóbisi eski túsinikpen ómir súredi, bul durys emes.
Qazaqstanǵa oralǵym-aq keledi, biraq orta meni keýdemnen ıteredi. Birinshiden, meniń óz otbasym: „Nege sheteldikke kúıeýge shyǵasyń, qazaqqa tımediń be„ dep esimdi shyǵarady. Ekinshiden, kúıeýime Qazaqstannan jumys tabyla qoıýy ekitalaı. Biraq eshqashan úmitińdi úzbe degen ǵoı. Aldymyzda bizdi ne kútip turǵanyn bilmeımiz ǵoı. Qazaqstan — meniń elim, ata-anam turatyn tórkinim. Bastysy osy.
Derekkóz: 365info.kz
