28 shilde kúni Shyńjań Uıǵyr Avtonomıasynyń Iarkand (Yarkand, Qytaıshasy Shache) aýdanynda qandy qaqtyǵys oryn alyp, 120-daı adam qaza tapqan. Aqparattarǵa negizdelgende, bir top qarýly adam bılik mekemelerine shabýyl jasaǵan. Oqıǵa týylyp bir kún ótken soń ǵana Qytaılyq Sınhýa agenttigi bul týraly aqparatty jarıalaǵan. Sınhýa agenttiginiń deregine saı, pyshaqpen qarýlanǵan belgisiz top polısıa bólimshesi men ákimshilik mekemesine shabýyldap, ondaǵan beıbit turǵyn qaza tapqan. Sınhýa agenttigi qandy qaqtyǵysta 13 adam óldi jáne 31 kólik shaǵyldy dep habarlaǵan. Alaıda, dúnıe uıǵyrlar kongresi oqıǵanyń tipti de úlken, ólgen, jaralanǵan adamdardyń odan da kóp ekendigin málimdegen. Kongrestiń habarlaýynsha, Shyńjańda demonstranttar men polısıa qaqtyǵysqan, 20 uıǵyr men 13 polıseı qaza taýyp, 10 adam jaralanǵan, 67 adam tutqyndalǵan. Kongres ókiliniń deregine qaraǵanda, uıǵyrlar Qytaı bıliginiń qýdalaýyna qarsylyq bildirgen. Al, Amerıkalyq «Ýoll-Strıt djornal»-dyń aqparattaryna negizdelgende, dúısenbi kúni shabýylshylar 6 saǵat ishinde bes orynǵa shabýyl jasaǵan. Shabýylshylar oqıǵa ornyna jiberilgen 90 adamdyq áskerı qosynǵa da shabýyldaǵan. Qytaı áskerıleri shabýylshylardyń 16-sin atyp óltirgen. «Ýoll-Strıt djornal» osy málimetterge baılanysty Qytaıdaǵy sol oqıǵa oryn alǵan Iarkand aýdanyna telefon jalǵap, bul aqparattardyń ras ekendigin anyqtapty. «Ýoll-Strıs Djornal»-ǵa telefonda jaýap bergen bir qonaq úı qyzmetkeriniń aıtýynsha, aıt kezinde kóshede arly-berli qaıshaslysqan turǵyndar osy oqıǵadan keıin múldem úılerinen shyǵýdan qalǵan.
Al, Vashıngtondyq «Azat Azıa»-nyń aıtqandaryna sensek, atalǵan qandy oqıǵa kezinde 300-den artyq etnıkalyq uıǵyr qoldaryna pyshaq, taıaq alyp, polısıa bólimsheleri men úkimet ǵımarattaryna shabýyl jasap, polısıamen qaqtyǵysqan. «Azat Azıanyń» aıtýynsha, bul qandy qaqtyǵys Elishký (Elishku) degen eldi mekenniń úsh aýylynda da jalǵasqan. «Azat Azıa» 29 shildede Iarkandtaǵy oqıǵa týylǵan oryndaǵy jergilikti turǵyndarǵa telefon jalǵap, bilgen aqparattaryna negizdelgende, 28 shilde tańerteń Iarkandtyń eki aýylyndaǵy jergilikti etnıkalyq uıǵyrlar polısıa bólimsheleri men úkimet ǵımarattaryn jarǵan, qytaı polıseıleriniń kólikterin órtegen. Etnıkalyq uıǵyrlar men polıseıler arasyndaǵy qaqtyǵysta 120-dan artyq adam ólgen jáne Qashǵar aımaǵynda tótenshe jaǵdaı engizilip, aımaqty áskerı kúshter kúzetýde kórinedi. Aımaqtaǵy ınternet, telefon álemettiń jeliler baqylaýǵa alynǵandyǵyn aıtqan «Azat Azıa» kóptegen oryndarǵa telefon jalǵaı almaǵandyǵyn habarlaıdy.
Batys aqparat quraldarynyń pikirinshe, bul qaqtyǵystyń negizgi sebebi, avtonomıadaǵy jergilikti ulttardyń dini men tiline qysymnyń kúsheıýi, álemettiń teńsizdik negizgi sebep bolyp otyrǵan kórinedi. Ásirese, meshitterdi qursaýlap, aıt namazyna barǵandardy qytaı bıliginiń jazalaýy jergilikti halyqty ashyndyrǵan.
Daıyndaǵan: Sanat Naqqazaq.
Derekkóz: Sınhýa agenttigi, «Ýoll-Strıt djornal», « Azat Azıa».
“Qamshy” silteıdi
