Halıfa Omardyń kezeńinde bir jas jigit bar edi. Ol eshqashan meshitten qalmaı namaz oqyp, qulshylyǵyn muqıat oryndaıtyn. Allahtyń ámirlerine óte taqýalyǵymen tańylatyn. Hazireti Omar namazǵa kelip júretin óz jamaǵatyn jaqsy bilgendikten bir kúni bul jigitti meshitten kóre almaı qalady. Kúnige namazǵa kelip júrgendikten onyń birden kórinbeı qalýy Hazireti Omardyń nazaryn aýdartady. Namazdan keıin jamaǵatqa qarap: «Pálenshe degen jigitke ne boldy eken, bir-eki kún boldy ony meshitten kóre- almadym?» - dedi. Sonda jınalǵan jamaǵat buǵan jaýap bergisi kelmedi. Bári bastaryn salbyratyp, Omardyń betine tike qaraýǵa uıalady. Omar suraǵyn taǵy da qaıtalaǵannan keıin baryp, jamaǵattan biri: «Áı, múmınderdiń Ámirshisi! Ol jigitti (aıtýǵa uıat bolatyn jerde) jolda ólip qalǵan jerinen taýyp aldyq. Sizdiń kóńilińizdi túsirmeý úshin dereý janazasyn shyǵaryp, jerlep jiberdik», - deıdi. Hazireti Omar bolǵan oqıǵany túsinedi. Allah ta onyń júrek kózin ashyp jigittiń istegen tirligin aıan etedi. Oqıǵanyń barysy bylaı bolǵandyǵy málim bolady. Bul jigit kúnige meshitke kelip ketip júrgen kezde sol kóshe boıynda bir áıel oǵan syrttaı ǵashyq bolyp júredi. Jigit ádemi, kórikti jáne boıdaq bolǵandyqtan álgi áıel ony ózine qaratý úshin shaıtannyń barlyq qýlyqtaryn qoldanady. Ár jolyqqan saıyn jigit onyń usynysyn qabyl etpesten kúná istemeýge tyrysyp baǵady. Qansha degenmen árbir pendeniń názik tusy bolady emes pe. Mine, sondaı bir kúnde sol jigittiń álsiz tusyn paıdalanǵan álgi áıel ony óıtip-búıtip ózine shaqyrady. Jigit te shydaı almaı onyń úıine qaraı bir-eki qadam júrgen kezde eriksiz túrde tiline bir aıat túsedi. Jigit eriksiz aýzyna túsken aıatty oqı bastaıdy. Alǵashqyda aıattyń maǵynasyna asa mán bermegenimen, sosyn aıattyń maǵynasyn jete túsinedi. Aıattyń maǵynasy mynadaı edi: «Taqýalarǵa shaıtan tarapynan bir sybys tıse, olar Allahty eske alady da qyraǵylyq isteıdi» (Aǵraf súresi 201-aıat). Bul aıattyń maǵynasyn túsinip oqyǵan kezde, tula boıy dirildep, dál sol kezde aıat kókten jańa túskendeı jan dúnıesine qatty áser etedi. Jigit esin jıyp, istemek bolǵan isi úshin Rabbysynan qatty uıalyp, qalaısha kúná isteýge dáti barǵandyǵyna ózi túsinbeı qalady da, tula boıyn qorqynysh bıleıdi. Jigit aýzyna kelgen aıattyń maǵynasyn oılaǵan saıyn júregi qatty dúrsildep soǵady. Biraq, júrek shirkin qorqynyshtan shydaı almaı jarylyp ketip, jigit sol jerde jaryq dúnıemen qosh aıtysqan eken. Hazireti Omar jigittiń basyna kelgen bul oqıǵany bilgennen keıin dereý onyń qabirine qaraı júgire jóneledi. Qabir basyna baryp, jigittiń jatqan jerine ıilip, bar daýsymen: «Ia, fátá! Ýa lıman hafa maqoma rabbıhı jánnátan» (Eı, jigit! Rabbysynan qoryqqandar úshin eki jánnat bar) dep aıqaılaıdy. Dál sol kezde Hazireti Omardyń aıbarly, gúrildegen daýsy sıaqty bir daýys estiledi. Bul ólgen jigittiń: «Eı, Múmınderdiń ámirshisi! Allah maǵan seniń aıtqanyńnyń eki esesin berdi», - degen daýys bolatyn.
Pende eger zına áreketi kezinde ólip ketse, tozaqy bolady. Sebebi, Hazireti Paıǵambarymyz (s.a.ý.) bylaı deıdi: «Zına etken kisi zına etken kezinde múmın retinde zına etpeıdi (sanalmaıdy)» (Mýslım, Iman 100-102).
Alla Taǵala zına týraly Quran Kárimde de eskertken:
«Zınaǵa jolamańdar. Óıtkeni, ol anyq arsyzdyq jáne jaman jol» (Isra súresi 32-aıat).
«Olar Allahpen birge basqa táńirge jalbarynbaıdy. Allahtyń haram etken janyn óltirmeıdi jáne zına jasamaıdy. Kimde-kim osylardy istese kúnáǵa jolyǵady. Qıamet kúni eselenip azap bolady. Olar onda qor bolyp, múlde qalady» (Fýrqan súresi 68-69 aıattar).
«Zınashy áıel men erdiń árbirine júz dúre soǵyńdar. Eger Allahqa, aqyret kúnine senseńder olarǵa jumsaqtyqtaryń ustama-syn. Ári ekeýiniń jazasyn múminderden bir toby kórip tursyn» (Nur súresi 2-aıat).
Alla Taǵala osylaısha quldaryna eskertý jasap, zınaǵa barǵandardy jazalaýdy buıyrady. Imansyzdyqtan bolatyn bul áreket qoǵamǵa kóptegen kesirin tıgizip jatqany ras. Bazzardan jetken rıýaıatta Paıǵambarymyz (s.a.s.) bylaı deıdi: «Eger zınaqorlyq jaıylsa kedeılik pen qarip-qaserlik te jaılady». Otbasyn shaıqaldyrmaı, jetimderdiń sanyn arttyrmaı, túrli aýrýlardy paıda boldyrmaýdyń eń basty joly árbir pendeniń zınaǵa jolamaýy. Onyń azaby bul ómirde ǵana emes, aqyrette de eselenip berilmek. Zına jasaý túgili, oǵan jaqyndaýǵa dinimiz tyıym salady. «Azǵyndyq isterdiń jarıasyna da jasyrynyna da múlde jolamańdar» (Ánǵam, 151) deıdi Alla Taǵala. Zına jasaǵan qaýymǵa Allanyń meıirimi túspeıdi jáne ondaı qaýymnyń basyna ártúrli báleketterdi jiberedi. Paıǵambarymyz Muhammedtiń (s.ǵ.s) bir hadısinde: «Zınaqorlyqtyń alty túrli jazasy bar. Onyń úsheýi osy dúnıe de, úsheýi ahyret kúninde bolady. Osy dúnıedegi úsh jazasy; Ol adamnyń betinen nury ketedi, kedeı bolady, ómiri qysqa bolady. Al, ahırettegi úsh sıpaty: Allanyń qaharyna ushyraıdy, ahırette esebi qıyn bolady, sondaı-aq, máńgi otta qalady.-dep aıtty» (ÁbýLáıs Samarqandı,Qýrratý-l-Ǵýıýn 21bet).
Túketaev Ardaq Ádilhanuly
Aqtoǵaı aýdandyq ortalyq meshittiń bas ımamy
