Fılosofıa ǵylymdarynyń doktory, profesor Amangeldi Aıtaly qoǵamda bolyp jatqan birqatar áleýmettik máseleler týraly pikirin bildirdi dep habarlaıdy Qamshy.kz
Habar arnasyndaǵy «betpe-bet» baǵdarlamasynda qonaqta bolǵan eks-depýtat jastar máselesine erekshe toqtaldy. «Jastarǵa qatysty másele kóp. Jastardyń kóńil-kúıin zerttemeımiz-aý... Jastardy tereńirek zertteý kerek», - deıdi Amangeldi Aıtaly.
Terrorlyq qaýip týraly jýrnalıstiń suraǵyna profesor terrorlyq áreketterdiń túrli sebepterin ataı kele jaýap berdi:
«Terrorlyqty bir dinge de baılaýǵa bolmaıdy. Búgingi batystyń ǵylymı ádebıetinde, pýblısısıkada mynadaı pikir bar «Musylmandardyń bári terrorıst emes, terrorısterdiń bári musylmandar» degen. Shyn máninde ol da durys emes. Aqtóbege baılanysty da eldik psıhologıa turǵysynan baǵa berip jatady. Biraq Aqtóbedegi jaǵdaı kishkene bólekteý. Bul endi jeke ózimniń pikirim. Mysaly keıbir jerlerde terorıstik áreket ulttyq teńdikke, bostandyqqa, avtonomıaǵa umtylý sıaqty jaǵdaılar; bir jerlerde terorıstik áreket túrmedegi áriptesterin qutqarý sıaqty jaǵdaılar.
Aqtóbedegi terorıstik áreketti negizinen alǵanda tutas bılikke qarsy áreket dep aıta almaımyn. Bul quqyq qorǵaý organdaryna, pogondy, shendi adamdarǵa qarsy áreket. Ne bolǵanda da biz tereń túsinsek osy eki ortada úlken bir qaıshylyq bar. Aqtóbedegi bolǵan 2011, 2012, 2016 jyldardaǵy qaıshylyqtar, byltyrǵy áreketten keıin taǵy jeti adam ustaldy. Olardyń maqsaty quqyq qorǵaý organdaryna qastandyq jasaý. Keıbir jaǵdaıda osy bizdiń polısıa qyzmetkeleri, basqa da kúshtik qurylymdar qyzmetkerleriniń mádenıeti, bilimi jetpeı jatady. Halyqtyń kópshiligi qazaq, elimizdiń azamattary, jastary. Bularǵa qatań dúńkildeýden góri, baqylaýdan góri bularmen jıi-jıi sóılesip, jylylyqpen jumys jasaýǵa múmkindikteri bolmaı jatyr ma? Bul jastar nege óshigedi? Degen suraq týady. Terorıstik árekettiń osy jaǵyn biz tereńirek oılansaq. Jalpy, tek qana bul áreket terorıstik baǵyttaǵy áreket deýge de, negizinde din jatyr deýge de bolmaıdy. Bunyń negizi adamdar arasyndaǵy mádenıet, túsinistik. Aıta keteıik, sol kúshtik qurylymdarda isteıtin adamdar, keıbir osy din máselesin retteıtin memlekettik organdaǵy adamdar din salasynan óte saýatsyz. Bular qadaǵalaýdy, dikeńdeýdi biledi, biraq adamdarmen mádenıetti túrde sóılesýge, solardyń jaǵdaıyn túsinisýge, solardy ózderiniń baýyryna tartýǵa mádenıeti, biligi jetpeı jatatyn sıaqty. Bul adamdardy túzetýdiń úlken bir joly. Gýmanısik kózqaras pen saıasat jetpeı jatyr. Biz aıta beremiz ǵoı salafıtter dep, sol salafıtterdiń aǵaıyndary bar, týystary bar. Solarǵa jaqyn jastar salafıtterdi terrorısterden bólip qaraý kerek. Olar ártúrli degen pikir aıtady. Barlyǵyn birdeı qaralap, barlyǵyn birdeı qaýipti kórýdi durys kórmeıdi. Biz álde de kúshtik qurylymdarmen emes áleýmettik tárbıe joldaryn tereń oılanýymyz kerek sıaqty», - dep máselege basqa qyrynan qaraıdy profesor.
Al, atyshýly oqıǵalardan keıingi bıliktiń júrgizip otyrǵan saıasaty týraly Amangeldi Aıtaly bylaı deıdi:
«Bıliktiń «Teris aǵymdaǵy salafızmmen kúresý – qyryp-joıý emes. Bul úlken bir áleýmettik saıası másele» degenine men kelisemin. Bul óte durys baǵyt. Qyryp-joıý, qadaǵalaý ol bólshevıkterdiń saıasaty boldy. Osy dindi de qanshalyqty qýdalady. Odan eshteńe shyǵara almady ǵoı. Sondyqtan salafızmge tyıym salynbady degen, olarǵa ruqsat berildi degen sóz emes. Árıne zań jolymen, zańdy buzǵan jaǵdaıda olarǵa tyıym salý kerek. Terorızm bizdiń elimiz úshin tyń másele. Degenmen álemdik tájirıbe bar. Jat aǵymda júrgen jastardy bilimge tartamyz. Barlyǵyn birdeı ýnıversıtette oqytý emes. Qalaı bolǵanda da aqysyz oqýǵa tartyp, mamandyq berip, eldiń azamaty etýimiz kerek».
