Ahmet Baıtursynulynsha aıtsaq: jýrnalısıka - halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili. Endeshe qazaq jýrnalısıkasy týrasynda jıi áńgime qozǵap, utymdy pikir aıtyp otyrý artyq bolmaıdy.

Belgili telejýrnalıst Esbolat Aıdabosyn «Qamshy» portalyna suhbat berdi. Oqyńyz, oı bólisińiz!

-Esbolat myrza, sizdiń ulttyq arnadan kórinbeı ketýińiz Qytaı asyp, oqyp jatqanyńyzben baılanysty ekenin bilemiz. Elden jyraqta oqýyńyzǵa ne yqpal etti, qashan elge oralasyz?

 -Suraǵyńyzdyń sońynan bastap jaýap bereıin.  Qytaıǵa oqýǵa ketýge kim kómektesip, ne yqpal etti deısiz be, bul áýeli ALLAnyń qalaýy, ekinshi ózimniń arman tilegimniń bir bólshegi. Múmkindik bolsa el qatarly sheteldiń óner-bilimin úırenip qaıtsaq degen áýel basta josparymyz bolatyn, sonyń oryndalǵany dep bilińiz. 2011-jyly Almatydan, elordaǵa qonys aýdardym. Týra eki jyl turdym, ózińiz aıtqan ulttyq arnada jamandy-jaqsyly qyzmet istedim. Eshkimge ókpem joq, qazaqtyń Astanasynan  qytaıdyń astanasyna eshkim túrtpektep kóshirgen joq. Joldasym ekeýmiz, eki balany jetektep, táýekel dep tartyp ketkenimiz ras. Qazir shúkir. Beıjińniń ekologıalyq ahýaly men eki uldyń qytaı balalarymen etene aralasyp oınaı almaıtyny bolmasa bári jaqsy. Bir jyl til úırený kýrsynan óttik, qazir eptep-eptep «byldyrlap» júrgen jaıymyz bar. Bıyl saıasattaný fakúltetine magıstrant bolyp qabyldandym. Buıyrtsa bir-eki jylda elge bararmyz.    

-Oqyrmandarǵa ózińiz týraly, otbasyńyz týraly aıta ketseńiz, sizdiń ulttyq arnadaǵy blogyńyzdan aýylyńyz týraly jazǵan tamasha bir esseńizdi oqyp edim, qazirgi kúnde ádebı dúnıeler jazyp júrsiz be?

-Ózim týraly ózgeler aıtsyn. Otbasym jaıly aıtaıyn. Almaty men Jambyl oblysynyń shekteser tusynda Qońyrtóbe degen taý bar, sol taýdyń eteginde Aqterek degen aýyl ornalasqan. Sonda týyp-óstim. Áke-sheshemniń mamamandyǵy mal dárigeri. Ekeýi de kezinde sovhozda qyzmet istedi, qazir zeınette. Tórt aǵaıyndymyz, eki aǵam, bir qaryndasym bar.  Barlyǵy úıli-barandy. Gúlmıra esimdi zaıybym, Tolaǵaı men Tarlan degen qos batyrym bar ázirge. Al jeke shyǵarmashylyǵym týraly aýyz toltyryp aıtar túgim joq. Qol qalt etkende birdemeni túrtkileıtinim ras. Olardyń deni ǵalamtorda jarıalandy.  Biraq sol jazbalarymdy ádebı dúnıe dep aıtýǵa bola ma, bolmaı ma ol jaǵyn bilmedim. Áıteýir kóńilim shapty, jazdym, jazýdan janym rahat tabady. Oıda biraz dúnıe jınaqtalyp ta tur. Tek sony otyra qalyp jazýǵa ýaqyt shirkin bola bermeıdi. Telejýrnalıstıka, onyń ishinde aqparattar qyzmeti tym qaýyrt. Asa qatygez sala. Ýaqytyńdy urlaıdy, boıyńdaǵy baryńdy syǵyp alady. Al kúsh-qýatyń sarqylyp,sóziń suıylyp, sóliń taýsyla bastaǵanyn baıqasa boldy, asaý atsha bir týlaıdy da laqtyryp ketedi. Sondyqtan qulamaý úshin únemi aıyl-tartpańdy tartyp, taqymyńdy qysyp ustaýyń kerek. Bosańsymaý kerek, báıgege túser attaı babyńda turýyń shart. Al babymdy saqtaımyn dep, aqparattyń ańysyn ańdyp, kúndelikti oqıǵalardy saralap, sapaly sújetter jasaımyn dep janyǵyp júrgende qalaısha ádebı ortadan jyraqtap, qaıratyń qaıtyp, tiliń qasańdanyp qalǵanyn óziń de bilmeı qalasyń. Ádebı shyǵarma jazbaq túgil, kitap oqýǵa ýaqyt tappaısyń keıde. Bul óz basymnan ótken jaǵdaı. Men sekildiler kóp ekenine bás tigem. Beınelep aıtqanda, aqparat salasy úlken bir shalqar kól desek, jazýǵa mashyǵy bar, tili  shuraıly, bolashaq jazýshy bolatyndaı talaı áriptesim osy aıdynda asyr salamyn dep júrip, jutylyp ketkenin bilmeı jatyr. Solardyń batyp bara jatqanyn kóre turyp, biz de álgi jalmaýyz kóldiń jaǵasyna baramyz. Shomylýǵa yntyqpyz. Osy ókinishti. Jumysty tastap, Qytaı asýymnyń da negizgi bir sebebi osy edi,  oqysam, jazsam, azdap mıdy demaldyrsam degen oı bolǵan. Biraq ))))) Qytaılar soǵan mursha bermeı jatyr. Munda muǵalimder kórsetkish úshin jantalasady. Óziniń synybyndaǵy oqýshylar emtıhanda jaqsy nátıje kórsetse ol muǵalimniń aılyǵy joǵary, dárejesi bıikteıdi. Sol sebepti tańerteńgi sabaqtan soń, úılerine qaıtpaı tústen keıin qalaǵan ýaqytyńda kelip sabaq úıretetin jankeshti ustazdar bar. Tipti tezge túspegen tentekteý jigitterdi áke-shesheńe qońyraý shalyp, oqymaı júr dep aıtamyz dep mekteptegideı qorqytatynyn qaıtesiń. Kópten qalmaý úshin Qytaıǵa kelgeli sabaqpen alysyp, oıdaǵy dúnıelerdi jazýǵa da ýaqyt tappaı jatqan jaıymyz bar. Degenmen álginde aıttym ǵoı, birdeme jazsam, salǵan qusy qasqyrǵa túsken saıatshydaı rahattanam.

-Eger siz jýrnalıs bolmaǵanda kim bolar edińiz, bos ýaqytta nemen aınalysasyz?

-Meniń negizgi mamandyǵym fılolog. Abaı atyndaǵy QazUPÝ (burynǵy AlMÝ) qazaq tili men ádebıeti fakúltetinde oqyǵanmyn. Jýrnalısıkaǵa kelmegende bálkim muǵalim bolar ma edim. Bálkim aýylǵa ketip ákemniń sharýashylyǵyn júrgizer edim. Bala kúnnen asaý úıretip, atqumar bop óstik. Múmkindik bolsa bir-eki júırikti óz qolymmen jaratyp báıgege qossam degen maqsatym áli de bar. Jalpy maǵan  baǵban men kitaphanashynyń jumysy unaıdy. Sondyqtan  bolashaqta Esbolat baqsha egipti nemese kitaphanaǵa qyzmetke turypty degendi estiseńiz, tańǵalmańyz.

-SHetelde oqý sizge ne berdi?

-Jalpy jýrnalısik qyzmetpen biraz shetelde boldyq qoı, biraq shetelge onshaqty kúnge, birer aıǵa baryp-kelý bólek te, ol jaqta turaqty ómir súrý bir bólek. İssaparmen barsań sol eldiń kórnekti jerlerin aralap, ıgi-jaqsylaryn kórip, ulttyq taǵamynan aýyz tıip qaıtarsyń. Al onda turaqtap tursań, jaqsysyn da jamanyn da kóresiń, sodan keıin óz elińmen salystyrasyń, baǵańdy beresiń. Bir jyldan asa ýaqytta Qytaıdy tolyq tanyp bilmesek te, azdap habardar bolyp jatyrmyz. El bolǵan soń jaqsy da bar, jaman da bar. Úırenerimiz de, jırenerimiz de jeterlik. Olardy tizbelep aıtsaq uzaqqa shaýyp ketermiz. Menińshe shyǵystaǵy kórshimizdiń qarapaıymdylyǵy men eńbekqorlyǵyn, tózimdiligin alýymyz kerek. Sodan keıin bizde qytaı fobıasy bar, sodan arylýymyz kerek sekildi. Atam zamannan kórshi tursaq ta qytaı dese qazaqtar úrke qaraıdy.  Jeri ulanǵaıyr, biraq ózderi úrkerdeı ǵana qazaq halqy úshin bálkim úlken memleketterden qaýiptený tabıǵı qubylys shyǵar. Biraq biz shyǵystaǵy kórshimizden qoryqqan saıyn, soltústiktegi kórshimizdiń qoltyǵyna kirip bara jatqanymyzdy eskergen lázim. Maǵan keıde qazaqtar arasynda qytaı fobıasynyń shoǵyn úrlep, qozdatyp otyratyn optar bar sekildi kórinedi. Ajdahadan qashamyz dep, aıýdyń apanyna kirip ketpesek bolǵany.     

-Ózińiz qyzmet etken Qazaqstan ulttyq telearnasynyń qazirgi kúndegi jumysyn qalaı baǵalaısyz? Kórermen kózimen qaraǵanda ózińiz tizginin ustaǵan Apta.kz baǵdarlamasynyń qazirgi shyǵarylymdaryna kóńilińiz tola ma?

-SHyndyǵyn aıtqanda Qytaıǵa ketkeli Qazaqstan ulttyq arnasy ǵana emes, jalpy qazaqstandyq telearnalardy kórip júrgen joqpyn. Bir jaǵynan ýaqyt joq, ekinshiden ǵalamtordyń jyldamdyǵy baıaý. Qytaıda otandyq saıttar men sheteldik saıttardyń jyldamdyǵy eki túrli. Sondyqtan telearnalardy onlaın kórem degenshe, júıkeń juqaryp bitedi.

-Eger sizdi, "Qazaqstan ulttyq telearnasynyń" nemese "Habar" agenttiginiń basshylyǵyna usynsa ne ister edińiz? Oıǵa alyp júrgen josparlaryńyz bar ma?

-))) Óz basym áıter edim, búıter edim dep keýde kergendi qalamaımyn. Osylaısha kúpinip júrgenderdiń telearna tizginin ustaı sala, jeli shyqqan doptaı solǵanyn kórgenbiz. Bizde telearna basshylaryn ózgerte bergennen esh nátıje shyqpaıdy, bılik aldymen telearnalarǵa degen kózqarasyn ózgertý kerek. Kez kelgen telearna ıdeologıalyq quraldyń biri. Iaǵnı memlekettiń ıdeologıasyna qyzmet etedi. Qaıtalap aıtamyn, memlekettiń, bıliktiń emes. Memleket pen bılik ekeýi eki basqa uǵym. Memlekettiń ishinde qarapaıym halyq ta bar. Solardyń da suranysy, solardyń qyzyǵýshylyǵy, talap-tilegi eskerilý kerek. Al bizdegi telearnalar qazir jasyratyny joq buqaranyń emes, bıliktiń ıdeologıasyna ǵana qyzmet etedi. Astanadaǵy belgili úılerde turatyn belgili kisiler,  anyǵyn aıtý kerek osy kúni búkil telearnany erttep minip aldy. Bir ǵana mysal keltireıin. Ózińiz bilesiz jyl saıyn elbasy Qazaqstan halqyna arnap joldaýyn jarıalaıdy. Sol joldaý bitken sátten, bizdiń telearnalarda joldaýdy qoldaý bastalady. Baıqasańyz, osy bir aqparattyq naýqandy biz jyl saıyn óte dóreki júrgizemiz. Memlekettik mańyzdy jospar-jobalarǵa aqparattyq qoldaý kórsetý memlekettik telearnalardyń bir mindeti. Odan bas tartaıyn degen eshkim joq. Biraq shyǵarmashylyq degen bar emes pe? Árbir nárseniń jón-josyǵy bolady ǵoı.. Prezıdent aıtqan máselelerge jekeleı toqtalyp, jýrnalısik zertteý júrgizip, bir jyl kóleminde asyqpaı-aptyqpaı halyqqa qyzyqty etip  nege usynbasqa.... Joq, biz alamyz da bir kún, birer apta emes birer aılyq efırdi joldaýǵa arnaı salamyz. Basqa taqyryptardy ysyryp qoıyp, joldaýdyń jyryn jarysa jyrlaımyz. Telearnadaǵy salmaqty baǵdarlamalardan bastap, oıyn saýyq jobalary tipti balalarǵa arnalǵan habarlarǵa deıin joldaý týraly tapsyrmalardyń astynda qalady. Ár redaksıa ózdiginshe jumys istegennen keıin birin-biri qaıtalaý oryn alady. Tańǵy baǵdarlamada stýdıa qonaǵy bolyp, joldaý týraly jaqsylap sóılegen jazýshy men ǵalym tústegi jańalyqtarda sol sózin taǵy aıtyp jatady. Odan qalsa, depýttattarymyz joldaýdy túsindiremiz dep el aralaıdy, árbir toptyń qasynda jýrnalıser júredi shapqylap. Ol kókelerimizdiń aıtar áńgimesi men bizdiń jazar dúnıemiz de jattandy shyǵyp, byltyrǵy aıtqanymyzdy bıyl qaıtalap jatsaq ta uıalmaımyz. Efırdiń altyn ýaqytyn paıdalanyp, bir aıtqanymyzdy on aıtyp jatyp halyqqa  zorlaǵandaı qylyp, joldaýdy túsindiremiz. Ózimizshe túsindirdik dep oılaımyz. Al ony jurt túsindi me, qalaı qabyldady, oǵan bas aýyrtpaımyz. Bálkim bizdiń prezıdent saıasatyn nasıhattaımyz dep janyǵyp júrgenimiz bos áýreshilik shyǵar. Keri áser etip jatqan bolar. Joldaýdy jón-josyqsyz jarnamalap jalyqtyryp alatyn shyǵarmyz. Bul týraly áleýmettik zertteý júrgizgen kim bar. Ideologıaǵa jaýapty kisiler osy týrasynda oılansa bolar edi. Qazir halyq telearnadan kórgisi kelgen dúnıeni emes, kórgisi kelmeıtin dúnıelerdi kóbirek kóretin boldy. Munyń aty ne? Munyń aty naryq tilimen aıtqanda tutynýshydan aırylý. Joldaýdan jalyqqan kórermen , kabeldik telearnadan sheteldik jobalardy izdeıdi. Birte-birte sonyń turaqty kórermenine aınalady. Odan keıin solardyń ıdeologıasyn boıyna sińiredi. Sol arqyly kózqarasy qalyptasady. Qazaqstanda tursa da álemge kórshi eldiń kózimen qaraıdy. Olardy jırentip alǵanymyz sonshalyq bizdiń jaqsy jobalarǵa da qolyn bir silteıdi. Óıtkeni olarda bizdiń telejýrnalıster nashar, basqanyki myqty degendeı túsinik ornyǵyp qalady.Al olarǵa baryp túsindir, aqtalyp kór. Sodan keıin qazaq qoǵamynda telearnanyń, telejýrnalıstiń bedeli quldyramaǵanda, aspanǵa sharyqtaı ma? Reıtıń tómendemegende joǵary óse me?  Aqshany mıllıondap bólemiz, sonda da nege reıtıń joq dep telearna basshylaryn mınıstrler men memleketttik hatshy jabylyp tómpeshteı bergennen túk shyqpaıdy. Telearnaǵa aqshadan buryn erkindik berilsin. Qazirgi telearnalardyń qudaıǵa shúkir materıaldyq-tehnıkalyq  bazasy myqty. Tek solardy durys qoldana bilmeı jatyrmyz. Quddy bir júırik atyn shiderli kúıinde báıgege qosqan ápendi sekildimiz. Aıaǵyndaǵy tusaýdy sheshýdi oılamaımyz, qury telearnany qos ókpeden tepkilep, basy-kózden sabaı beremiz. Mundaı jaǵdaıda qazaq teleındýstrıasy qalaısha aqparat alamanynda báıge alady, qalaısha damıdy, qalyń shańda qaqalyp, jurttyń sońyńda salpaqtap júrmiz áıteýir.

-Jalpy, Qazaqstan televızıasyna ne jetispeıdi?

-Aıtyp otyrmyn ǵoı, erkindik jetispeıdi. Menimshe telearnanyń, onyń ishinde memlekettik telearnanyń birinshi basshysynyń statýsy mınıstrden kem bolmaýy shart, nemese BAQ salasyn basqaratyn organ tikeleı prezıdentke baǵynǵany jón. Áıtpegen kúnde batpaqqa batqan traktorsha bir orynda typyrlap turǵanymyz, turǵan. Telearnany tómpeshteıtinder kún saıyn kóbeıip jatyr, olar kóbeıgen saıyn aıtary bar jigitter azaıyp barady. Qazaqta qalamy qarymdy jýrnalıser kóp shyǵar, biraq daryndy telejýrnalıster saýsaqpen sanarlyq. Solardy baǵalaı bilýimiz kerek edi. Biraq biz olaı etpedik. Baǵynsyn, baǵynbasa barsyn dedik. Nátıjesi búgingideı. Aptalyq sholýdy shoýmen júrgizedi, qaı arnany qossań da ánshilerdiń áńgimesin estip, ánin tyńdaımyz. Bir ózi Almatydaǵy  telejýrnalısterdiń mektebin qalyptastyryp otyrǵan Serik Ábikenuly qaıda? Bir jýrnalda bas redaktor bolyp otyr deıtin shyǵarsyz, biraq ol jýrnaldan kóri telearnaǵa qajetti adam edi. Sondaı azamatty, aınalasyndaǵy qyz-jigittermen qosa ákimniń ózi de emes, baspasóz hatshysynyń tepkisinen qutqara almadyq. Beısen Quranbektiń qaıta oralǵany meni qýantady, biraq suhbat alǵanda kez-kelgen suńǵyla ǵalym, saıasatker, baı-shonjarmen teń dárejede sóılesetin Darhan Ábdik, Qasym Amanjol nege kórinbeı ketti. Qasym qazir «Tań» telearnasynda dep estidim, al Darhandy kim izdepti. Saraptama men reportajdyń sheberi Dına Tólekova jumyssyz. Ony nege tartpasqa. Qaıta-qaıta kastıng jarıalap, júrgizýshi kerek degenshe sondaı azamattardyń áleýetin paıdalanǵanymyz jón shyǵar. Bizdiń býynnan da talaı myqty basqa salaǵa bet burypty. Olar bes jyl boıy jýrnalısıka fakúltetinde oqyp, bes jyl jumys istemeı jatyp telearnany nege tastaı qashty? Bul týraly oılanǵan adam bar ma? Sizge usynysym, sońǵy on jylda telearnadan ketken qyz-jigitterdi sanamalap,  áleýmettik saýalnama júrgizip, ketý sebebin surańyzshy, qyzyqty málimetke jolyǵar edińiz. Menimshe sonyń jartysy áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý úshin ketse, jartysy telearnaǵa sımaı ketti. Durysy sıdyrmady.  

-Qytaıda kóptegen áleýmettik jelilerge shekteý qoıylǵan. Memlekettiń mundaı qadamǵa barýy sizdiń oıyńyzsha qanshalyqty durys?

- Ýkraınadaǵy jaǵdaı, Sırıa, Iraktaǵy ahýaldan soń kez-kelgen memleket qaýipsizdik saıasatyn qaıta qarastyrǵany ras. Qytaı ejelden strategıalyq  josparlar qura biletin el. Halyqtyń birtutatastyǵy úshin bul memleket qatań sharalardan taısalǵan emes, jáne ishki sharýasyna eshkimdi aralastyrmaıdy. Álginde aıttym ǵoı Qytaıda ǵalamtorǵa kirseńiz otandyq saıttarǵa tez kirip, qajetti maǵlumatty jyldam ala alasyz, al sheteldik saıttardyń ashylýy da jabylýy da baıaý. Bul qaýipsizdikten buryn ekonomıkalyq turǵyda tıimdi. Halyq amalsyzdan qytaı saıttaryna júginedi, tıisinshe aqsha el ishinde qalady. Jalpy árbir memleket óziniń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge quqyly.

-Bizdegi aqparattyq qaýipsizdik týraly ne aıtasyz?

-Qazir baıqasańyz álem túrli qaqtyǵystarǵa toly. Bir jerde áskerı soǵys bolyp jatsa, endi bir elder arasynda aqparattyq soǵys júrip jatyr. Áskerı qaqtyǵystyń negizgi qarýlary kóp, al aqparattyq soǵystyń qarýy jalǵyz BAQ. Qandaı da bir eldiń táýelsizdigine, tutastyǵyna qaraı áldekim tas laqtyryp, tunyǵyn shaıqaǵysy kelse aldymen atqa qonatyn osy aqparat maıdanynyń sarbazdary. Sońǵy kezderi teristiktegi kórshimizdiń keıbir tulǵalarynyń bizdiń memlekettigimiz, táýelsizdigimiz týrasynda aıqan ushqary pikirlerine birinshi bolyp jaýap qatqan kim, ol siz ben bizdiń áriptesterimiz. Qudaıǵa shúkir qazaq jýrnalısıkasy aqparattyq qaýipsizdigin qorǵaýǵa yntaly. Eshtemeden taısalmas. Biraq ynta, nıet bar da qaraket, nátıje degen bar. Shamamyz qaı deńgeıde deseńiz, oǵan jaýap berýge qınalamyn.

-Nege?

- Taǵyda sol bıliktiń BAQqa degen kózqarasyna kelip tireledi. Qazirgideı olpy-solpy kúıimizde, jalańash keýde jalań qylyshpen aqparattyq maıdanǵa attansaq, jeńip emes jeńilip tynatynymyz anyq. Jýrnalısıkada, onyń ishinde telejýrnalıstıkada tulǵalar shyǵýy kerek. Sol tulǵalar bizdiń aqparattyq qaýipsizdikti qorǵaýshy sardarlarymyz. Olar túrli medıa jıyndarda qazaq baspasóziniń brendi retinde, bizdiń únimizdi estirtýi kerek. Al bizde álemdi aıtpaǵanda TMD keńistigine tanymal kim bar, aıtyńyzshy. Ol túgil ózimizde jylda ótetin dástúrli medıa-forýmǵa qatysa almaı jatamyz. Qatyssaq ta, ǵalamdyq máseleler týraly saıasatshy-sarapshylarmen oı talastyrmaı, tek kórermen retinde otyramyz. Buǵan qarap bizdiń óremiz jetpeıdi eken dep oılaý ábestik, azat oıly jýrnalıser barshylyq. Tek solardyń deni shetqaqpaı kórip júr. Memleket ıdeologtary aqparattyq saıysqa túser erlerdiń ósip-jetilýine múddeli bolý kerek. Qoldaý kerek. Tipti qoldamaı aq qoısynshy, qorǵasa boldy. Kim kóringen tıispeıtindeı televıdenıeniń ımýnıteti qalyptastassa, shirkin!! Bárine bolmasa da bir-eki telearnaǵa osyndaı keńshilik jasasynshy, myqty qyz-jigitter ózderi-aq  ósip shyǵar edi. Áıtpegen kúnde aqparattyq básekede utylyp, kórshilerdiń kóleńkesinen shyǵa almaspyz.

-Qytaıdaǵy, Beıjińdegi qazaqtarmen aralasyp turasyz ba?Ondaǵy qazaq aýyldaryna baryp turasyz ba? Ondaǵy qazaqtarynyń atajurtqa tezirek oralýy úshin ne isteý kerek?

-Qazaq aýyldaryn aralaı qoıǵan joqpyn. Beıjiń qazaqtarynyń naýryz toıyna, taǵy basqa sharalaryna baryp qatystym. Birdi-ekili qalam ustaǵan kisilermen tanystym. Kóbine Shyńjańnan kelgen stýdent jastarmen aralasyp  turamyn. Baıqaǵanym qytaıdaǵy qazaq jastary arasynda til máselesi beleń alyp keledi. Qazirgi mektep bitirip jatqan qyz-jigitterdiń deni qytaısha bilim alǵan. Keıbiriniń qazaqshasy nashar. Men ózim tanysqan jigitterdiń barlyǵyna elge tezirek qaıtyńdar, jas kezde barsańdar tez sińisip ketesińder, sender qazaqsha bilesińder biraq seniń balań, balańnyń balasy ana tilin bilmeı qalýy múmkin, oılanyńdar degendi aıtýmen júrmin. Barlyǵynyń Qazaqstanǵa barǵysy-aq keledi. Tek orys tilin bilmeımiz, qalaı ómir súremiz dep qınalady. Byltyr mynandaı bir jaǵdaı bolypty, óz kózimen kórgen jigit aıtyp keldi. Beıjiń qazaqtary arasynda fýtboldan jarys ótedi, sondaǵy ár ýnıversıtette oqıtyn qazaqstandyq stýdentter birneshe komanda, Shyńjańnan kelgen jastar birneshe komanda jasaqtap synǵa túsedi. Aqyry fınaldyq básekede Qytaı Munaı Gaz ýnıversıtetindegi qazaqstandyq stýdentter men shyńjańdyq jastar jolyǵady. Eki komanda da kileń qazaq balalary. Biraq biri ózara oryssha sóılesedi, ekinshisi qytaısha sóılesedi. Sóıtip alańda basqa ulttyń ókilderi qusap, bir-birin túsinbeı júripti. Mine, bizdiń mańdaıǵa jazǵan tragedıanyń bir kórinisi osy.

Áńgimelesken: Nurǵalı Nurtaı