Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan (BJZQ) Ázirbaıjan halyqaralyq bankine 200 mln dollar kóleminde ınvestısıa salynyp, atalǵan banktiń bereshegi ósip, qaryzyn qaıtara almaı otyrǵany týraly aqparat shyqqan soń, otandyq qarjygerler «zeınetaqy qorynan alynǵan aqsha qaıtpaı qalýy múmkin» dep dabyl qaqty dep jazady zhasalash.kz. Bul BJZQ-dan shyqqan alǵashqy daý emes. Sarapshylardyń aıtýynsha, zeınetaqy qory saıası sheshimderdiń qurbany bolyp otyr.
Zeınetaqy qorynan halyqtyń salymy esebinen ázirbaıjandyq bankke 71,3 mlrd teńge ınvestısıa berilgeni belgili bolǵan soń, qor basqarmasynyń qyzmeti synnyń astynda qaldy. BJZQ tóraǵasynyń orynbasary Sáýle Egeýbaeva mamyrdyń 22-sinde jasaǵan resmı málimdemesinde «qaryzdy qaıtarý mehanızmi áli talqylanbaǵanyn» baıandady. Ekonomıs Jaras Ahmetov «sheshim qabyldaýda qordyń táýelsiz bolmaýy – negizgi másele» deıdi. Onyń aıtýynsha, BJZQ keıbir sheshimdi ózi qabyldaýǵa quzyrly bolǵanymen, báribir Ulttyq banktiń aıtqanynan shyǵa almaıdy.
Ázirbaıjandyq bankke ınvestısıa quıý týraly sheshimdi kim, qalaı qabyldaǵany jaıly jaýap bergen qordyń basqarma basshysynyń orynbasary Sáýle Egeýbaeva «zeınetaqy qorynyń ınvestısıalyq saıasatqa aralaspaıtynyn, onyń bári tek Ulttyq banktiń qolynda ekenin» baıandady.
– Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly zańnyń 35-baby boıynsha, zeınetaqy jınaǵyn ınvestısıa retinde qoldanýǵa, olardy basqarýǵa tek Ulttyq bank quzyrly. Al Ulttyq bankke keńes berý qyzmetimen, ıaǵnı ınvestısıany qaıda quıýǵa bolatynyn anyqtap, saralaıtyn Ulttyq qordy basqarý keńesi jumys isteıdi. BJZQ-nyń zeınetaqy qarjysyn jumsaýy týraly sheshim qabyldaýǵa da, ony talqylap jatqanda keńeske qatysýǵa da quqy joq, – deıdi Sáýle Egeýbaeva.
Qarjyger Rasýl Rysmambetov «zeınetaqy qorynyń qatysýymen jasalatyn keıbir kelisimniń tıimsiz ekenin ondaǵylar bilgenimen, mundaı qadamǵa barýǵa májbúr bolyp otyrǵanyn» aıtady.
– Zeınetaqy qorynyń mamandary el-jurttyń jınaǵyn qaıda salsa tıimdi bolatynyn biletindeı deńgeıde saýatty dep oılaımyn. Olardyń Ázirbaıjan bankine qarjy quıý tabys ákelmeıtinin túsingenderi anyq. Biraq bul sheshimniń astarynda qarjylyq kelisimshart emes, Ulttyq bankten de joǵary taraptyń saıası motıvteri jatyr, – deıdi ol.
«Qarjylyq erkindik» qamqorshylyq keńesiniń basshysy Botagóz Jumanova «zeınetaqy qorynyń qarjysyn Ulttyq bank óz múddesine qaraı basqaryp, keıbir erejelerdi buzyp otyrǵanyn» aıtady.
– BJZQ-nyń ınvestısıalyq qurylymyna qarasaq, zeınetaqy qorynyń 121 mlrd teńgesi eldegi 21 bankke depozıt retinde berilgenin kóremiz. BJZQ ınvestısıalyq deklarasıasynyń 23-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes, qor qarjysy bankterge berilýi úshin birneshe norma saqtalýy tıis. Iaǵnı qordan aqsha alý úshin bankterdiń qarjylyq kórsetkishi turaqty, jaǵdaıy qaýipsiz bolýy kerek. Ulttyq banktiń 2017 jylǵy aqpandaǵy málimeti boıynsha, eldegi úsh bank mundaı talapty buzǵan. Onyń ishinde 900 mlrd teńge qaryz alǵan iri bank te bar. Ulttyq bank bankterden qor qarjysyn alyp qoıýdyń ornyna kómektesip otyr, – deıdi Botagóz Jumanova.
Sondaı-aq sarapshy zeınetaqy qorynyń jumysyna ashyqtyq jetispeıtinin aıtyp, halyqtyń aldynda udaıy esep berip otyrýy kerek dep sanaıdy.
– Mundaı sheshimder bir kúnde, bir ǵana jınalysta qabyldanbaıdy. Kóp satyly kezeńnen ótedi, uzaq talqylanady. Biraq biz mundaı oqıǵalardy tek ótip ketken soń ǵana bilip otyramyz. Zeınetaqy qory halyq aldynda udaıy esep berip otyrýy kerek. Usynysty kim jasady? Qansha aqsha qandaı jobalarǵa berildi? Osynyń barlyǵy anyq kórsetilýi tıis, – deıdi sarapshy.
Aıan QALMURAT
