Otbasy – ár adam úshin úlken mańyzǵa ıe qundylyq. «Úılený ońaı, úı bolý – qıyn» degendeı, otbasyn qurý bir kúndi ǵana qajet etedi, al ony saqtap, zatyn óshirmeý – moıynǵa júktelgen eń aýyr kúsh, eń úlken jaýapkershilik. Shańyraqty shaıqaltpaı, keregesin myqtap ustaýdyń mindeti áıel men erge birdeı júktelgen. Ári ol úshin sabyrlyq pen aradaǵy túsinistiktiń bolýy asa mańyzdy. Muny bireýleri ustanyp, sońyna deıin jetkize alsa, keı otbasylardyń buǵan hali jete bermeıdi. Úılený bir kún, úı bolý – máńgilik, sol sekildi shańyraqty saqtaý – máńgilik, al ony shaıqaltý – bir-aq sát. Shańyraqtardyń shaıqalyp, otbasylardyń ekige bólinýiniń sebepteri kóp. Biz solardyń birine ǵana toqtalyp ótýdi jón kórdik. Ol áıelinen bezingen er adamnyń ózge áıeldiń qushaǵyn ańsaýy nemese erine kóńili tolmaǵan áıeldiń sol kóńildi ózge er adamnan izdeýi. Aınalyp kelgende, shańyraqtyń shaıqalýynyń birden-bir sebebi – Alla qosqan qosaǵynyń kózine shóp salý. Búginde qoǵam boıynsha úlken máselege aınalyp otyr. Bálkim buryndary da bolǵan shyǵar, alaıda sonaý zamandarda mundaı otbasylyq máseleler, qıyndyqtar ár áıeldiń, er adamnyń óz ishinde qalatyn edi. Elge jarıa bolmaıtyn. Sebebi tek otbasylyq másele turǵysynda qabyldanǵan. Endi mine, zaman aǵymyna saı jańa tehnologıa damyp, onymen adam balasy birdeı ilesip, búginde jasyryn dúnıe qalmaǵan shyǵar, bálkim, qoǵamda. Ǵalamtor jelisine kirip qalsaq bolǵany, muń-sherin aqtaryp, halyqtan kómek surap otyrǵan áıelder. Sondaǵy meniń kózim shalǵandary – opasyzdyq tanytqan kúıeýlerin aıtyp, balalaryn oılaǵandyqtan ajyrasa almaı júrgen áıelderdiń jyry taýsylar emes.
Ár otbasynyń ózindik bastalý tarıhy bar. Alǵashynda bári de ǵajaptaı kórinedi: romantıkaǵa toly áserli keshter, sulý áıel men áıeliniń kórkine tamsanǵan er adam. Al baqytty kúnderdiń shyrqyn buzatyn kózge shóp salý degen túsinik qaıdan paıda bolady? Romantıkamen bastalǵan ádemi keshter áıeliniń kózine shóp salyp qana qoımaı, kók ala qozydaı sabaǵan erkekterdiń isimen bitetinine taǵy ókinesiń. Bir ǵana emes, birneshe januıa osy syndy soraqylyqtardyń zardabyn shegip keledi, ókinshtisi, áli de jalǵasyn taba bermek. Al muny toqtatatyn zań bar ma, amal bar ma? Osyǵan oraı jarynyń kózine shóp salǵan jaǵdaıda ózge memleketter qandaı shara qoldanbaq ekenin bildik.
Malı
Afrıkalyq taıpalar úshin kózge shóp salý qlypty jaǵdaı. Áıeli kimmen kóńil kótergisi kelse óz erki, tek ol adam jarynyń týysy bolmaýy tıis. Eger tártipke baǵynbasa, taıpadan qýylady.
Vetnam
2013 jyldan bastap memlekette jarynyń satqyndyǵy úshin 45-ten 145 dollarǵa deıin aıyppul salynady. Mundaı zańnamanyń shyǵýynyń ózindik sebebi de bar eken. Sol jyldary jergilikti sheneýnikter áıelderine jıi opasyzdyq jasaıtyn bolǵan. Joǵary laýazym ıeleri sángerler men kıno aktrısalarymen kóńil qosyp, jasyryn túrde jumystaryna shaqyrtyp otyrǵan.
Qytaı
Gýandýn provınsıasynda opasyzdardy 2 jylǵa túrmege qamap, múlkin tárkileıdi. Aldanǵan áıelderdiń kóbi opasyz erlerdi anyqtaýda polıseı qyzmetkerlerine óz erikterimen kómektesedi.
Shveısarıa
Eger shveısarıalyq erkek áıeliniń kózine shóp salsa, ajyrasqan soń 3 jyl kóleminde nekege turýyna tyıym salynady.
Aýǵanstan
Bul memlekette jaryna saqyndyq jasaǵan adamǵa jurt kózinshe dúre soǵylady. Eger adamnyń opasyzdyǵy birneshe kúnge jalǵasqany anyqtalatyn bolsa, 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady.
Shyǵys Rım ımperıasynda erine satqyndyq jasaǵan áıeldi alańǵa shyǵaryp, kez-kelgen adamǵa satyp jiberedi.
Kanadada úndister basynyń ushyn tilip, terisin sypyryp alǵan.
Galla elinde opasyz áıeldiń denesin balshyqpen sylap, qalany aralatqan.
Afrıkalyq Lýango patshalyǵynda satqyndyq jasaǵan adam men kóńildesin bıik quzdan laqtyrǵan.
Opasyzdardy jazalaýdyń ei soraqy tásili Dıarbaqyrda qoldanylǵan. Ol jerde satqyndyq jasaǵan adamdy búkil otbasy jazalaǵan. Otbasynyń ár múshesi kem degende bir ret pyshaq suǵýy kerek.
Ár elderdegi jazalaý túrleri munymen shektelip qalmaıdy. Al bizdiń elde opasyzdy jazalamaq túgili, otbasynyń berekesi úshin keshirimdilik tanytqan áıelderdi kórip kóńliń bir jaǵynan jylyp ta qalady. Alaıda ishte qalyp qoıǵan sher men júrektegi muń adamnyń túbine jetpeı qoımaıdy. Eger de opasyzǵa qandaı da bir jazalaý túrin qoldanatyn amal tabylsa, shańyraqtar shaıqalmas pa edi, kim bilsin?!
