Allaǵa shúkir, barsha musylman balasy asyǵa kútken Qurban aıt merekesiniń bastalýyna da sanaýly kúnder qaldy. Osynaý ulyq meıramǵa aman-esen jetkizgen Jaratýshy Iemizge sansyz shúkirler bolsyn! Onyń sońǵy elshisi Muhammedke (s.ǵ.s) salaýattar bolsyn!
Qurban aıt pendeni taqýalyqqa tárbıeleıdi. Qurban sóziniń ózi «Allaǵa jaqyndaý, Allanyń razylyǵyna bólený» degen uǵymdardy bildiredi. Jaratýshy Iemiz qasıetti Qurannyń «Káýsar» súresinde: «Rabbyń úshin namaz oqy, qurban shal», – dep ámir etken.
Paıǵambarymyz Muhammedtiń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) hadısteriniń birinde adam balasy úshin Qurban aıt kúnderi qurbandyq shalǵannan artyq amal joq ekeni aıtylǵan. Demek, bul – osy ulyq meıram kúnderi qurban shalǵannan basqa qaıyrly, abzal amal joq degen sóz.
Qurban aıttyń eń basty paıdasy, barsha adamzat balasyna berer tárbıesi – taqýalyq. Birinshiden, pende Allaǵa jaqyndaý, ıaǵnı Onyń razylyǵyna, meıirimine, raqymyna, keshirimine kenelý úshin qurban shalady. Qurbandyq osyndaı nıetpen shalynýy tıis. Shynynda, Alla Taǵala óz quldarynyń qurban shalýyna muqtaj emes. Kerisinshe, ár adam Allanyń meıirimen muqtaj. Demek, Rabbymyzǵa bizdiń shalǵan qurbandyǵymyz jetpeıdi. Oǵan tek taqýalyǵymyz ben izgi amalymyz ǵana jetedi. Bul týraly qasıetti Qurannyń «Haj» súresiniń 37-aıatynda aıqyn baıandalǵan: «Olardyń (shalynǵan maldardyń) etteri men qandary Allaǵa áste jetpeıdi. Alaıda, Oǵan (Allaǵa) senderdiń tek taqýalyqtaryń ǵana jetedi».
Biz osy aıattan qurban shalýdyń negizgi máni men maǵynasyn aıqyn ańǵaramyz. Osy rette aıta ketetin jaıt, qurban shalý amaly aıt namazynan keıin meıramnyń úshinshi kúni aqsham namazyna (kún batqanǵa) deıin oryndalady. Osy ýaqyt aralyǵynda shalynbaǵan qurban maly jaı sadaqa bolyp esepteledi. Sondyqtan, sharıǵattyń bul talaptary qatań oryndalýy tıis. Elimizdiń keıbir óńirlerindegi jergilikti jurt Qurban aıt kúnine bir kún qalǵanda qurban shalyp jatady. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, bul tek jaı sadaqa bolyp esepteledi.
Qurban aıttyń kúlli musylman balasyn taqýalyqqa tárbıeleıtin ekinshi paıdasy – pendeniń ózi jaqsy kórgen dúnıesin, mal-múlkin Allanyń razylyǵy jolynda qurban etýi. Óıtkeni, Jaratýshy Iemiz Quranda adam balasy ózi jaqsy kórgen nársesin, mal-múlkin, dúnıesin Allanyń razylyǵy jolynda jumsamaıynsha, ıgilikke, jaqsylyqqa jete almaıtyndyǵyn baıandaǵan. Musylman qaýymy osynaý mereke kúni maldyń eń semizin soıyp, sadaqa beredi.
Úshinshiden, soıylǵan maldyń bir bóligin muqtaj kisilerge taratý – taqýalyqqa jetkizip, ózgelerge meıirimdilik tanytyp, qaıyrymdylyq syndy asyl qundylyqtardy arttyrady. Qurban aıt – baı adamdy jaǵdaıy tómen otbasylarǵa kóńil bólýge ıtermeleıtin qulshylyq. Óıtkeni, jaǵdaıy jaqsy adam tirshiliktiń kúıbeńimen nemese ártúrli sebeptermen kedeı-kepshikterdiń muńymen bólisýdi umytyp ketýi múmkin. Al qurban aıtta qurbandyq eti mindetti túrde materıaldyq kómekke muqtaj jandarǵa taratylady.
Tórtinshiden, aıt namazyna qatysqan pende qate-kemshilikteri úshin Jaratqannan jarylqaý tileıdi. Allany eske alyp, mol shúkirshilik etedi. Keıbir musylmandar arapa kúni oraza ustap, qý nápsisin tizgindep taqýalyǵyn arttyra túsedi. Al qajylyq saparyna attanǵan musylmandar arapa kúni kesh batqanǵa deıin duǵa jasap, táýbe etip, kúnásiniń keshirilýin jalbaryna suraıdy. Bul kúnderi Allany ulyqtap, Oǵan shúkirshilik aıtýdyń – saýaby mol.
Qurban aıt – otbasylyq mereke. Ulyq meıramda dastarqan jaıyp, aǵaıynnyń basyn qosyp, olarǵa jaqsy nasıhat aıtýdyń da máni erekshe. Kórshilerdiń, qarttardyń, jetimderdiń halin surap, qaıyrymdylyq jasap, olardyń kóńilderine qýanysh uıalatý – aıtta jasalatyn aıryqsha amaldardyń biri. Al ulyq merekeni sezindirý maqsatynda otbasyna, bala-shaǵaǵa, týǵan-týysqandarǵa syılyq úlestirip, olardyń alǵysyna bólený – merekeniń sáni men mánin arttyra túsedi.
Alla Taǵala ulyq meıramdy barshamyzǵa múbárak etkeı! Mereke qutty bolsyn. Qaıyrly amaldaryńyz qabyl bolsyn! Ámın!
Áset Atashev
Almaty qalasy «Orbıta-3» meshitiniń Bas ımamy
